ΑΠΟΨΕΙΣ

Ο «κόμβος» της Ευρώπης

Ημέρα της Ευρώπης σήμερα και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πραγματοποιείται η εναρκτήρια εκδήλωση της Διάσκεψης για το Μέλλον της Ευρώπης. Νωρίτερα, στην Αθήνα η Πρόεδρος Κατερίνα Σακελλαροπούλου και ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Μαργαρίτης Σχοινάς, θα λάμβαναν μέρος σε εορτασμό για την ημέρα και την επέτειο των 40 ετών από την ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ. Η λιτή τελετή θα αποτελείτο από την έπαρση των σημαιών της Ελλάδας και της Ε.Ε. στην Ακρόπολη. Οι εορτασμοί στο Στρασβούργο, στην Αθήνα και σε όλα τα κράτη-μέλη είναι συμβολικοί, αλλά και ουσιαστικοί: η Ευρώπη τιμά την έως τώρα διαδρομή της και την ίδια ώρα αναζητεί τρόπους ώστε να ενισχύσει την Ενωση, καλώντας πολίτες, θεσμούς και κυβερνήσεις να λάβουν μέρος σε διάλογο για το μέλλον.

Η κόπωση που προκαλεί η πανδημία και οι αρχικές αστοχίες στην αντιμετώπισή της, καθώς και η αδυναμία της Ε.Ε. να προβάλει την ισχύ της και να μιλήσει με ενιαία φωνή στη διεθνή σκηνή, συμβάλλουν στον σκεπτικισμό, στην αίσθηση πως οι μεγάλες ιδέες θα μείνουν στα λόγια. Υπάρχει και το προηγούμενο της Ευρωπαϊκής Συνέλευσης του 2002, στην οποία συμμετείχαν εκπρόσωποι κυβερνήσεων και των ευρωπαϊκών θεσμών: η συνταγματική συνθήκη που προέκυψε απ’ αυτή ναυάγησε σε δημοψηφίσματα στην Ολλανδία και στη Γαλλία. Η σημερινή δυσθυμία και οι δυσκολίες του παρελθόντος, όμως, δεν πρέπει να επισκιάσουν την πρόοδο που η Ε.Ε. έχει πετύχει προς όφελος των λαών της. Τώρα, μέσω του πολύγλωσσου κόμβου futureu.europa.eu, οι πολίτες μπορούν να συμμετάσχουν άμεσα στον διάλογο και στη διαμόρφωση θέσεων, τις οποίες θα επεξεργασθούν ομάδες εργασίας Ευρωπαίων πολιτών. Ευρωβαρόμετρο που δόθηκε στη δημοσιότητα την Παρασκευή, δείχνει ότι στο σύνολο των 27 χωρών-μελών, οκτώ στους δέκα πολίτες θεωρούν ότι η Διάσκεψη θα αποτελέσει δείγμα σημαντικής προόδου της δημοκρατίας στην Ε.Ε. (Το ποσοστό των Ελλήνων είναι ίδιο.) Ασφαλώς, υπάρχει περιθώριο για βελτίωση της Ε.Ε.: στο σύνολο των χωρών-μελών, το 27% εγκρίνει την Ενωση όπως εξελίσσεται έως τώρα, το 45% την εγκρίνει γενικώς αλλά όχι όπως εξελίσσεται έως τώρα, ενώ το 21% εκφράζει αμφιβολίες για την Ε.Ε., αλλά θα μπορούσε να αλλάξει γνώμη εάν υπάρξουν ουσιαστικές αλλαγές. Μόλις το 5% είναι αντίθετο με την ύπαρξη της Ε.Ε.

Σημαντικό, λοιπόν, είναι το γεγονός ότι οι πολίτες έχουν την ευκαιρία να λάβουν μέρος στη μεγάλη ζύμωση που αφορά το μέλλον της Ευρώπης και του καθενός μας. Το ερώτημα είναι εάν οι θεσμοί της Ε.Ε. και οι κυβερνήσεις των χωρών-μελών θα μπορέσουν να αξιοποιήσουν τη φωνή των πολιτών για να ενισχύσουν το όραμα της ενωμένης Ευρώπης και τους μηχανισμούς που έχει ανάγκη για να πορευτεί στον σημερινό κόσμο. Θα νιώσουν ότι δεσμεύονται;

Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ε.Ε. βρίσκονται στην πολιτική, στην οικονομία και στην κοινωνία κάθε χώρας-μέλους, στις σχέσεις μεταξύ των χωρών, στις ανακατατάξεις στο διεθνές πολιτικό και οικονομικό σύστημα, στην κλιματική αλλαγή, στη μαζική μετανάστευση, στο διεθνές έγκλημα και στην τρομοκρατία. Γίνεται ολοένα πιο σαφές ότι οι εσωτερικές εξελίξεις σε κάθε χώρα και η πορεία της Ενωσης συνδέονται άμεσα. Ενώ τα μέτρα προς την ενοποίηση τα τελευταία χρόνια είναι σημαντικά, οι βραχυπρόθεσμες πολιτικές των κυβερνήσεων είναι ανασταλτικός παράγοντας στην εξέλιξη ισχυρών «υπερ-κρατικών» θεσμών. Ετσι έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ότι το 92% των Ευρωπαίων, σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, ζητεί να λαμβάνεται περισσότερο υπόψη η φωνή των πολιτών στις αποφάσεις που αφορούν το μέλλον της Ευρώπης. Στο σχόλιο της περασμένης Κυριακής σημειώσαμε ότι στις ΗΠΑ, πάνω από οκτώ στους δέκα πολίτες ζητούν «να δοθεί μεγαλύτερη φωνή στους απλούς ανθρώπους στη λήψη αποφάσεων που τους αφορούν».

Οι Ευρωπαίοι σήμερα έχουμε την ευκαιρία να συμμετάσχουμε στη διαβούλευση για το μέλλον της Ευρώπης. Η επιρροή μας θα εξαρτάται από τη συμμετοχή μας, από το ποιες θέσεις θα υπερτερήσουν. Στο μεγαλειώδες εγχείρημα της ειρήνευσης και ενοποίησης της πάντα ανήσυχης ηπείρου μας, λαμβάνουμε μέρος σε ένα σημαντικό πείραμα, μας δίνεται η ευκαιρία να εκφράσουμε τις ανησυχίες μας, τις ιδέες μας, τις αξίες μας. Κάντε τον κόπο, μπείτε στον «κόμβο», προτείνετε λύσεις.