ΑΠΟΨΕΙΣ

Ευρωαμερικανικά

Η υπεραντίδραση της Γαλλίας στην ανακοίνωση δημιουργίας αμυντικής συμφωνίας Αυστραλίας, Ηνωμένου Βασιλείου και ΗΠΑ (AUKUS), που πρακτικώς οδήγησε στην ακύρωση συμβολαίου δισεκατομμυρίων μεταξύ Γαλλίας και Αυστραλίας για την κατασκευή υποβρυχίων, αμβλύνθηκε έπειτα από μία ημίωρη τηλεφωνική συνομιλία των προέδρων Τζο Μπάιντεν και Εμανουέλ Μακρόν. Δεν ήταν δυνατόν να γίνει αλλιώς. Το κοινό ανακοινωθέν που εξεδόθη μετά την τηλεφωνική επικοινωνία των δύο προέδρων αναφέρει ότι «η κατάσταση θα είχε αποφευχθεί με ανοικτές διαβουλεύσεις μεταξύ εταίρων για ζητήματα στρατηγικού ενδιαφέροντος».

Αλλά είναι προφανές ότι επί της ουσίας πρόκειται απλώς για μία εκ των υστέρων ευγενική χειρονομία κατευνασμού της γαλλικής οργής. Προηγουμένη διαβούλευση περί του θέματος αυτού δεν ήταν δυνατόν να υπάρξει. Διότι για την Ευρώπη –πρωτίστως για τη Γερμανία και λιγότερο για τη Γαλλία– η Κίνα είναι ένας σημαντικότατος εμπορικός εταίρος, ενώ για τις ΗΠΑ ο πλέον επικίνδυνος ανταγωνιστής – οικονομικός και στρατηγικός. Στο επίπεδο της τακτικής, η AUKUS είχε ως στόχο να αιφνιδιάσει το Πεκίνο, ώστε να μη δοθεί η δυνατότητα υπονομεύσεως του όλου εγχειρήματος. Προς τούτο η Τριανδρία κατέφυγε στη «μυστική διπλωματία» και ενώ οι εμπλεκόμενοι ηγέτες συζήτησαν το θέμα στη διευρυμένη σύνοδο του G7 στις ακτές της Κορνουάλης τον περασμένο Ιούνιο, ουδέν ανέφερε ο πρόεδρος Μπάιντεν στην εγκάρδια κατ’ ιδίαν συνάντησή του με τον Γάλλο ομόλογό του.

Οπως κατά συνθήκη συμβαίνει σε αυτές τις περιπτώσεις, ετέθη εκ νέου θέμα στρατηγικής αυτοδυναμίας της Ε.Ε. ή συγκροτήσεως «ευρωστρατού», κατά το λαϊκώς λεγόμενον. Μία ατέρμων συζήτηση εδώ και πολλές δεκαετίες, αλλά άγονη όχι απλώς λόγω πρακτικών αλλά και στρατηγικών δυσχερειών. Διότι εάν υπάρχει κοινή αντίληψη περί των απειλών που αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ και η Ε.Ε. σε επίπεδο παγκόσμιο, τότε το ΝΑΤΟ ως στρατιωτικός μηχανισμός είναι επαρκέστατος. Εάν η αντίληψη των απειλών είναι διαφορετική, τότε η αμυντική αποσύνδεση Ευρώπης και Βορείου Αμερικής είναι αναπότρεπτη. Και επειδή ο ζωτικός χώρος διεισδύσεως και αναπτύξεως της Ε.Ε. εκτείνεται προς Ανατολάς, ο κίνδυνος απορροφήσεως της Δυτικής Ευρώπης στη χοάνη της Ευρασίας (Ρωσία και Κίνα) είναι εφιαλτικός.

Οι Γερμανοί έχουν αντιληφθεί ότι οι Αμερικανοί εκόντες άκοντες στη διάρκεια πολλών ετών επέτρεψαν την οικονομική υπερανάπτυξη της Ε.Ε., αλλά σε ό,τι αφορά τα θέματα ασφαλείας δεν πρόκειται ποτέ να την ελευθερώσουν από τον χαλινό. Και όσοι θεωρούν την υφιστάμενη κατάσταση πραγμάτων μειωτική, στην πραγματικότητα είναι προς όφελος των ευρωπαϊκών κρατών. Αντίθετα οι Γάλλοι παραδοσιακώς, αλλά ιδιαίτερα μετά την έξοδο της Βρετανίας, κινούνται ανήσυχοι διεκδικώντας ρόλο πρωταγωνιστικό στα θέματα αμύνης. Κανείς δεν θα τους το επιτρέψει. Εξ ου και οργίζονται και υπεραντιδρούν ενίοτε για να επανέλθουν στην πεπατημένη με ένα φιλικό χτύπημα στην πλάτη. Συνέβη στο παρελθόν, επαναλαμβάνεται στο παρόν και θα ξανασυμβεί στο μέλλον.