ΑΠΟΨΕΙΣ

Ευρωπαϊκές επιλογές στα δυτικά Βαλκάνια

Οι δημοσκοπικές προτιμήσεις στη Βόρεια Μακεδονία δείχνουν αμφίρροπες τάσεις των πολιτών της χώρας. Και είναι αμφίβολο εάν η σημερινή «ευρωπαϊκή στασιμότητα» ευνοεί την προοπτική να ανοίξει η θύρα των ενταξιακών διαπραγματεύσεων τόσο της Βόρειας Μακεδονίας όσο και της Αλβανίας.

Η άρνηση Γαλλίας, Δανίας και Ολλανδίας να μη δεχθούν την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Βόρειας Μακεδονίας έπληξε το εσωτερικό γόητρο του Ζόραν Ζάεφ, ο οποίος είχε αναγάγει την ευρωπαϊκή και την ατλαντική προοπτική της χώρας του σε μείζον εθνικό θέμα, αλλά και σε εκλογικό όπλο. Η ατλαντική οδός παρέμεινε ανοιχτή για τη Βόρεια Μακεδονία, με τον πρωθυπουργό της να παρίσταται στις εορταστικές εκδηλώσεις του Λονδίνου για τα 70 χρόνια της Συμμαχίας. Ομως, η προοπτική νίκης των φιλοευρωπαϊκών δυνάμεων στις εκλογές της 12ης Απριλίου 2020 μειώθηκε με την επιλογή της Γαλλίας να  εστιάσει σε οργανωτικά κυρίως θέματα της Ευρωπαϊκής Ενωσης και όχι στην πολυσυζητημένη ανάγκη για σταθερότητα στα Βαλκάνια και για την παρεμπόδιση άσκησης αλλότριων επιρροών.

Το πολιτικό σκηνικό της Βόρειας Μακεδονίας είναι ρευστό και δεν είναι βέβαιο ότι μετά τις εθνικές εκλογές του Απριλίου η ευρωπαϊκή προοπτική θα είναι στην πρώτη γραμμή των προτιμήσεων των Σκοπίων. Και μια τέτοια εξέλιξη ενισχύει τους φόβους πως η χώρα μπορεί να παραμείνει στην αβεβαιότητα και να μην κατορθώσει να εξελιχθεί σε παράγοντα σταθερότητας στην περιοχή. Εξάλλου, οι εξωτερικές «σειρήνες», με τις συναισθηματικές ή θρησκευτικές τους επαγγελίες και παροχές, είναι παρούσες. Με προφανή στόχο να δελεάσουν το εκλογικό σώμα, προκειμένου αυτό να επιλέξει όποιο σχηματισμό εξυπηρετεί τα δικά τους συμφέροντα. Παρών είναι βέβαια και ο αλβανικός εθνοτικός παράγων, με το αλβανικό κόμμα DUI να συλλέγει δημοσκοπικά ποσοστά που είναι ζήτημα εάν θα αρκέσουν για να δώσει ελπίδες νίκης ενός φιλοδυτικού σχηματισμού.

Η σημερινή στήριξη της κυβέρνησης της Ελλάδας στη βόρεια γείτονά της αποτελεί θετική κίνηση για τη σταθερότητα στα Βαλκάνια. Αυτό όμως δεν αρκεί και ασφαλώς χρειάζεται μια εκ δυσμών ενίσχυση των ελπίδων του λαού της Βόρειας Μακεδονίας για το ευρωπαϊκό του μέλλον. Οποια κίνηση όμως γίνει προς την κατεύθυνση αυτή πρέπει ξεκάθαρα να στοχεύει όχι στην ενίσχυση της εικόνας ενός συγκεκριμένου πολιτικού σχηματισμού, αλλά στην ενίσχυση της προοπτικής για το άνοιγμα των διαπραγματεύσεων. Μόνον έτσι οι εκλογείς θα αισθανθούν ότι δεν καλούνται από τις Βρυξέλλες να επιλέξουν συναισθηματικά ή με εσωτερικά κριτήρια αλλά με γνώμονα την «ευρωπαϊκή λογική».

Και παράλληλα με όλα αυτά, όσα κράτη-μέλη της Ε.Ε. έδειξαν να ανταποκρίνονται στο κάλεσμα του Ελληνα υπουργού Εξωτερικών για την υποστήριξη της ευρωπαϊκής προοπτικής των δυτικών Βαλκανίων, καλό θα ήταν να κληθούν να μη μένουν θεατές, αλλά να αναλάβουν συγκεκριμένες πρωτοβουλίες ώστε αυτές να ενδυναμώσουν τις ευρωπαϊκές διαθέσεις των βαλκανικών λαών που ακόμη μένουν εκτός νυμφώνος. Για όφελος τόσο δικό τους όσο και της ίδιας της Ενωσης, της ειρήνης και της σταθερότητας στην ανατολική της πλευρά.

Ηδη οι Βρυξέλλες, με πολλές από τις προσωπικότητες που τις στελεχώνουν,  φρόντισαν να διατηρήσουν και να τονώσουν το ευρωπαϊκό φρόνημα στη χώρα αυτή και στη γειτονική της Αλβανία. Μια καλή κίνηση, με πέρα από ένα αποτέλεσμα, θα ήταν η πρωτοβουλία του Ελληνα πρωθυπουργού να εκθέσει και πάλι στον Γάλλο πρόεδρο την ελληνική θεώρηση για την ευρωπαϊκή προοπτική των Βαλκανίων και τη σημασία της για την παγίωση της σταθερότητας στη νοτιοανατολική Ευρώπη.

* Ο κ. Γιώργος Κακλίκης είναι πρέσβης επί τιμή.