ΑΠΟΨΕΙΣ

Ο ιός και η πίστη

Η θρησκευτική πίστη είναι πολύ προσωπικό ζήτημα, αλλά όχι απαραίτητα ιδιωτικό. Δεν υπάρχει αντίφαση σε αυτό. Η πολύ προσωπική υπαρξιακή και μεταφυσική αγωνία του καθενός συμβιβάζεται άνετα είτε με την κρυψίνοια είτε με τη δημόσια έκθεση αυτής της αγωνίας. 

Κάθε πίστη ενέχει και μιαν αγωνία, έτσι κι αλλιώς: όσο στέρεος και αν είναι κάποιος χάρη στη δύναμη της πίστης του, αυτή πηγάζει από μιαν εγγενή αγωνία: στο ότι ξέρουμε πως κουβαλάμε μέσα μας το τέλος μας και μάλιστα ανά πάσα στιγμή. Αυτή είναι μια κατεξοχήν ανθρώπινη μοίρα ή, αν θέλετε, το κόστος της συνείδησης. Ετσι, είτε στέρεη είτε διάτρητη (ή και ανύπαρκτη), η πίστη υπάρχει επειδή υπάρχει ο θάνατος. Πάντως, η σιωπηρή, μοναχική προσευχή στέκεται πλάι πλάι στο δημόσιο φίλημα της εικόνας ή της χειρός του ιερέα. 

Το πρόβλημα αρχίζει, νομίζω, όταν κάποιος κινείται αυθορμήτως και εκ των έσω πάνω σε μια γραμμή όπου όλο αυτό (πρέπει να) γίνεται εικόνα: κάτι προς επίδειξη. Για πολλούς ανθρώπους, η πίστη πρέπει να γίνεται σημαία. Σημαία του εαυτού τους. 

Εδώ, περνάμε σε μιαν άλλη σφαίρα, του αυστηρά κοινωνικού που όμως, όταν πρόκειται για πολιτικούς και μάλιστα του κυβερνώντος κόμματος, όλο αυτό γίνεται πολιτικό. Και γίνεται πρόβλημα σε καιρούς που απαιτούν ακραία υγειονομικά μέτρα, όπως σήμερα. 

Γιατί; Διότι τα «διπλά μηνύματα», όπως λένε στην ψυχανάλυση, τρελαίνουν. Δηλαδή, η αντίφαση από την πολιτική φιγούρα που υποτίθεται ότι δίνει το παράδειγμα, αφήνει τον απλό πολίτη έκθετο, μπερδεμένο, εντέλει μόνο του. Πόσο δε μάλλον όταν μιλούμε και για πολλούς συμπολίτες μας που είναι ευάλωτοι σε κάθε είδους συνωμοσιολογία και καχυποψία. 

Ο πολιτικός που δίχως καμία προφύλαξη σκύβει «αυθορμήτως» να φιλήσει το χέρι του παπά μπροστά στις κάμερες, ξέρει ότι κάπου εκεί βρίσκονται οι κάμερες. Το ξέρει καλά αυτό το παιχνίδι. Θα διατρανώσει την πίστη του προς άγραν ψήφων; Μπορεί, ίσως, το πιθανότερο. Στην Ελλάδα, εξάλλου, η θρησκευτική πίστη είναι συχνότατα συνυφασμένη με θέματα εθνικής ταυτότητας και παράδοσης. Και σε αυτά τα πεδία το μήνυμα μπορεί να είναι πολύ ηχηρό: Κοιτάξτε με πόσο καλά πιστεύω, κοιτάξτε πόσο αποτελώ κομμάτι μιας μακραίωνης εθνικής παράδοσης. Ο μέσος Ελληνας ψηφοφόρος λιώνει με κάτι τέτοια. Ή έτσι ορισμένοι νομίζουν.

Το μήνυμα όμως, όπως καλά γνωρίζουμε, είναι ηχηρό και προς την αντίθετη κατεύθυνση: αφήνει την κυβέρνηση εκτεθειμένη. Τη στιγμή μάλιστα που δείχνει αναγκασμένη να προβεί σε νέο lockdown. 

Αλλά κάποιοι δεν μπορούν να μην είναι ο εαυτός τους. Δεν αντέχουν. Ισως επειδή πιστεύουν τόσο βαθιά πως υπάρχει μετά θάνατον ζωή, να συμπεριφέρονται τόσο ανεύθυνα απέναντι σε όλους εμάς, τους υπόλοιπους, σε τούτη εδώ, τη σύντομη, τη μάταιη ζωή.