ΑΠΟΨΕΙΣ

«Κανείς δεν είναι καλύτερος…»

Με τη λήξη του συνεδρίου των Δημοκρατικών, μπήκε στην τελική ευθεία η προεκλογική εκστρατεία στις ΗΠΑ, μια εκστρατεία διαφορετική απ’ όσες προηγήθηκαν: λόγω πανδημίας, το μεγαλύτερο μέρος της διεξάγεται μέσω Διαδικτύου· λόγω Τραμπ, το αποτέλεσμα θα κρίνει όχι μόνο το ποιος θα εκλεγεί πρόεδρος αλλά και το μέλλον της δημοκρατίας στην Αμερική. Ουδείς μπορεί να αμφισβητήσει όσα είπε ο Μπαράκ Ομπάμα για το πόσο η προεδρία Τραμπ έβλαψε τις ΗΠΑ. «Απελευθερώθηκαν τα πιο ποταπά μας ένστικτα, η λαμπρή φήμη μας στον κόσμο αμαυρώθηκε πολύ και οι δημοκρατικοί θεσμοί μας υπέστησαν πρωτοφανή υπονόμευση», είπε, απευθυνόμενος στο «εικονικό» συνέδριο από το Μουσείο της Αμερικανικής Επανάστασης στη Φιλαδέλφεια.

Η ομιλία του τέως προέδρου ήταν, όπως όλη η προεκλογική εκστρατεία, πρωτοφανής: πρώην πρόεδροι δεν εμπλέκονται στην πολιτική σε τέτοιο βαθμό. Ομως, θα ήταν ιστορικής σημασίας παράβαση καθήκοντος μιας τέτοιας ηγετικής φυσιογνωμίας να μη διακηρύξει τον κίνδυνο που διατρέχει το ίδιο το πολίτευμα απ’ όσα έπραξε (ή παρέλειψε) ο Ντόναλντ Τραμπ, απ’ όσα διαπράττει στην προσπάθειά του να παραμείνει στην εξουσία, απ’ όσα απειλεί να πράξει εάν επανεκλεγεί. Η δραματική προειδοποίηση του Ομπάμα –όπως σημείωσε ο ίδιος– δεν αναμένεται να αλλάξει τις απόψεις όσων ήταν ήδη αποφασισμένοι να ψηφίσουν τον Τραμπ. Γι’ αυτούς –και ίσως και για πολλούς άλλους– η παρέμβαση του τέως προέδρου θα ερμηνευθεί ως μια χοντροκομμένη αλλά και αναμενόμενη προσπάθεια να στηρίξει το δικό του στρατόπεδο. Στη βαθιά διχασμένη Αμερική, όπως και σε τόσες κοινωνίες σήμερα, λίγοι αλλάζουν γνώμη, ούτε με προειδοποιήσεις ούτε όταν η πραγματικότητα αποδεικνύει τα λάθη των επιλογών τους.

Ο Ομπάμα, όμως, αναφέρθηκε και σε κάτι που δεν αναδείχθηκε στους τίτλους των ειδήσεων, αλλά που είναι ουσιαστικό ζήτημα της δημοκρατίας και μόνιμο πρόβλημα για τη λειτουργία της: την ποιότητα των υποψηφίων και το πόσο νοιάζονται τους άλλους. Το ποιόν του Τραμπ το γνωρίζουμε, το εκθέτει καθημερινώς ο ίδιος άλλωστε. Μιλώντας για τις αρετές του Τζο Μπάιντεν, ο Ομπάμα είπε για τον υποψήφιο των Δημοκρατικών ότι «μεγάλωσε με τα λόγια των γονιών του: “Κανείς δεν είναι καλύτερος από εσένα, Τζο. Ούτε εσύ είσαι καλύτερος από κανέναν άλλον”». Εάν αξιολογούσαμε τους άλλους και τους εαυτούς μας με αυτό το κριτήριο, η κοινωνία, η πολιτική, η διεθνής κοινότητα θα ήταν αλλιώς.