ΑΠΟΨΕΙΣ

Ο 49χρονος ελαιοχρωματιστής: Τελάρα

o-49chronos-elaiochromatistis-telara0«Το ματιάσαμε», λέει η γυναικεία φωνή στο βίντεο που πια έχει γίνει παγκόσμιο διαδικτυακό σουξέ. Λέει «το ματιάσαμε» και σου φαίνεται περίεργο ότι θεωρεί ευάλωτο στη βασκανία έναν Πικάσο με τέτοια μάτια.

Μα η τέχνη δεν υπάρχει για να μας ματιάζει ενώ την κοιτάμε; Για να μας πιάνει στη σαγήνη της ως το μόνο νόμιμο κατάλοιπο από την εποχή της μαγείας;

Η φαρσική πτώση της γυναίκας του Πικάσο –και η χειρωνακτική της αναστήλωση– απογύμνωσε για μια στιγμή το έργο από τη μαγεία του. Το διέλυσε στα συστατικά του. Το έκανε ξανά να φαίνεται φθαρτή μπογιά πάνω σε ένα εύθραυστο τελάρο.

Αυτήν ακριβώς την υλικότητα του έργου ανακαλεί και η επίσημη ιδιότητα του κλέφτη: Ελαιοχρωματιστής. Μπογιατζής. Αλλά φανατικός της τέχνης.

Δεν είναι παράλογο. Σαν μακρινός πρόγονος του εικαστικού, σαν κάποιος που έχει δουλέψει πολύ πινέλο, ο μπογιατζής είναι ίσως σε προνομιακή θέση για να εκτιμήσει τι μπορεί να κάνει το χρώμα όταν βρεθεί το προικισμένο χέρι που θα το ελευθερώσει από τη χρηστικότητά του.

Ο ελαιοχρωματιστής είναι εφοδιασμένος με αρχαϊκή θέαση προς την εξαΰλωση της μπογιάς, την οποία πετυχαίνει ο εξελιγμένος συνάδελφός του.

Πέρα από την πλάκα, πώς πρέπει να εξηγήσουμε την έλξη που μας ασκούν οι κλέφτες της τέχνης;

Ο δράστης δεν προκαλεί απαξία. Αντιθέτως. Αξιώνεται τη βαθύτερη περιέργεια του κοινού σαν να ήταν μυθιστορηματικός ήρωας. Σαν να έχει καταφέρει να κλέψει και λίγο από το κύρος του κλοπιμαίου.

Να ήταν μήπως ο μπογιατζής, που συστηνόταν στα κοινωνικά δίκτυα ως «art freak», φετιχιστής; Να είχε τόσο ποθήσει τα αντικείμενα της τέχνης που να τα ήθελε για αποκλειστικά δική του απόλαυση; Να τον είχε καταλάβει ο φθόνος του εργάτη, που λιώνει με τη βούρτσα πάνω στη σκαλωσιά, ενώ νιώθει ότι σπαταλάει τα χέρια του στον κάματο· ενώ τον τυραννάει η σκέψη ότι αυτά τα χέρια ήταν προορισμένα για άλλα έργα – για να πλάθουν ή, έστω, για να αρπάζουν θαύματα;

Χλωμό. Το πιθανότερο, με βάση όσα έχουμε δει, είναι να πρόκειται για έναν καλλιεργημένο λαθρέμπορο. Εναν βιρτουόζο του εγκλήματος.

Και πάλι όμως. Ο σφετεριστής –αυτός που θέλησε τον Πικάσο για να τον κατακτήσει ή να τον πουλήσει– απέτυχε. Το έργο νίκησε. Το έργο χρησιμοποίησε τον απαγωγέα του για να βγει από τη μουσειακή του καθήλωση. Για να μπει πάλι στο οπτικό μας πεδίο. Για να το ανατυπώνουμε και να το μελετάμε. Για να συλλαβίζουμε το μήνυμα του δημιουργού του στη ράχη του.

Το έργο εκμεταλλεύθηκε τον κλέφτη του – και τους άμπαλους φύλακές του. Τους έκανε όργανα της μαγείας του.