ΑΠΟΨΕΙΣ

Προνόμια ή διακρίσεις;

Τα εμβόλια σώζουν ζωές, αλλά θα δημιουργήσουν πολλά προβλήματα. Oχι ιατρικά, σαν τις στατιστικώς μηδαμινές παρενέργειες για τις οποίες συζητάμε πάρα πολύ, αλλά νομικά και ειδικώς ό,τι αφορά τα δικαιώματα των ατόμων. 

Κάποια στελέχη της κυβέρνησης επέλεξαν τη λέξη «προνόμια» για τους εμβολιασμένους, ίσως για να αποφύγουν τη λέξη «διακρίσεις» εις βάρος των ανεμβολίαστων. Δυστυχώς όμως, οι νομικοί δεν έχουν ξεκινήσει ακόμη τη συζήτηση για να διαμορφωθεί κάποια θεωρία δικαιωμάτων, υγειονομικού –ας πούμε– τύπου. Η συζήτηση μάλλον θα ξεκινήσει εκ των υστέρων, την ώρα που δεκάδες «ψεκασμένοι» θα μπουκάρουν σε απαγορευμένα μέρη, ασκώντας το δικαίωμά τους σε δημόσια ανυπακοή· ή έστω σε αυτό που στην Ελλάδα νομίζουμε ότι είναι «δημόσια ανυπακοή».

Τα επιχειρήματα θα είναι πολλά εκατέρωθεν. Από τη μια είναι τα αναπαλλοτρίωτα δικαιώματα των ατόμων που περιλαμβάνουν την ελευθερία μετακίνησης ή συνάθροισης και από την άλλη η προστασία της δημόσιας υγείας. 

Υπάρχουν πολλά ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν. Εχει δικαίωμα κάποιος να θέσει σε κίνδυνο την υγεία ή ακόμη και τη ζωή συνανθρώπων του, για να κυκλοφορεί ελευθέρως; Αν όχι, μέχρι ποίου σημείου πρέπει να φτάνει η απαγόρευση; Θα είναι αρκετή η απαγόρευση εισόδου σε γυμναστήρια, πλοία και αεροπλάνα ή πρέπει να γίνεται έλεγχος και στις εισόδους των καταστημάτων; Για πόσο καιρό θα πρέπει να έχουμε απαγορεύσεις και για ποιες ασθένειες; Μην ξεχνάμε ότι και η γρίπη σκοτώνει χιλιάδες κάθε χρόνο. Μήπως δεν αρκεί το πιστοποιητικό για κορωνοϊό και να περάσουμε σε self test για κάθε λοιμογόνο παράγοντα; Ποιος είναι –τέλος πάντων– ο χρυσός κανόνας που φτιάχνει την ισορροπία μεταξύ ασφάλειας και ελευθερίας;

Στην Ελλάδα θα έχουμε ένα επιπλέον πρόβλημα. Με ποια λογική και ποια αιτιολογία θα απαγορευθεί σε έναν ανεμβολίαστο να μπει στο γυμναστήριο, όταν του επιτρέπουμε να δουλεύει σε νοσοκομείο; Πώς θα κοπεί το μεροκάματο ενός αεροσυνοδού, όταν αφήνουμε έναν υγειονομικό να δουλεύει χωρίς πιστοποιητικά, τα οποία θα είναι απαραίτητα για έναν καμαρότο σε πλοίο της γραμμής; Η κυβέρνηση, διά στόματος Βασίλη Κικίλια, δηλώνει ότι σχετικώς «με τον εμβολιασμό των υγειονομικών και ειδικά των νοσηλευτών, θα παρθούν [μέτρα] σε εύλογο χρονικό διάστημα και πάντως σε ουδέτερο χρόνο» (Αnt1 10.5.2021). Λογικό, διότι αυτό λέει ο στοιχειώδης πολιτικός νους. Δεν θες αρρυθμίες στην πρώτη γραμμή του πολέμου κατά της πανδημίας. Τι λέει όμως η θεωρία δικαιωμάτων και μάλιστα σε περίοδο περιστολής τους;

Η αλήθεια είναι ότι με τον χρόνο και την εμπειρία, η κοινωνία φτιάχνει χωρίς θεωρίες και ταρατατζούμ τις ισορροπίες. Είναι η κατά Φρίντριχ Χάγεκ «αυθόρμητη τάξη». Το πρόβλημα που πρέπει να ρυθμιστεί με προσοχή είναι στην ενδιάμεση περίοδο, αφού, όπως έλεγε και ο Κέινς, μακροπροθέσμως θα είμαστε όλοι νεκροί.