ΑΠΟΨΕΙΣ

Της ανισότητας το ανάγνωσμα

Και ξαφνικά, όλοι ανησυχούν για τη μοίρα των μη προνομιούχων: Η Κριστίν Λαγκάρντ από τον θώκο του ΔΝΤ προειδοποίησε ότι η άνιση οικονομική ανάπτυξη μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνη οικονομική ανισότητα. «Οι επιχειρηματικοί και πολιτικοί ηγέτες στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ», είπε, «θα πρέπει να θυμούνται ότι σε υπερβολικά πολλές χώρες τα κέρδη της ανάπτυξης τα απολαμβάνουν εξαιρετικά λίγοι άνθρωποι. Αυτή δεν είναι συνταγή για σταθερότητα ή διατηρησιμότητα». Δεν είναι η μόνη που πηγαίνει στο Νταβός ανήσυχη για τα εισοδήματα της σιωπηλής πλειονότητας.

Ο Ιάπωνας πρωθυπουργός φτάνει στο ελβετικό θέρετρο έχοντας ήδη ατζέντα αυξήσεων: Η κυβέρνησή του πιέζει τις μεγάλες επιχειρήσεις να δώσουν πρώτες το σήμα, ανεβάζοντας τους μισθούς. Στόχος είναι τα νοικοκυριά με την αύξηση του εισοδήματός τους να τονώσουν αγορά και τιμές, ώστε η οικονομία να ξεκολλήσει από τον μηδενικό πληθωρισμό και την απειλή ύφεσης και μεγαλύτερης ανεργίας: Είναι το υπαρξιακό στοίχημα της ιαπωνικής κυβέρνησης για το 2014, στο οποίο η κυβέρνηση Αμπε έχει κυριολεκτικά ποντάρει ολόκληρη την ιαπωνική μπάνκα. Αλλά και ο Βρετανός υπουργός Οικονομικών Οσμπορν έκανε λόγο, την περασμένη εβδομάδα, για αύξηση του κατώτατου μισθού. Πληροφορίες για ανάλογες πρωτοβουλίες έρχονται και από τον Λευκό Οίκο. Ο Πολ Κρούγκμαν είναι σε αυτό το μοτίβο στα τελευταία του άρθρα. Βάλσαμο.

Τι συνέβη ξαφνικά; Συγκινήθηκε η ηγεσία του πλανήτη από την έκθεση της Oxfam – που αναφέρει ότι τα 85 πιο πλούσια άτομα του πλανήτη (ένα γκρουπ που θα μπορούσε να χωρέσει στριμωγμένο σε ένα πούλμαν) έχουν μεγαλύτερη περιουσία από τα τριάμισι δισεκατομμύρια των πιο φτωχών, του μισού πληθυσμού της Γης; Ή ανησυχούν για το προφανές, ότι η οικονομική ανισότητα σε πιεσμένους καιρούς μπορεί να παραγάγει κοινωνική αναταραχή που θα ακυρώσει την όποια εξομάλυνση; «Ολα αυτά» είναι η απάντηση – και κάτι ακόμα: Ας ανατρέξουμε σε αυτά που είπε πριν από λίγες ημέρες, πάλι «θορυβημένη», η Λαγκάρντ. Είχε κάνει έκκληση στις αρμόδιες αρχές να κάνουν ό,τι περνάει από το χέρι τους για να εξουδετερωθεί το «τέρας» του αποπληθωρισμού. Η ώρα για «λίγο» πληθωρισμό φτάνει επιτακτικά. Αφού οι νομισματικές ενέσεις δεν κατάφεραν να τονώσουν τη δραστηριότητα στην πραγματική οικονομία (έγιναν καβάτζες ή στηρίζουν χρηματιστήρια), πρέπει να την τονώσουν οι πλατιές μάζες. Το θέμα είναι πώς; Η εκούσια τόνωση πληθωρισμού είναι ευαίσθητη και απρόβλεπτη άσκηση, σαν να ανοίγεις την πόρτα του κλουβιού σε πεινασμένη τίγρη: κανείς δεν είναι βέβαιος για τις συνέπειες.

Το «τέρας» του αποπληθωρισμού μπορεί να μεταμορφωθεί σε «δράκο» (…του πληθωρισμού: αξέχαστα εξώφυλλα και πρωτοσέλιδα των ’80s). Η ελεγχόμενη αύξηση του επιπέδου των τιμών είναι το δεύτερο και δυσκολότερο κομμάτι της διαδρομής στα «αχαρτογράφητα νερά», μετά το 2008. Οταν η οικονομική ηγεσία μιλάει με αγωνία για την ανάγκη ενίσχυσης των εισοδημάτων της (μικρο)μεσαίας τάξης, στην ουσία «φέρνει απ’ έξω απ’ έξω» το ζητούμενο: πρέπει να καταναλώσουν περισσότερο για να ξεφύγει η οικονομία από την παγίδα. Αυτό πρέπει να ξεκινήσει φέτος. Η ηγεσία αναζητεί τρόπους να ανοίξει την όρεξη και να φτιάξει την ψυχολογία σε δισεκατομμύρια.

To ερώτημα είναι κατά πόσο αυτή η απομάκρυνση της επίσημης πολιτικής από τη λιτότητα και τη «νομισματική αρετή» μπορεί να ωφελήσει την Ευρώπη, να αναφέρεται στην Ελλάδα. Σίγουρα έχει αναφορά στην Ευρώπη. Οι παραινέσεις «να κάνουν ό,τι μπορούν για να κρατήσουν το τέρας μακριά», απευθύνονται στις νομισματικές αγκυλώσεις των «Γερμανών» της ΕΚΤ. Ως προς την Ελλάδα; Ας προσέχουμε τι ευχόμαστε. Πάνω που θα χαρούμε όταν οι μισθοί αρχίσουν να αυξάνονται, μπορεί να διαπιστώσουμε ότι οι τιμές αυξάνονται πιο γρήγορα. Τα παραδείγματα αφθονούν και τα δείγματα πείθουν: Η χώρα μοιάζει με παιδούλα που πέφτει απ’ το «τέρας» στον «δράκο» και τούμπαλιν – δεν αντέχει να μαζεύει παπαρούνες σε ασφαλή λιβάδια.