ΑΠΟΨΕΙΣ

Πολλές οι διαμαρτυρίες για τον Λευκό Πύργο: ένα ανοικτό θέμα για τη Θεσσαλονίκη

Μεγάλο θέμα έχει ανοίξει στη Θεσσαλονίκη μετά τον εντοπισμό του προτειχίσματος που υπήρχε πριν από την καταστρεπτική φωτιά του 1917. Το ζήτημα είναι σύνθετο και αφορά τη διαχείριση του παρελθόντος από εμάς τους τωρινούς και η ένταση που έχει προκληθεί, μετά την κατά πλειοψηφία απόφαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου να μην αναδειχθούν τα ευρήματα αλλά αντίθετα να «καταχωθούν» (σύμφωνα με την ορολογία των αρχαιολόγων) δείχνει ότι υπάρχουν πολλές αντικρουόμενες απόψεις. Πολλά ακούστηκαν μετά τις πολλές διαμαρτυρίες και όλα θεωρούνται ανοικτά. O Σύλλογος Εξειδικευμένων στην Αναστήλωση Αποκατάσταση Μνημείων (ΣΕΑΑΜ) στέλνει και αυτός τη δική του φωνή διαμαρτυρίας και καλεί σε αγώνα όλους όσοι πιστεύουν ότι το προτείχισμα του Λευκού Πύργου πρέπει να αναδειχθεί. O Λευκός Πύργος, θυμίζουμε, είναι κτίσμα του 15ου αιώνα, και έχει συνδεθεί με την εικόνα και την τοπιογραφία της Θεσσαλονίκης εδώ και πάνω από 500 χρόνια. Δεν είναι απλό θέμα να αποφασίζει κανείς για τι μέλλει γενέσθαι.

«Ο Λευκός Πύργος, σύμβολο και το περισσότερο γνωστό μνημείο της Θεσσαλονίκης», γράφουν στη διαμαρτυρία τους οι αναστηλωτές, «αποτελούσε τμήμα της οχύρωσης της πόλης. H πυρκαγιά του 1917 και οι επακόλουθες αλλαγές στην πόλη στο πλαίσιο του εξωραΐσμού της, είχαν αποτέλεσμα ο Λευκός Πύργος να απομονωθεί και να ξεκοπεί από το περιβάλλον του. Πρόσφατες ανασκαφικές εργασίες της 9ης Εφορίας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων στο πλαίσιο ανάπλασης της πλατείας του Πύργου, έφεραν στο φως το προτείχισμά του, γνωστό και επιβεβαιωμένο πριν από την πυρκαγιά του 1917. Πρόκειται για μια μνημειώδη και εντυπωσιακή κατασκευή οκταγωνικής κάτοψης, η οποία περιβάλλει το μνημείο και απεικονίζεται σε πολλές καρτ – ποστάλ και γκραβούρες του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα. Παρά την εισήγηση της αρμόδιας Εφορίας για τη διατήρηση και ανάδειξη των ευρημάτων, το ΚΑΣ σε συνεδρίασή του στις 12 Ιουλίου 2005 αποφάσισε την κατάχωση του περιτειχίσματος κατά πλειοψηφία (πέντε μέλη μειοψήφισαν) ώστε να συνεχιστούν οι εργασίες ανάπλασης, με αποτέλεσμα να χαθεί η ευκαιρία ανάδειξης του μνημείου ως συνόλου. Χρόνια τώρα οι αρχαιότητες της πόλης ανασκάπτονται και αναδεικνύοται εις βάρος ιδιωτών. Στην περίπτωση του Λευκού Πύργου δεν θίγονται ιδιωτικά συμφέροντα, αλλά σε περίπτωση κατάχωσης του περιτειχίσματος θίγεται με άμεσο τρόπο ο χαρακτήρας και η αρχιτεκτονική κληρονομιά της Θεσσαλονίκης, η οποία έχει στερηθεί μέχρι σήμερα αξιόλογα μνημεία».

Οπως αναφέρεται στην αξιόλογη και σοβαρή επιστολή του Συλλόγου Αναστηλωτών, «σήμερα δίνεται μια σπάνια ευκαιρία στο μνημείο να ανδειχθεί και να επανασυνδεθεί με τις μνήμες της πόλης, με αποτέλεσμα να διδαχθούν και οι νέες γενιές την πραγματική του μορφή».

Είναι αναγκαίο οι πολλές απόψεις που έχουν διατυπωθεί, και από το ΥΠΠΟ αλλά και από τον Δήμο της Θεσσαλονίκης, να οδηγήσουν στη λήψη μίας απόφασης που να είναι υπέρ της ίδιας της Θεσσαλονίκης και των κατοίκων της.