ΑΠΟΨΕΙΣ

Προεπιλεγμένες επιλογές

Ανάμεσα στα «πρέπει» που επιβάλλουν, συνήθως, οι μέρες των γιορτών είναι και τα δημοσιογραφικά. «Πρέπει» να κάνουμε απολογισμούς, «πρέπει» να γράψουμε κάτι συναφές με το κλίμα των ημερών, «πρέπει» να αποφασίσουμε ποια πρόσωπα και ποια γεγονότα άφησαν -ή νομίζουμε ότι άφησαν- το στίγμα τους στη χρονιά που έφυγε, και ποια ενδεχομένως θα επηρεάσουν τη νεογέννητη.

Απολογισμοί λοιπόν, κλείσιμο των «παλιών» βιβλίων, άνοιγμα νέων τεφτεριών για να οδηγηθούμε, με μαθηματική ακρίβεια, σε 365 μέρες (366 φέτος), σε νέους απολογισμούς, σε νέες αποκαθηλώσεις, σε νέες ενθρονίσεις.

Ξεφύλλισα όλα τα αφιερώματα του φετινού Τύπου, αρκετά από αυτά τα διάβασα? είδα, έπειτα από αρκετά χρόνια, τα τηλεοπτικά χριστουγεννιάτικα ρεβεγιόν και πήρα μια γεύση από τα πρωτοχρονιάτικα, τα πρόσωπα που παρήλασαν από τις τηλεοπτικές πίστες και τις στημένες τηλεοπτικές συγκεντρώσεις. H σύμπτωση των επιλογών ήταν εντυπωσιακή. H πρόσκληση των ίδιων προσώπων στα τηλεοπτικά αφιερώματα και ρεβεγιόν ήταν εξουθενωτική. Είναι τυχαίο; Ολα τα δημοσιογραφικά επιτελεία συμφωνούν ότι η Νικόλ Κίντμαν, για παράδειγμα, είναι η μόνη δημοφιλέστερη ηθοποιός της περασμένης χρονιάς; Οτι η Πέγκυ Ζήνα, η οποία δεν έλειψε από κανένα τηλεοπτικό -χριστουγεννιάτικο ή πρωτοχρονιάτικο- πρόγραμμα, είναι η μόνη και η καλύτερη φωνή στις ελληνικές λαϊκές πίστες; Οτι η έκθεση του Outlook ήταν το σημαντικότερο εικαστικό γεγονός της χρονιάς που πέρασε; Οτι το νέο κατάστημα του IKEA στην Αθήνα θ’ αλλάξει την αισθητική και την καταναλωτική μας συμπεριφορά στη διακόσμηση εσωτερικών χώρων; Οτι τα σημαντικότερα βιβλία ήταν μόνο όσα παρουσιάστηκαν στους τελικούς απολιγισμούς των έντυπων μέσων;

Δεν μου μοιάζουν και τόσο τυχαίες αυτές οι επιλογές. Περισσότερο προεπιλεγμένες μου φαίνονται. Ο,τι έχει ήδη γίνει πρωτοσέλιδο, ό,τι έχει ήδη απασχολήσει τον πολύ καθορισμένο χώρο της σελίδας κάθε εφημερίδας, ό,τι ήδη έχει κατακτήσει μερίδιο τηλεοπτικού χρόνου, ό,τι έχει κάνει ντόρο με κάθε τρόπο, θετικό ή αρνητικό, διεκδικεί το τελικό κλικ, στις απολογιστικές σελίδες της κάθε χρονιάς. Στην πολιτική, στον πολιτισμό, στις τέχνες, στον αθλητισμό, στο life style, στην αρχιτεκτονική, στη μόδα. Σκεφτόμουν -μάλλον ονειρευόμουν- την επόμενη χρονιά ο αρχισυντάκτης μας να μας ζητήσει έναν απολογισμό διαφορετικό. Εναν απολογισμό που θα έδινε χώρο αποκλειστικά και μόνο στους μέσους όρους. Σ’ αυτούς και σ’ αυτά που καθημερινά συναντάμε, καθημερινά συναναστρεφόμαστε και διαρκώς προσπερνάμε. Σε ό,τι δεν πρόκειται ποτέ να γίνει είδηση.

Θα γίνουν ποτέ πρόσωπα της χρονιάς οι ευγενέστατοι και εξυπηρετικότατοι νέοι και νέες -φοιτητές συνήθως- που απαντούν στην κλήση του 131; Θα απασχολήσει ποτέ τα δελτία ειδήσεων η «καλημέρα» που κάποια στιγμή, αμήχανα και δειλά, ανταλλάσσουμε με τους γείτονες που επί χρόνια βλεπόμαστε στα αντικρινά μπαλκόνια; H ανύπαρκτη, αλλά ουσιαστική σχέση με τον άνθρωπο στο διπλανό μαγαζί, στον οποίο εμπιστευόμαστε τα κλειδιά του σπιτιού μας όταν χρειαστεί; Οι οδοκαθαριστές του κάθε δήμου; Ενας απλός διορθωτής κειμένων; Οι καθηγητές και οι δάσκαλοι κάθε σχολείου; Δεν πρόκειται ποτέ να γίνουν είδηση, εκτός εάν πρωταγωνιστήσουν σε κάτι μη αναμενόμενο, θετικό ή αρνητικό.

Τα βραβεία της Ακαδημίας Αθηνών, τα δικά της πρόσωπα της χρονιάς, κάθε χρόνο, επιδιώκουν ακριβώς αυτό: να φωτίσουν και εκείνες τις περιπτώσεις που είναι ξεχωριστές χωρίς να το διατυμπανίζουν. Που ακολουθούν μοναχικά αλλά υπεύθυνα και σταθερά τη δική τους πορεία. Κι αν στα αφιερώματα των εφημερίδων και των περιοδικών δεν έχουμε καμία άγνωστη λέξη, κανένα άγνωστο πρόσωπο, τα βραβεία της Ακαδημίας Αθηνών κατορθώνουν, κάθε χρόνο, να μας κάνουν, για αρκετούς από τους βραβευμένους, να αναρωτιόμαστε: «Ποιος είναι αυτός»;