ΑΠΟΨΕΙΣ

Στα στενά των Εξαρχείων

Τι γύρευε το Λιμενικό στα Εξάρχεια; Οι αξιωματικοί που σχεδίασαν την αποστολή, τα οκτώ στελέχη του Τμήματος Ασφαλείας του Κεντρικού Λιμεναρχείου Πειραιά, ο εισαγγελέας που τους συνόδευε, δεν γνώριζαν ότι η επιχείρηση θα είχε κακό τέλος; Δεν αντιλήφθηκε κανείς ότι η επιδίωξη να αποκαλυφθεί κέντρο διανομής ναρκωτικών ήταν εκτός τόπου και εκτός χρόνου; Εκτός τόπου επειδή τα στενά των Εξαρχείων βρίσκονται μακριά από τα στενά της Σαλαμίνος και άλλα πεδία δόξης της ναυτοσύνης· εκτός χρόνου επειδή, ενώ ο Πειραιάς εκπροσωπεί τη σπουδαία αρχαιότητά μας και το Λιμενικό Σώμα στο δύσκολο σήμερα, τα Εξάρχεια βρίσκονται σε άλλη επικράτεια, σε άλλη εποχή, σε άλλο κόσμο. Οι κομάντος της ελληνικής πολιτείας ξαφνικά βρήκαν εαυτούς στα βάθη του ελληνικού μεσαίωνα· ήταν τυχεροί που γλίτωσαν μόνο με δύο τραυματισμένους και με δύο όπλα χαμένα στον εχθρό.

Εδώ και καιρό, τα Εξάρχεια βρίσκονται σε άλλη διάσταση από την Ελληνική Δημοκρατία. Σε αυτή την καρδιά του ελληνικού χώρου, στα φθαρμένα τσιμέντα και στα μουλιασμένα υπόγεια στις πλαγιές του λόφου των λύκων, πνέει ο αέρας της ανεξαρτησίας, της ελευθερίας. Οχι με την έννοια που γνωρίζουμε σήμερα, που η ανεξαρτησία και η ελευθερία αφορούν το άτομο ως πολίτη ενός έθνους-κράτους· εδώ μιλάμε για την πραγματική ελευθερία, αυτή του ατόμου που βρίσκεται σε πλήρη επικοινωνία με αυτό που θεωρεί υπέρτατο ον. Για τον χριστιανό ερημίτη, μοναδικός σκοπός είναι να αποβάλει ό,τι τον (ή την) απασχολεί και να βρίσκεται σε επικοινωνία με τον Θεό. Για τον αναρχικό, είναι να μη του λέει κανείς τι να κάνει. Για τον στρατευμένο «αντιεξουσιαστή» των Εξαρχείων και άλλων νησίδων επαναστατικού ζήλου, το ζητούμενο είναι να κερδίσει και να κρατήσει εδάφη, να τα περιφρουρήσει και να αναπτύξει μια συλλογική οντότητα στα μέτρα του.

Οι «συλλογικότητες» είναι μια συγκέντρωση εκλεκτών, επιβεβαίωση γι’ αυτό που είναι και θέλουν να είναι, και αποκλεισμός για τους άλλους. Είτε επιλέγουν τα μέλη της δικής τους «κατάληψης» είτε φανατίζονται με την ποδοσφαιρική τους ομάδα, οι νέοι καθορίζουν ποιοι είναι, τι θέλουν και τι δεν θέλουν. Αυτό είναι αναπόσπαστο, πολύτιμο κομμάτι της ενηλικίωσης – η κόντρα με όσα δεν τους ικανοποιούν, με όσα τους καταπιέζουν, που δεν τους εκφράζουν. Στην περίπτωση των Εξαρχείων, όταν η ανάγκη για αντίσταση και αναγνώριση δεν βρίσκει διέξοδο μέσα στην κοινωνία, αλλά ούτε προκαλεί ουσιαστική αντίδραση, ο «αναρχοαυτόνομος» οργανώνεται. Αρχίζει να μιμείται όσα απεχθάνεται – τις δομές του απορριπτέου κράτους. Θέτει τα δικά του σύνορα, εκπαιδεύεται και εκπαιδεύει άλλους σε μορφές δράσεις. Είναι σε θέση να επιστρατεύσει 50 οπλισμένους νεαρούς εντός λίγων λεπτών. Αναπόφευκτα, όσο τονώνεται ο ναρκισσισμός του μέλους αυτής της κοινότητας, τόσο εξυπηρετεί συμφέροντα που δεν είναι πάντα σε θέση να γνωρίζει ότι υπάρχουν.

Φυσικό ήταν να εγκατασταθούν έμποροι ναρκωτικών σε περιοχή που «ελέγχεται» από δυνάμεις που δεν έχουν σχέση με την αστυνομία· η επιχείρηση του Λιμενικού διασάλευσε την «ισορροπία» μεταξύ των εντός συνόρων και της αστυνομίας που διακοσμεί με την παρουσία της αυτά τα σύνορα και προσφέρει εαυτόν ως σύμβολο και λόγο ύπαρξης των ξεσηκωμένων· η πολύχρονη εγκατάλειψη της περιοχής επέτρεψε τον σχηματισμό ομάδων κρούσης και την απόκτηση επιχειρησιακής εμπειρίας· η κρατική ανοχή στην ανομία λειτουργεί σαν κεκτημένο, όπου οι «αντιεξουσιαστές» θεωρούν εαυτούς εξουσία και αντιδρούν αναλόγως όταν πλήττεται αυτή η υπόσταση (μπορεί, με άλλα λόγια, να μην υπερασπίζονται άμεσα τους εμπόρους ναρκωτικών αλλά προέχει να προστατεύσουν τα εδάφη που καταλαμβάνουν και στα οποία οι έμποροι δρουν)· με την έναρξη της κρίσης, αναζωπυρώθηκε και υποδαυλίστηκε από πολλά μέσα ενημέρωσης η αίσθηση ταπείνωσης ενός μικρού λαού εναντίον των «μεγάλων» που τον κάνουν ό,τι θέλουν, προκαλώντας απελπισία σε κάποιους, απείθεια σε άλλους και γενικευμένη καχυποψία προς την πολιτική και κρατική εξουσία.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, μετά το αρχικό σοκ, οι άνθρωποι έρχονται σε συμβιβασμό με τα νέα δεδομένα, προσπαθώντας να τα βγάλουν πέρα με όσα εφόδια έχουν· στα Εξάρχεια, όμως, οι μύθοι και το κενό κρατικής εξουσίας είχαν ως αποτέλεσμα να συγκεντρωθεί κρίσιμη μάζα ατόμων ικανή να καθορίζει τις εξελίξεις στην εποχή και γύρω της. Ο ΣΥΡΙΖΑ, και να ήθελε να ασχοληθεί με ένα πρόβλημα που ο ίδιος βοήθησε να μεγαλώσει, προτιμάει να το αφήσει για την επόμενη κυβέρνηση. Ισως πιστεύει ότι έτσι θα επανακτήσει τις προσβάσεις του στον «αντιεξουσιαστικό χώρο», την ώρα που θα αντιπολιτεύεται τη νέα κυβέρνηση, ενώ το δύσκολο έργο της καταστολής θα «επιβεβαιώσει» τις αιτιάσεις του ότι η Νέα Δημοκρατία εκφράζει την Ακροδεξιά. Ετσι διατηρείται ένας ναός της αυθαιρεσίας, ένα άβατο, στο κέντρο της πρωτεύουσας, μια υπενθύμιση ότι για πολλούς το υπέρτατο αγαθό είναι η ελευθερία να κάνει ό,τι ο ίδιος θέλει, όχι ό,τι ευνοεί το σύνολο.
Tι γύρευε, λοιπόν, το Λιμενικό στα Εξάρχεια;