ΑΠΟΨΕΙΣ

Η παρεξηγημένη Γιάλτα

Στις 11 Φεβρουαρίου 1945 τερματίστηκε η σύνοδος των τριών συμμάχων στη Γιάλτα. Θεωρείται δε, από το μεγαλύτερο μέρος της κοινής γνώμης, η διάσκεψη στην οποία μοιράστηκε ο κόσμος και φυσικά και η Ελλάδα. Αυτή είναι μια εσφαλμένη, πραγματολογικά, αντίληψη.

Για την Ελλάδα η κρίσιμη ημερομηνία ήταν η 9η Οκτωβρίου 1944, όταν Τσώρτσιλ και Στάλιν στη Μόσχα, σε ένα κομμάτι χαρτί, μοίρασαν σε ζώνες επιρροής τα Βαλκάνια. Τυπικά, διαμοίρασαν την περιοχή για να μην υπάρχει επικάλυψη επιχειρησιακών δραστηριοτήτων, όμως και οι δύο ηγέτες γνώριζαν πως ουσιαστικά με τις μονογραφές τους σφράγιζαν τη μεταπολεμική μοίρα αυτών των χωρών. Ας σημειωθεί πως για αυτή τη συμφωνία που έγινε γνωστή ως «Συμφωνία των Ποσοστών», δεν ενημερώθηκε ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ, ένας ηγέτης που διακρινόταν για την ιδεαλιστική προσέγγιση των καταστάσεων.

Η Διάσκεψη της Γιάλτας δεν μοίρασε τον κόσμο. Είχε να επιλύσει τρία ζητήματα. Το μέλλον της Γερμανίας, το μέλλον της Πολωνίας και τις πολεμικές επιχειρήσεις στον Ειρηνικό.

Για το μέλλον της Γερμανίας οι τρεις μεγάλοι αποφάσισαν τον διαμοιρασμό της σε ζώνες κατοχής. Το ακανθώδες ζήτημα ήταν αυτό του καθεστώτος της μεταπολεμικής Πολωνίας. Ο Ρούζβελτ και ο Τσώρτσιλ δεν μπορούσαν να δεχθούν πως η βαθύτατα καθολική και αντικομμουνιστική Πολωνία θα περνούσε υπό σοβιετικό έλεγχο. Από την άλλη πλευρά ο Στάλιν, για λόγους εθνικής ασφάλειας, δεν ήταν διατεθειμένος να δεχθεί στα δυτικά σύνορα της Σοβιετικής Ενωσης να υπάρχει ένα μη φιλικό κράτος. Ολες οι επιδρομές στα ρωσικά εδάφη πέρασαν μέσα από την Πολωνία. Τελικά το χάσμα υπήρξε αγεφύρωτο και το πολωνικό ζήτημα ήταν ένα αγκάθι στις σχέσεις των τριών και μία από τις αιτίες της έναρξης του Ψυχρού Πολέμου.

Το τρίτο ζήτημα, το μέτωπο του Ειρηνικού, «έκαιγε» τις ΗΠΑ γιατί η σκληρή αντίσταση των Ιαπώνων προκαλούσε μεγάλες απώλειες στα αμερικανικά στρατεύματα. Στη Γιάλτα ο Ρούζβελτ, προσφέροντας ανταλλάγματα, πίεσε τον Στάλιν να ανοίξει μέτωπο με τους Ιάπωνες.

Συνεπώς, στη Γιάλτα έγινε απόπειρα επιμέρους διευθετήσεων και δεν μοιράστηκε ο μεταπολεμικός κόσμος, όπως εσφαλμένα πιστεύεται.