ΑΠΟΨΕΙΣ

Περί αμφιθυμίας για τις θετικές διακρίσεις

«Οποιος αξιοποιεί ευεργετικές διατάξεις δεν δικαιούται να μιλάει για αξιοκρατία». Ή μήπως όχι; Θύελλα ξεσηκώθηκε όταν ο κ. Πολάκης αναφέρθηκε στον κ. Κυμπουρόπουλο. Αμηχανία επικρατεί όταν μια γυναίκα πολιτικός προωθείται χάρη στην ποσόστωση. Γιατί οι γυναίκες που διαμαρτύρονται λέγοντας «εγώ δεν θα χρειαζόμουν ποτέ την ποσόστωση» σπεύδουν στην περίπτωση της αναπηρίας να υπερασπιστούν αυτό που οι ίδιες απορρίπτουν μετά βδελυγμίας;

Ο κ. Πολάκης έχει την απάντηση. Η αντιφατική στάση προκλήθηκε από στοχοποίηση και αντιπολιτευτικό μένος εναντίον του ιδίου. Κατά τα άλλα, ο «αψύς Κρητικός» εξέφρασε κάτι που σκέφτονται όλοι.

Εχω διαφορετική άποψη. Κάτι δεν πάει καλά με τον τρόπο που κατανοούμε το σκεπτικό της ύπαρξης θετικών διακρίσεων. Η λογική για την ανάγκη τέτοιων διακρίσεων είναι διαυγής: οι ρυθμίσεις αυτές αποκαθιστούν μια προϋπάρχουσα μειονεξία, εξισορροπώντας την κατάσταση. Επαναφέρουν ίσες συνθήκες ανταγωνισμού και γι’ αυτό δεν αποτελούν προνόμια. Αντίθετα αίρουν τα προνόμια εκείνων που δεν βαρύνονται από μειονεξία.

Η αμφιθυμία εξηγείται από τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζονται οι θετικές διακρίσεις. Τα λογικά επιχειρήματα είναι ισχυρά μόνο σε ένα σύστημα που λειτουργεί με κανόνες, και όπου οι κανόνες εφαρμόζονται με ειλικρίνεια. Αν όμως η δυνατότητα ευνοϊκής μεταχείρισης μπορεί να προσφερθεί σαν πολιτική (πελατειακή) χάρη, τότε δικαιολογείται η καχυποψία: τότε οι θετικές διακρίσεις, αντί για εργαλείο αξιοκρατίας, γίνονται όχημα ευνοιοκρατίας.

Σε αυτόν τον κόσμο της ανυποληψίας, μπορεί ο κ. Πολάκης να θεωρεί ότι δικαιούται να κατακεραυνώνει όσους ωφελούνται από θετικές διακρίσεις και δεν είναι φίλοι του. Στον ίδιο αυτό κόσμο μπορούν να κρύβονται και όσοι ενδόμυχα πιστεύουν ότι δεν υπάρχει λόγος θετικών διακρίσεων, ή (ακόμα χειρότερα) ότι η περιθωριοποίηση είναι η φυσική μοίρα μερικών – και όλα τα άλλα είναι «πολιτικές ορθότητες» τις οποίες αψηφούν οι αψείς Σφακιανοί και οι λοιποί υπερήφανοι Ελληνες.

Η πολιτική τάξη είναι υπεύθυνη για τη διαστρέβλωση και δυσφήμηση της λειτουργίας των κοινωνικών παρεμβάσεων. Αξιοποιούσε την επιχειρηματολογία της αποκατάστασης μειονεξιών για τη θέσπιση σκανδαλωδών προνομίων προς ημετέρους. Αντιστάθηκε διαχρονικά στην κατοχύρωση γενικών και απρόσωπων κανόνων στην κοινωνική πολιτική.

Επί τρεις μέρες η εθνική αντιπροσωπεία συζητάει την επίθεση του κ. Πολάκη στον κ. Κυμπουρόπουλο. Η συζήτηση στη Βουλή είναι μια χρυσή ευκαιρία να προβληματιστούμε για το πώς οι θετικές διακρίσεις και το κοινωνικό κράτος μπορούν να θεμελιώσουν τις ίσες ευκαιρίες. Αντ’ αυτού, φοβάμαι ότι εξελίσσεται σε μονομαχία υπό τον Σφακιανό Ηλιο.

* Η κ. Αντιγόνη Λυμπεράκη είναι βουλευτής Β΄ Αθήνας με το Ποτάμι.