ΑΠΟΨΕΙΣ

Δημοσκοπήσεις!

Αν και οι μετρήσεις των διαθέσεων της κοινής γνώμης δεν είναι και τόσο καινούργιο «φρούτο» για τη χώρα μας, οι πολιτικοί μας, και κυρίως όσοι επιμένουν να κάνουν φθηνή «πολιτική», δείχνουν ανέτοιμοι να τις χρησιμοποιήσουν. Ακόμη χειρότερα: μάλλον προτιμούν την ανέντιμη χρήση τους.

Πώς αλλιώς να εξηγήσει κανείς ότι τα γκάλοπ καταγράφουν με κάποιες ημέρες καθυστέρησης τα όσα διοχετεύουν τα κομματικά επιτελεία των Εξαρχείων λίγες ημέρες πριν, μέσω των «δικών τους» δημοσιογράφων. Ετσι, η έρευνα γίνεται μια αυτοεπιβεβαιούμενη προφητεία, η δημοκρατία ταλαιπωρείται και η αξιοπιστία των επαγγελματιών ενός κλάδου κινδυνεύει.

Αν και αυτονόητο, ας θυμηθούμε ότι δουλειά των ερευνητών δεν είναι να πιάσουν το στοίχημα. Προφανώς, όπως κάθε επαγγελματίας, θέλει να δει τα νούμερά του να βγαίνουν αληθινά. Πιο σημαντικό, όμως, είναι να έχει πιάσει τις τάσεις που διαπερνούν την κοινή γνώμη. Να καταγράψει την κρίση και να μετρήσει τις προθέσεις.

Ενα από τα σημαντικότερα προβλήματα στον κλάδο των εταιρειών πολιτικής, κοινωνικής και επιχειρηματικής έρευνας συνδέεται με τα αντιφατικά συμφέροντα που εξυπηρετούν. Πράγματι, οι περισσότερες εταιρείες ανήκουν ή συνδέονται στενά με επιχειρήσεις δημιουργίας, διαχείρισης και διανομής της διαφήμισης. O τζίρος των μετρήσεων είναι αναλογικά πολύ μικρότερος από εκείνον της διαφήμισης. Επιπλέον, η διαφημιστική αγορά προσφέρει αμέτρητα έμμεσα οφέλη, με τις επιστροφές τις οποίες υποχρεωτικά πληρώνουν οι υποδοχείς της διαφήμισης.

Και οι δύο αυτές δραστηριότητες, για να αποκτήσουν υπόσταση και, επομένως, μεγαλύτερη εμπορική αξία, πρέπει να περάσουν από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Κατάσταση που, αντικειμενικά, δημιουργεί όλες τις προϋποθέσεις της τόσο χαρακτηριστικής διαπλοκής που ταλαιπωρεί τη χώρα μας. Ερευνητές, σύμβουλοι, διαφημιστές και Μέσα δένονται σε χορό πολλών εκατομμυρίων ευρώ. Αν σ’ αυτό προστεθεί η, απαραίτητη για τα αθηναϊκά δεδομένα, στενή προσωπική σχέση ή άλλες εκλεκτικές φιλίες, μαζί και η προδιάθεση να νικήσει ο «δικός μας», τα πάντα δείχνουν στην ίδια κατεύθυνση: μην εμπιστεύεστε τις δημοσκοπήσεις!

Ο λαός, δηλαδή η γνώμη που μέσες άκρες διαμορφώνει ο πληθυσμός της χώρας, το γνωρίζει και φυλάγεται! Δυστυχώς, όχι αρκετά. Οσο έξυπνοι κι αν είμαστε, τα αποτελέσματα της «κατάλληλης» δημοσκόπησης, που παρουσιάζεται με τον «κατάλληλο» τρόπο, σχολιάζεται από τους «κατάλληλους» δημοσιογράφους και φιλοξενείται στα «κατάλληλα» μέσα ενημέρωσης, έχουν συντριπτική επιρροή.

Για να πάρουμε ένα παράλληλο και πολύ χρήσιμο παράδειγμα από έναν άλλο χώρο, οι εταιρείες δημοσκοπήσεων μοιάζουν με τις εταιρείες των ορκωτών ελεγκτών. Οι τελευταίες, πέραν του ελέγχου που έκαναν στα βιβλία των επιχειρήσεων, επεκτάθηκαν στην παροχή συμβουλών προς τις εταιρείες σε θέματα καλύτερης οργάνωσης. Οι επιχειρήσεις είχαν κάθε λόγο να ακριβοπληρώσουν παρόμοιες υπηρεσίες, αφού επρόκειτο για ανθρώπους που «μας γνωρίζουν ήδη».

Τα απανωτά χρηματιστηριακά σκάνδαλα, που συνόδευσαν την κατακρήμνιση της ευδαιμονίας των αγορών, με πρώτο και καλύτερο εκείνο της Εnroκαι πιο πρόσφατο αυτό της Parmalat, έδειξαν πως οι εταιρείες ελεγκτών και συμβούλων είχαν αναλάβει την τεράστια ευθύνη να αλλοιώσουν τα στοιχεία των ελέγχων τους, μέχρι και να αλλάξουν ή και να εξαφανίσουν τα βιβλία των μεγάλων πελατών τους. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, κάποιοι έχουν πάρει τον δρόμο προς τη φυλακή, η πρακτική της ανάμιξης των δύο αυτών υπηρεσιών -έρευνας και συμβουλών- απαγορεύτηκε και το ίδιο έχει ήδη δρομολογηθεί και στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

Το ίδιο πρέπει να συμβεί και με τις εταιρείες έρευνας, συμβουλών και διαφήμισης. Να διαχωρισθούν οι εργασίες τους, να ερευνηθούν φανερές και (κυρίως) κρυφές μετοχικές σχέσεις, να υπάρχει διάκριση συμφερόντων. Και το κυριότερο: να ανακοινώσουν υποχρεωτικώς το μέγεθος των παραγγελιών που έχουν πάρει από το (τεράστιο) κράτος.