ΑΠΟΨΕΙΣ

Προσεγγίζοντας τον Ερντογάν

Στις οικογενειακές φωτογραφίες της συνόδου του ΝΑΤΟ, χάρη στα… τυχερά του αλφαβήτου, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν πόζαρε στητός δίπλα στον Αμερικανό πρόεδρο Τζο Μπάιντεν. Μαζί με τα ενσταντανέ της διμερούς συνάντησής τους, που φρόντισε να κυκλοφορήσει η τουρκική προεδρία –κλέβοντας την εθιμική πρωτιά από τους Αμερικανούς δημοσιογράφους που περίμεναν επί 111 λεπτά στον διάδρομο–, οι εικόνες από τις Βρυξέλλες δείχνουν σαν ο προβληματικός εταίρος του ΝΑΤΟ να επέστρεψε στους κόλπους της Συμμαχίας.

Ο ίδιος ο πρόεδρος Μπάιντεν μίλησε για εποικοδομητική συνάντηση και εξέφρασε την εμπιστοσύνη του ότι οι ομάδες των δύο χωρών που θα συνεχίσουν τη συζήτηση «θα κάνουν καλή πρόοδο». Πρέπει να προσέξει κάποιος τη συνέντευξη Τύπου του Τούρκου προέδρου για να αντιληφθεί ότι η καλοσχεδιασμένη υποδοχή του για την ώρα βασίζεται μόνο σε μία αλλαγή ρητορικής έμφασης – και ότι για να επιτύχει η επαναπροσέγγιση, οι όποιες κινήσεις καλής θέλησης πρέπει να συνοδευθούν από σαφείς κόκκινες γραμμές.

Ο κ. Ερντογάν τόνισε στον πρόεδρο των ΗΠΑ ότι δεν υπάρχει ζήτημα στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις που να μην μπορεί να επιλυθεί – ωστόσο, προσέθεσε ότι «το πεδίο της συνεργασίας είναι πολύ μεγαλύτερο από συγκεκριμένα θέματα». Και αυτό διότι δεν έκανε πίσω ούτε στην ανάπτυξη των S-400 ούτε στη στόχευση των Κούρδων μαχητών του YPG. Αλλά φρόντισε να προσφέρει –με το αζημίωτο– τη βοήθεια της Τουρκίας για τη φύλαξη του αεροδρομίου της Καμπούλ, που χρειάζονται οι ΗΠΑ, καθώς το ΝΑΤΟ αποχωρεί εσπευσμένα από το Αφγανιστάν.

Παρομοίως, στον Ελληνα πρωθυπουργό υποσχέθηκε ένα ήσυχο καλοκαίρι και την ιδιωτική του γραμμή, «εάν υπάρχει κάποιο ζήτημα», τονίζοντας όμως ότι «δεν υπάρχει ανάγκη να εμπλέκουμε τρίτα μέρη ή χώρες». Κι ενώ η ελληνική κυβέρνηση σημείωσε ότι παραμένουν σοβαρές διαφορές, κυρίως στην οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών, ο Τούρκος πρόεδρος ήδη παρουσίασε στους Αμερικανούς την ανάγκη «αναζωπύρωσης της περιφερειακής συνεργασίας και μηχανισμών» στην περιοχή μας.

Αν η προσπάθεια προσεταιρισμού της Τουρκίας ήταν εσπευσμένη, υπήρχε λόγος: η προσέγγιση έγινε πάνω στην ώρα για τη συνάντηση του Αμερικανού προέδρου με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν. Οπως το έθεσε ο σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας Τζέικ Σάλιβαν, «η Ρωσία είναι αντίθετη με την Τουρκία σε κάποια μέρη και συνεργάζεται μαζί της σε άλλα», γι’ αυτό η συνάντηση με τον Ερντογάν θα έδινε στον Μπάιντεν την ευκαιρία «να συγκρίνει τις σημειώσεις του» λίγο πριν από τη συνάντηση με τον Πούτιν. Σε αυτήν τη σύνοδο, στόχος του Αμερικανού προέδρου ήταν να παρουσιάσει ένα κοινό νατοϊκό μέτωπο – ιδιαίτερα απέναντι στη Ρωσία, με την οποία επιθυμεί μια σταθερή σχέση ώστε να εστιάσει στην Κίνα, αλλά θέλει επίσης να πείσει για τις αποτρεπτικές προθέσεις του «εάν η χώρα συνεχίσει τις κακόβουλες δράσεις της». Οπως υπογράμμιζε όμως η εφημερίδα Washington Post, «η πιο σημαντική αποστολή του κ. Μπάιντεν είναι να ανασχεδιάσει τις κόκκινες γραμμές» όχι μόνο με τον Πούτιν αλλά και με τον Ερντογάν, καθώς «οι δύο ηγέτες έχουν εργαστεί εναντίον των ΗΠΑ με διάφορους τρόπους». Διαφορετικά οι ΗΠΑ κινδυνεύουν αντί να κλείσουν ένα μέτωπο, να θρέψουν ένα δεύτερο, και μάλιστα εντός του ΝΑΤΟ.