ΑΠΟΨΕΙΣ

ΔΙΑΤΑΣΕΙΣ

«Ως μάσκα μπορεί να μη λέει πολλά, αλλά ίσως είναι η επανάσταση στον χώρο της διαστημικής ιστιοπλοΐας».

Ενα οικείο µπάχαλο

Οποιος διαθέτει στοιχειώδη επαφή µε την ελληνική πραγµατικότητα, δεν µπορεί να εξεπλάγη από τις σκηνές αλλοφροσύνης που παρακολουθήσαµε την τελευταία εβδοµάδα, µε αφορµή την υποχρεωτική χρήση µάσκας στα σχολεία. Οι έξαλλοι γονείς που απαγόρευσαν στα παιδιά τους να συµµορφωθούν µε τους νέους κανονισµούς, οι κουτουλιές σε καθηγητές και οι τραγελαφικές καταλήψεις δεν αποτελούν µεµονωµένες τυχαιότητες, αλλά αναµενόµενα έκτροπα, συνεπή προς τη γνώριµη και παγιωµένη κουλτούρα της επιπόλαιης αντιδραστικότητας.

Η συµµόρφωση ως προσβολή

Οσο κι αν πασπαλίζουµε την πραγµατικότητα µε τη ζάχαρη της επιείκειας και της εκλογίκευσης, εφευρίσκοντας δικαιολογίες για κάθε λογής αντικοινωνικούς πολίτες, η πραγµατικότητα θα βρίσκει πάντα τρόπο να επιβεβαιώνεται κυνικά, µπροστά στα µάτια µας. Εκθέτοντας την καλή πίστη µας ως µάταιη και µη ρεαλιστική. Εποµένως, είναι χρήσιµο πια να το παραδεχθούµε: µία σηµαντική µερίδα συµπολιτών µας απεχθάνεται όχι απλώς τη νοµιµότητα, αλλά και µόνο την υπόνοια συνείδησης δικαίου. Οταν ο δρόµος προς το κοινωνικά επωφελές περνάει µέσα από τις παιδαριώδεις προκαταλήψεις και το βόλεµά τους σε αυτές, απειλώντας να τις ανατρέψει (έστω προσωρινά, για όσο κρατάει µια πανδηµία), ο νόµος και η τάξη µετατρέπονται σε ισοδύναµο µοχθηρού τέρατος από παραµύθι. Οι άνθρωποι αυτοί, είτε είναι γονείς είτε –συνήθως υποκινούµενα– παιδιά, παρασύρονται από τον ανούσιο επαναστατικό οίστρο εκείνου που δεν χρειάστηκε ποτέ του να επαναστατήσει κανονικά, και βάλλουν κατά πάντων. Η λογική εδώ δεν παίζει κανέναν ρόλο, πόσο µάλλον το δίκαιο. Σηµασία έχει µόνο το ακατέργαστο συναίσθηµα του αδρανούς ανώριµου, που αντιδρά σε όποια συγκυρία διαταράσσει την ευτυχία της στατικότητάς του. 

Η µάσκα είναι απλώς µια µάσκα

Στην πραγµατικότητα, το πρόβληµα δεν είναι η µάσκα. Η µάσκα είναι ένα επίκαιρο πλην µεταβλητό άβαταρ του εκάστοτε ερεθίσµατος. Θέση ερεθίσµατος θα µπορούσε να έχει ένα υποχρεωτικό εµβόλιο ή µία απαγόρευση στάθµευσης ή η αναµονή σε µία ουρά. Το πρόβληµα είναι οι ανεκπαίδευτοι πολίτες, η έλλειψη κοινωνικής αγωγής, το κράτος που διαχρονικά διαµορφώνει καταστάσεις, θετικές και αρνητικές, αλλά βαριέται ή αδυνατεί να καταστήσει τους ανθρώπους λειτουργικά µέρη τους.
 
Το φιάσκο των µασκών που σχεδιάστηκαν και παραδόθηκαν σε λάθος µέγεθος στα σχολεία, είναι ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγµα της ανικανότητας του κράτους να φανεί αξιόπιστο κι αποδοτικό σε µία συνθήκη όπου η αξιοπιστία και η αποδοτικότητά του κρίνουν τη σχέση του µε τους πολίτες και δηµιουργούν ένα ζωτικής σηµασίας προηγούµενο. Αυτή ήταν µία καλή ευκαιρία για το κράτος να εξοικειώσει τον κόσµο και ιδίως τον λιγότερο συνεργάσιµο µε την άχαρη, όµως καθόλου απίθανη, διαδικασία προσαρµογής του σε νέα δεδοµένα. Μία ευκαιρία να καλλιεργήσει πνεύµα υπευθυνότητας, να ενθαρρύνει την ανάληψη ατοµικής ευθύνης, να αναδείξει την πρόνοια και την οργάνωση ως µοχλούς πρόληψης και αντιµετώπισης προβληµάτων. Ενας κουρδισµένος µηχανισµός, έστω κι αν έχει να κάνει µε το επουσιώδες, για πολλούς, θέµα της προµήθειας µασκών, είναι µία πολύτιµη διαβεβαίωση εκ µέρους του κράτους προς τους πολίτες ότι η κατάσταση βρίσκεται υπό έλεγχο. Οµως η διαβεβαίωση δεν ήρθε ποτέ και η κρατική δράση, αντί να κατευνάσει τα ήδη ερεθισµένα πνεύµατα, τους έδωσε αφορµή να οξυνθούν κι άλλο.

Ο project manager δεν είναι ντροπή

Στους έχοντες χρόνο για µία ικανή δόση αντικειµενικότητας, είναι εµφανές ότι, παρ’ όλες τις αστοχίες της, η κυβέρνηση έχει επιδείξει καλές προθέσεις σε πολλά µείζονα θέµατα και ειδικά σ’ αυτό του κορωνοϊού. Οµως οι καλές προθέσεις δεν αρκούν, όσο κι αν η σύγκριση µε κυβερνήσεις που δεν διέθεταν ούτε αυτό, ευνοεί –όχι για πολύ ακόµα– τη θέση της παρούσας κυβέρνησης. Οι συνθήκες έχουν ωριµάσει δε, για να πούµε ότι ούτε η ικανότητα αρκεί από µόνη της. Οταν η πολιτική προσλαµβάνει διαστάσεις αµείλικτης πρακτικής ανάγκης και δραστηριότητας, αυτό που απαιτείται ώστε να επιτευχθεί ένας στόχος, τόσο απλός όσο η παραγωγή µιας µάσκας που δεν θα µοιάζει µε σκασµένο αερόστατο, είναι συντονισµός. Πλήρης εποπτεία, εκτέλεση έργου βήµα βήµα, έλεγχος του έργου πριν παραδοθεί. Αυτό που η «πιάτσα» αποκαλεί δουλειά ενός project manager.

Συγκοινωνούντα δοχεία

Μοιάζει παράδοξο ότι µία ιδέα που πέρασε από τόσα κύµατα και διαφηµίστηκε τόσο πολύ, διεκπεραιώθηκε µε τέτοια προχειρότητα και απερισκεψία. Σχεδόν όσο παράδοξες µοιάζουν οι υστερικές αντιδράσεις πολιτών απέναντι σε µέτρα που στόχο έχουν να τους κρατήσουν ζωντανούς εν µέσω µιας πανδηµίας. Η σύµπτωση δεν είναι τυχαία. Το κράτος που σκοντάφτει πάνω σε απλά προβλήµατα και οι πολίτες που βλέπουν προβλήµατα εκεί όπου θα έπρεπε να βλέπουν λύσεις, είναι δύο αλληλοτροφοδοτούµενοι πόλοι. Η ανεπαρκής δηµόσια διοίκηση δηµιουργεί καχύποπτους και εχθρικούς πολίτες, και οι καχύποπτοι και εχθρικοί πολίτες έχουν την τάση να δυσχεραίνουν τα ήδη υπάρχοντα προβλήµατα, δηµιουργώντας προδιαγραφές για διοικητικές ανεπάρκειες. 
 
Σε έναν ιδανικό κόσµο, οι δύο πόλοι θα εξορθολογίζονταν παράλληλα, µπροστά στο επείγον θέαµα ενός κοινού κινδύνου. Οµως, το ιδανικό δεν είναι ποτέ επιλογή, γι’ αυτό και ψηφίζουµε ανθρώπους να µας βγάζουν από τη δύσκολη θέση. Μένει να µάθουν να κάνουν τη δουλειά τους καλύτερα.