ΑΠΟΨΕΙΣ

Το μεγάλο παιχνίδι στην Ανατολική Μεσόγειο

Οι αλληλένδετες εξελίξεις των ημερών θα καθορίσουν την πορεία της περιοχής μας τα επόμενα χρόνια με τρόπους που δεν είναι σαφείς. Η χθεσινή υπογραφή της συμφωνίας Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ για την κατασκευή του υποθαλάσσιου αγωγού East Med συνοδεύθηκε από την ταυτόχρονη έγκριση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης για την αποστολή στρατιωτικής δύναμης στη Λιβύη. Λίγες ημέρες νωρίτερα, οι ΗΠΑ υιοθέτησαν νόμο για τη στήριξη της συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ σε ζητήματα ασφάλειας και ενέργειας· ο ίδιος νόμος απειλεί την Τουρκία με κυρώσεις για την αγορά ρωσικών όπλων. Οι πρωταγωνιστές βρίσκονται επί σκηνής, γνωρίζοντας ότι οι επόμενες κινήσεις τους στην Ανατολική Μεσόγειο θα είναι καθοριστικές.

Η συνεργασία μεταξύ της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ όπως εξελίσσεται τα τελευταία χρόνια ενισχύει τη θέση και των τριών χωρών. Οσο μακριά και αν είναι η κατασκευή του αγωγού, η τριμερής συμφωνία δηλώνει αποφασιστικότητα οι χώρες αυτές να παρακάμψουν το εμπόδιο της Τουρκίας. Επιπλέον, η Ε.Ε. παρέχει χρήματα για τη μελέτη του έργου, ενώ οι ΗΠΑ το στηρίζουν ως κίνηση που θα μπορούσε να αποδεσμεύσει την Ε.Ε. από το ρωσικό αέριο. Το γεγονός ότι ο East Med σχεδιάζεται για να μεταφέρει 10 δισ. κυβικά μέτρα (bcm) αερίου τον χρόνο, όταν οι Nord Stream 1 και 2 θα φθάσουν τα 110 bcm τον χρόνο, δείχνει ότι η Ε.Ε. δύσκολα θα αποδεσμευθεί από το ρωσικό αέριο. Η πολιτική σημασία, όμως, είναι αναμφισβήτητη. Γι’ αυτό, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ώθησε την κυβέρνηση στην Τρίπολη να συμφωνήσει στον καθορισμό της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης των δύο χωρών, αποκλείοντας την Ελλάδα, με αντάλλαγμα στρατιωτική βοήθεια εναντίον των εχθρικών δυνάμεων που ελέγχουν σχεδόν όλη τη Λιβύη. Η ακραία αυτή κίνηση απομόνωσε την Τουρκία στο διπλωματικό πεδίο και δείχνει, επίσης, τα όρια της στρατιωτικής ισχύος της: αδυνατεί να παρέχει αεροπορική και ναυτική κάλυψη σε όποιες δυνάμεις αναπτύξει στη Λιβύη. Ετσι, είτε χτιστεί ο αγωγός είτε όχι, η συμπεριφορά της Τουρκίας κινητοποιεί πολλές χώρες να λάβουν θέση εναντίον της ή (όπως στην περίπτωση της Τυνησίας) να δηλώσουν ουδετερότητα. Γρίφος παραμένει η συμπεριφορά της Ρωσίας. Ενώ η Τουρκία αγοράζει ρωσικά όπλα, στη Λιβύη οι δύο χώρες βρίσκονται σε αντίπαλα στρατόπεδα. Επιπλέον, με τον νόμο East Med, οι ΗΠΑ στηρίζουν την Κύπρο αλλά την πιέζουν να αποκλείσει το ρωσικό ναυτικό από κυπριακά λιμάνια. Μέσα στην ευφορία των ημερών, καλό είναι να γνωρίζουμε ότι το μεγάλο παιχνίδι τώρα αρχίζει.