ΑΠΟΨΕΙΣ

Περί αστικών ερειπίων

Η ικανοποίηση που γεννάει η κοινή απόφαση συνεργασίας των υπουργείων Περιβάλλοντος και Πολιτισμού για την αντιμετώπιση του προβλήματος των αστικών ερειπίων, συνοδεύεται από δεύτερες σκέψεις. Ολοι συμφωνούν ότι πρέπει να απλοποιηθεί και να επιταχυνθεί η διαδικασία για την επίλυση του εκτεταμένου φαινομένου των ερειπωμένων σπιτιών σε όλη την επικράτεια. Ειδικά, δε, στην Αθήνα τα εγκαταλελειμμένα σπίτια αυξήθηκαν πολύ τα τελευταία χρόνια και πολλά έχουν αφεθεί στην ερείπωση. Λυπηρό από κάθε άποψη.

Οι πολίτες ουδέποτε διευκολύνθηκαν για την προστασία των διατηρητέων τους. Ποτέ δεν υπήρξε ενημέρωση, ποτέ δεν καλλιεργήθηκε η αγάπη για το αρχιτεκτονικό παρελθόν. Ολόκληρες περιοχές αφέθηκαν χωρίς βοήθεια. Τώρα, είναι η ευκαιρία, μαζί με την επιτάχυνση των διαδικασιών εξέτασης κάθε περίπτωσης χωριστά, να προστατευθεί ο μεγάλος αριθμός ερειπωμένων σπιτιών που δεν έχουν κηρυχθεί. Είναι πολλά, ιδίως από τις δεκαετίες του 1920 και του 1930, σπίτια για τα οποία ουδείς ενδιαφέρθηκε ποτέ να τα κοιτάξει ως άξια διατήρησης και να τα εντάξει στη μεγάλη αστική ιστορία.

Είναι η ευκαιρία τώρα να καλλιεργηθεί το ενδιαφέρον, αισθητικό, ιστορικό, οικονομικό, τουριστικό για τον μεγάλο πλούτο της Αθήνας και των άλλων πόλεων της χώρας. Και αυτός ο πλούτος δεν είναι άλλος παρά η λαϊκή, αστική αρχιτεκτονική, συχνά ανώνυμη, συχνά αχαρτογράφητη, αλλά υπαρκτή και κεφαλαιώδους σημασίας για την κατανόηση της ελληνικής κοινωνίας και της εξέλιξης του αστικού βίου.

Αυτά τα μικρά σπίτια που σαρώθηκαν μετά το 1960, τώρα που έμειναν λίγα και σκόρπια, ας τα δούμε ξανά όχι ως ενοχλητικά ερείπια αλλά ως μεγάλες ευκαιρίες, ακόμη και επενδυτικές. Το κράτος οφείλει να παραγάγει πολιτική σε αυτήν την περίπτωση. Οχι απλώς να διαχειριστεί φακέλους επικίνδυνων ερειπίων, η κατεδάφιση των οποίων θα ικανοποιήσει ένα κάποιο λαϊκό αίσθημα και θα απομακρύνει τους κινδύνους μιας ενδεχόμενης κατάρρευσής τους. Η ασφάλεια είναι πρώτης σημασίας, αλλά και το μέλλον της ιστορικής πορείας των πόλεων είναι εξίσου σημαντικό.

Φοβάμαι ότι μέσα στη βιασύνη για παραγωγή έργου και με την αγωνία να μη χρεωθούν οι υπηρεσίες κάποιο ατύχημα από πτώση ερειπίου, θα οδηγηθούμε σε κατεδαφίσεις που αργότερα ίσως εκτιμηθούν ως λανθασμένες. Ερημα σπίτια στις γειτονιές της Αθήνας αναμένουν επεξεργασμένες πολιτικές λύσεις και θεωρητικό υπόβαθρο σύνθετης σκέψης. Το αστικό ερείπιο είναι ευκαιρία.