ΑΠΟΨΕΙΣ

Επώδυνο δίλημμα για την Αγκυρα

Θέτοντας εξ αρχής η Αθήνα και η Λευκωσία μάλλον χαμηλά τον πήχυ, ουσιαστικά επικαθόρισαν το πλαίσιο της ευρωπαϊκής στάσης έναντι της Τουρκίας. Δεν είναι, βεβαίως, σίγουρο ότι το Παρίσι θα πήγαινε μακρύτερα. Και να το ήθελε, όμως, δεν είχε εκ των πραγμάτων πολλά περιθώρια να εμφανισθεί «βασιλικότερο του βασιλέως». Ετσι, το ζήτημα εστιάσθηκε στη διαμόρφωση μιας δήλωσης των «25», που να απαντά στην επίμαχη ανακοίνωση της Αγκυρας. Η βρετανική προεδρία επιχείρησε να περάσει ένα ανώδυνο για τους γείτονες σχέδιο. Οταν αυτό απερρίφθη, κατέφυγε σε μία μάχη οπισθοφυλακών για τη σαφήνεια και την ένταση των διατυπώσεων, που θα συνεχισθεί στις 7 Σεπτεμβρίου.

Η μη αναγνώριση ενός κράτους-μέλους από μία υποψηφία χώρα συνιστά κάτι πολύ περισσότερο από πολιτικό παράδοξο. Πολύ περισσότερο, όταν η Τουρκία θα διαπραγματευθεί με τους «25» και όχι με την Κομισιόν. Κατά συνέπειαν και με μία χώρα, που δεν αναγνωρίζει! Στη σύνοδο κορυφής του περασμένου Δεκεμβρίου, όμως, έπνεε ισχυρός άνεμος πολιτικής υποκρισίας. Ετσι, ως όρος για την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων ετέθη μόνον η υπογραφή του πρωτοκόλλου για την τελωνειακή σύνδεση. Υπογραφή, που, όπως αναγνώρισε και η Κομισιόν, σημαίνει πλήρη εφαρμογή του.

Σήμερα, το κλίμα είναι δυσμενές για την Τουρκία. Εκμεταλλευόμενοι την προκλητική ανακοίνωσή της ότι δεν θα αναγνωρίσει την Κυπριακή Δημοκρατία, οι «25» θα μπορούσαν να την στριμώξουν. Σε κάθε περίπτωση, όμως, οφείλουν να απαιτήσουν την ικανοποίηση του υφιστάμενου όρου. Υπενθυμίζουμε ότι η Αγκυρα αρνείται ρητά να εφαρμόσει πλήρως την τελωνειακή ένωση και να επιτρέψει σε κυπριακά πλοία και αεροπλάνα να προσεγγίσουν τουρκικά λιμάνια και αεροδρόμια. Και μόνον αυτή η άρνηση είναι επαρκής λόγος για να μην αρχίσουν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις. Μ’ αυτήν την έννοια δεν υπάρχει λόγος να γίνει αποδεκτό ούτε ένα χρονοδιάγραμμα μέχρι το 2006, όπως πρότεινε χθες η βρετανική προεδρία.

Αν κι ακόμη δεν γνωρίζουμε πού ακριβώς θα ισορροπήσει η δήλωση της Ε.Ε., είναι σαφές ότι ο κλοιός σφίγγει. Οι σημερινές θέσεις της Τουρκίας δεν αντέχουν. Ετσι όπως εξελίσσονται τα πράγματα, θα βρεθεί πολύ σύντομα αντιμέτωπη μ’ ένα επώδυνο δίλημμα: ή να σταματήσει την ευρωπαϊκή της πορεία ή να αναθεωρήσει βασικές πτυχές της στρατηγικής της στο Κυπριακό. Δεν είναι εύκολο να αποφασίσει ούτε το ένα ούτε το άλλο. Μόνη διέξοδος για την Αγκυρα είναι να εξευρεθεί το ταχύτερο δυνατόν μία λύση στην γραμμή του Σχεδίου Ανάν. Γι’ αυτό είναι πολύ πιθανόν να δούμε σύντομα τον Γ.Γ. του ΟΗΕ να αναλαμβάνει μία νέα πρωτοβουλία. Οι Αμερικανοβρετανοί, σαν ατζέντηδες της τουρκικής ένταξης, έχουν τον τρόπο να τον «πείσουν».