ΑΠΟΨΕΙΣ

Ιταλική κρίση α λα ελληνικά

Ο Ιταλός πρωθυπουργός Τζουζέπε Κόντε απείλησε να παραιτηθεί εάν οι εταίροι του κυβερνητικού συνασπισμού του δεν σταματήσουν να διαγκωνίζονται στο πλαίσιο μιας «μόνιμης προεκλογικής εκστρατείας». Οι ευρωεκλογές κάθε άλλο παρά περιόρισαν αυτή την τάση, καθώς η επικράτηση του λαϊκιστή Ματέο Σαλβίνι τον έχει ενδυναμώσει πολιτικά. Αυτό όμως δημιουργεί πολιτική αστάθεια, καθώς αλλάζει την ισορροπία των δυνάμεων εντός της κυβέρνησης. Ο Σαλβίνι απείλησε με παραίτηση τον κυβερνητικό του εταίρο εάν δεν προχωρήσει η φορολογική μεταρρύθμιση που προωθεί.

Επιπλέον, εκτίμησε πως η εκλογική του επιτυχία δικαιώνει την επιλογή του να παραβιάσει τους δημοσιονομικούς κανόνες της Ε.Ε. Βεβαίως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν το βλέπει με τον ίδιο τρόπο: έστειλε επιστολή στη Ρώμη, προειδοποιώντας την ότι παραβιάζει τους κανόνες χρέους της Ευρωζώνης.

Η προοπτική νέας εκλογικής μάχης, αλλά και μιας διένεξης με τις Βρυξέλλες, κάνει το πρακτορείο Bloomberg να εκτιμά ότι η Ιταλία «έχει αντικαταστήσει την Ελλάδα ως το επίκεντρο των ανησυχιών για τους πολιτικούς κινδύνους» στην Ευρωζώνη. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι αποδόσεις των ελληνικών πενταετών ομολόγων κινούνται πλέον κάτω από εκείνες των ιταλικών, ενώ οι αντίστοιχες των δεκαετών υποχώρησαν κάτω από το 3% για πρώτη φορά στα χρονικά.

Και αυτό, παρά το γεγονός ότι ήταν στην Ελλάδα που τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών προκάλεσαν τις αμεσότερες εξελίξεις, με την κυβέρνηση να ανακοινώνει προσφυγή σε πρόωρες κάλπες. Ούτε όμως η δημοσιονομική κατάσταση είναι ρόδινη: Σήμερα η Επιτροπή αναμένεται να προειδοποιήσει τη χώρα μας ότι τα κυβερνητικά μέτρα της 15ης Μαΐου «θέτουν σε κίνδυνο την επίτευξη του στόχου του πρωτογενούς πλεονάσματος» για το 2019, ενώ θα παραπέμπει στο συμβούλιο του Eurogroup για οποιαδήποτε αναπροσαρμογή του στόχου για το πρωτογενές πλεόνασμα. Στο 182% του ΑΕΠ, το δημόσιο χρέος της χώρας είναι μεγαλύτερο από το 2010, και ας έχει βελτιωθεί το προφίλ του. Ο ΣΥΡΙΖΑ, μάλιστα, προειδοποιεί προεκλογικώς για τους… κινδύνους επιστροφής στο ΔΝΤ με μια κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας.

Αυτά, όμως, είναι ψιλά γράμματα για τις αγορές. Είναι χαρακτηριστική η εκτίμηση του Bloomberg ότι το ελληνικό χρέος δεν είναι πια το φόβητρο της Ευρώπης. Η αγορά ομολόγων συνεχίζει παγκοσμίως μια ανοδική πορεία που προβληματίζει τους αναλυτές και η αναζήτηση αποδόσεων σπρώχνει τους επενδυτές να δουν με άλλο μάτι την ελληνική αγορά. Ενόψει μάλιστα μιας νέας κυβέρνησης, που έχει υποσχεθεί ότι θα είναι πιο φιλική για τις επιχειρήσεις, η άνοδος συμπαρασύρει και το ελληνικό χρηματιστήριο.

Επιπλέον, ο κίνδυνος από την Ιταλία θεωρείται μεγαλύτερος. Η Αθήνα ανταμείβεται με χαμηλότερα spreads λόγω της προηγούμενης καλής δημοσιονομικής διαγωγής, αλλά κι επειδή η διαμάχη της ιταλικής κυβέρνησης με την Ε.Ε. έχει προκαλέσει άνοδο των spreads στη γειτονική χώρα. «Ανησυχούμε για την Ιταλία. Ομως στην Ελλάδα βλέπουμε να προηγείται η Νέα Δημοκρατία, κόμμα που είναι υπέρ των μεταρρυθμίσεων», δήλωσε αναλυτής της εταιρείας Pictet Wealth Management στο πρακτορείο Reuters. Βοηθά το γεγονός ότι η αξιωματική αντιπολίτευση είναι προσεκτική στη ρητορική της για το ζήτημα των πλεονασμάτων.

Οπως είδαμε να συμβαίνει κατά τη διάρκεια της ελληνικής κρίσης, η πολιτική αστάθεια επηρεάζει όχι μόνον τις αγορές, αλλά και την πραγματική οικονομία. Με τις επιχειρήσεις να κρατούν στάση αναμονής για προσλήψεις και επενδύσεις, η στατιστική υπηρεσία της Ιταλίας ανακοίνωσε συρρίκνωση του ΑΕΠ 0,1% το πρώτο τρίμηνο του έτους.

Αντιθέτως, στην Ελλάδα η προοπτική της κυβερνητικής αλλαγής δημιουργεί ένα θετικό κλίμα, που είναι κρίσιμο για την ενίσχυση της ανάπτυξης. Είναι χαρακτηριστικό ότι δύο στους τρεις διευθύνοντες συμβούλους στη χώρα προβλέπουν ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας την προσεχή τριετία, σύμφωνα με τη διεθνή ετήσια έρευνα CEO Outlook.

Σε τελική ανάλυση, οι αγορές εστιάζουν στους πολιτικούς κινδύνους, αλλά και στο πόσο εύκολα αυτοί μπορούν να πλήξουν την οικονομία. Οπως επισημαίνει οικονομολόγος της Capital Economics, στην περίπτωση της γειτονικής χώρας, οι πιέσεις στα ομόλογα αντανακλούν τις «συγκριτικά φτωχές οικονομικές προοπτικές της Ιταλίας, το χρέος και τον μεγαλύτερο πολιτικό κίνδυνο.

Εάν η ανάπτυξη στην Ιταλία επιδεινωθεί, οι ανησυχίες για τη διατηρησιμότητα του χρέους της είναι πιθανό να ενταθούν, ανεβάζοντας τις αποδόσεις». Την ίδια ώρα, εκτιμά πως «η κατάσταση στην Ελλάδα θα παραμείνει αμετάβλητη». Είναι μια υπενθύμιση ότι όλα είναι ζήτημα εμπιστοσύνης…