ΑΠΟΨΕΙΣ

Τα αόρατα αυτιά που ακούν τα πάντα

Ηδη από το 2014 το λογισμικό Pegasus, σύμφωνα με τα στοιχεία της μεγάλης δημοσιογραφικής έρευνας που αφορά τη χρήση του για παρακολουθήσεις, άρχισε να «επιτίθεται» σε συσκευές τηλεφώνων, ενώ οι επιθέσεις αυξήθηκαν το 2019. Οι αποκαλύψεις για τις παρακολουθήσεις με αξιοποίηση του συγκεκριμένου λογισμικού ήταν συγκλονιστικές, καθώς οι ερευνητές της υπόθεσης μίλησαν για 50.000 αρχεία τηλεφωνικών αριθμών που έφτασαν στα χέρια τους, για παρακολουθήσεις ηγετών, όπως ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, διπλωματών, στρατιωτικών, ανώτερων πολιτικών από 34 χώρες, αλλά και δημοσιογράφων σε τουλάχιστον 21 χώρες. Η παρακολούθηση με χρήση του συγκεκριμένου συστήματος δεν σημαίνει απλώς υποκλοπή τηλεφωνικών συνομιλιών αλλά πλήρη πρόσβαση στη συσκευή του τηλεφώνου (όλοι γνωρίζουμε τον όγκο των πληροφοριών που κρατάμε στο «έξυπνο» κινητό μας), σε αρχεία, φωτογραφίες, βίντεο και δυνατότητα ενεργοποίησης κάμερας και μικροφώνου. Μπορούμε με ασφάλεια να υποθέσουμε ότι όσα είδαν το φως της δημοσιότητας αναφορικά με τις δυνατότητες του εν λόγω συστήματος και με τον αριθμό των τηλεφώνων στα οποία έγιναν επιθέσεις, μάλλον είναι λίγα σε σχέση με τις διαστάσεις της υποκλοπής δεδομένων με τη χρήση «έξυπνων» λογισμικών. 

Χρειάστηκε να περάσουν αρκετά χρόνια από την ενεργοποίηση του συστήματος και επίπονη έρευνα για να αποκαλυφθεί η λειτουργία του. Το 2013 έπρεπε να μιλήσει ένας άνθρωπος «από μέσα», ο Εντουαρντ Σνόουντεν, για να αποκαλυφθεί ένα τεράστιο πρόγραμμα μαζικής παρακολούθησης. 

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι τα προγράμματα παρακολούθησης γίνονται όλο και πιο ευφυή, όλο και πιο δύσκολα ανιχνεύσιμα και, ταυτόχρονα, όλο και πιο οικονομικά, ώστε να είναι προσβάσιμα σε όλο και περισσότερους. Βεβαίως, οι παρακολουθήσεις σε μαζική κλίμακα εξακολουθούν να είναι «προνόμιο» οργανωμένων υπηρεσιών ή κρατών, κάτι που αναδείχθηκε στην υπόθεση του Pegasus. Αναδείχθηκε, επίσης, ότι γίνεται όλο και δυσκολότερο να εντοπισθούν τα λογισμικά υποκλοπής, τα «αόρατα μάτια και αυτιά» που καταγράφουν τα πάντα. Και ακόμη κι όταν αυτό συμβαίνει, δύσκολα αποδεικνύεται ποιος βρίσκεται από πίσω – αν και εικασίες μπορούν να γίνουν. 

Κυρίως, για άλλη μία φορά αναδείχθηκε ότι όλες αυτές οι επιχειρήσεις καλύπτονται από πυκνό πέπλο μυστικότητας και από δικλίδες τεχνολογικές, που διασφαλίζουν ότι εάν βρεθεί κάποια άκρη για αποκαλύψεις δεν σημαίνει ότι αυτές θα φτάσουν μέχρι τέλους, δίνοντας τις πλήρεις διαστάσεις των παρακολουθήσεων. 

Ολα αυτά, πέραν των ζοφερών παραμέτρων που φέρνουν στην επιφάνεια, δείχνουν και κάτι ακόμη: ότι η σύγχρονη τεχνολογία δεν απαιτεί τσιπάκια σε εμβόλια για να αποκτήσει πρόσβαση σε προσωπικά δεδομένα. Είναι δυνατότητες που παρέχονται, πλέον, με άυλα λογισμικά, ανέπαφα. Και, κυρίως, οι αποκαλύψεις για παγκόσμιας κλίμακας παρακολουθήσεις δεν γίνονται από στόμα σε στόμα, σε καφενεία φυσικά ή διαδικτυακά. Απαιτούν κοπιώδεις έρευνες και μεγάλη μυστικότητα, η οποία σίγουρα δεν διακρίνει τους πάσης φύσεως συνωμοσιολόγους, που διατείνονται ότι γνωρίζουν τα πάντα για τις παγκόσμιες συνωμοσίες και πολύ… εμπιστευτικά τα μοιράζονται με διαδικτυακά βίντεο.