ΑΠΟΨΕΙΣ

Ο Τραμπ, ελεύθερος να είναι ο Τραμπ

​Εάν η έκθεση του ειδικού ανακριτή Ρόμπερτ Μιούλερ δεν κρύβει εκπλήξεις, η κατάσταση είναι πολύ σοβαρότερη για τις ΗΠΑ και για τον κόσμο απ’ όσο φανταζόμασταν όταν πιστεύαμε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είναι πρόεδρος μόνο χάρη στη ρωσική παρέμβαση στις εκλογές του 2016. Σύμφωνα με το πόρισμα, το οποίο ο υπουργός Δικαιοσύνης του κ. Τραμπ δεν έχει δώσει στο Κογκρέσο, δεν βρέθηκαν στοιχεία συνεργασίας μεταξύ Τραμπ και Ρώσων. Ο κ. Τραμπ, δηλαδή, εξελέγη με τις δικές του δυνάμεις, με την αδυναμία των Δημοκρατικών να αποτρέψουν την εκλογή του, με την ψήφο των συμπατριωτών του. Εξανεμίζεται, άρα, η ελπίδα ότι ο κ. Τραμπ θα μπορούσε να θεωρηθεί ένα «ατύχημα», μια «στραβή» στην πολιτική σκηνή των ΗΠΑ.

Ομολογώ ότι ήμουν απ’ αυτούς που ήλπιζαν ότι η προεδρία Τραμπ θα αφύπνιζε τους δημοκρατικούς θεσμούς ώστε να περιορίσουν τη ζημία που η παραμονή του στο ανώτατο αξίωμα της χώρας θα προκαλούσε. Ομως, η ελπίδα αυτή ίσως να αποδεικνυόταν επικίνδυνη εάν γινόταν πραγματικότητα: ο κ. Τραμπ θα ισχυριζόταν ότι είχε πέσει θύμα του κατεστημένου, παρουσιάζοντας την εκστρατεία εναντίον του ως απόδειξη ότι μόνον αυτός μάχεται για να επαναφέρει τη δόξα της Αμερικής και γι’ αυτό τον πολεμούν μέλη μιας διεφθαρμένης ελίτ. Αυτό ισχυριζόταν ήδη όταν φοβόταν ότι η έρευνα του Μιούλερ θα ενέπλεκε μέλη της οικογένειάς του ή και τον ίδιο σε εγκληματικές πράξεις. Το γεγονός ότι μερικοί από τους στενότερους συμβούλους του καταδικάστηκαν για σωρεία παρανομιών δεν φαίνεται να πτοεί τον ίδιο, ο οποίος δηλώνει θριαμβευτικά την «πλήρη απαλλαγή» του. Οι δηλώσεις και οι κινήσεις του κ. Τραμπ αμέσως μετά τη δημοσίευση της επιστολής του υπουργού Δικαιοσύνης Ουίλιαμ Μπαρ δείχνουν τον βαθμό που τον ανησυχούσε η έρευνα του ειδικού ανακριτή. Στράφηκε εναντίον όποιου θεωρεί εχθρό, ενώ η κυβέρνησή του ανανέωσε την προσπάθειά της να καταργήσει το σύστημα υγείας που θέσπισε ο Μπαράκ Ομπάμα. Σε αυτό το σημείο, ο κ. Τραμπ αγνόησε τους συμβούλους του που επισήμαναν ότι οι απειλές εναντίον του συστήματος υγείας συνέβαλαν στη νίκη των Δημοκρατικών στις πρόσφατες εκλογές για τη Βουλή των Αντιπροσώπων.

Ο κ. Τραμπ φαίνεται να αποδεσμεύεται, να απελευθερώνεται. Θα κάνει αυτά που θέλει χωρίς να λογαριάζει συμβούλους και θεσμούς. Και εδώ ίσως ελλοχεύει ο μεγαλύτερος κίνδυνος γι’ αυτόν. Οσο εκκρεμούσε το πόρισμα του Μιούλερ, ο κ. Τραμπ συγκρατούσε τις ορμές του έως ένα βαθμό, ενώ οι αντίπαλοί του περίμεναν την έκβαση της ανάκρισης. Τώρα που έληξε η αναμονή, ο κ. Τραμπ θέλει να εκδικηθεί τους αντιπάλους του, ρισκάρει την αντίδραση εκατομμυρίων ανθρώπων που κινδυνεύουν να χάσουν την ιατροφαρμακευτική περίθαλψή τους, συνεχίζει να αυτοσχεδιάζει στην εξωτερική πολιτική και να προκαλεί ταραχή στο παγκόσμιο εμπόριο, με πολλούς δικούς του ψηφοφόρους να συγκαταλέγονται μεταξύ των θυμάτων των αυξημένων τιμών προϊόντων και των μειωμένων εξαγωγών του αγροτικού τομέα. Από την αρχή ο κ. Τραμπ αγνοούσε τις συμβουλές υπουργών και τεχνοκρατών, τώρα, όμως, ουδείς θα μπορεί να τον συγκρατήσει. Κινδυνεύει όχι μόνο να προκαλεί την αντίδραση των Δημοκρατικών που ελέγχουν τη Βουλή των Αντιπροσώπων και μπορούν να «ξεσκονίσουν» κάθε κίνηση και απόφασή του στο παρελθόν και στο παρόν, αλλά και να αποξενώσει πολλούς που τον ψήφιζαν. Αυτό θα οδηγήσει τον πρόεδρο –καθώς επιδιώκει την επανεκλογή του το 2020– να υιοθετεί ολοένα πιο ακραίες θέσεις που θα ικανοποιούν ένα ολοένα μικρότερο αλλά και πιο φανατισμένο ακροατήριο. Οι Δημοκρατικοί –μέλη του Κογκρέσου και υποψήφιοι για την προεδρία– θα απαντούν αναλόγως, με αποτέλεσμα την ακόμη μεγαλύτερη πόλωση στην πολιτική ζωή των ΗΠΑ.

Απ’ όταν άρχισε η έρευνα του Μιούλερ, αρκετοί επεσήμαιναν ότι ο ειδικός ανακριτής δεν μπορούσε να λύσει ένα κατ’ εξοχήν πολιτικό πρόβλημα. Τώρα θα φανεί εάν είχαν δίκιο, εάν οι πολίτες των ΗΠΑ θα απορρίψουν την πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ στις κάλπες του 2020. Οι πιθανότητες γι’ αυτό είναι μεγάλες, καθώς ο πρόεδρος αγνοεί πολλούς ψηφοφόρους για να ικανοποιήσει τη στενή εκλογική του βάση. Επίσης, συνεχίζονται διάφορες έρευνες για το παρελθόν του προέδρου και του στενού κύκλου του. Σύμφωνα με τον ίδιο τον υπουργό Δικαιοσύνης Μπαρ, το πόρισμα του Μιούλερ δεν κατηγορεί τον κ. Τραμπ για παρακώλυση της Δικαιοσύνης αλλά ούτε τον απαλλάσσει. Επίσης, πάντα ελλοχεύει ο κίνδυνος οι αλλοπρόσαλλες κινήσεις του κ. Τραμπ να προκαλέσουν ζημία στα συμφέροντα των ΗΠΑ και των συμμάχων τους και να πλήξουν το γόητρο του ιδίου.

Ο Ντόναλντ Τραμπ εμπεριέχει τον σπόρο της καταστροφής του· αυτό θα φαίνεται ολοένα περισσότερο όσο παραμένει στην εξουσία. Αφού οι θεσμοί της χώρας του δεν μπόρεσαν να τον συγκρατήσουν ή να τον καθαιρέσουν (κάτι που θα ήταν πολύτιμο μάθημα για κάθε επίδοξο ή πραγματικό αυταρχικό ηγέτη), θα συνεχίσει να προκαλεί ρήξεις και να παράγει αστάθεια. Θα ανοίγει πληγές στο πολιτικό και κοινωνικό σώμα των ΗΠΑ, αλλά και στις σχέσεις τους με τον κόσμο, έως ότου βρεθεί εκτός Λευκού Οίκου.