ΑΠΟΨΕΙΣ

Μεταρρύθμιση στις φυλακές

Συνεχίζοντας το χθεσινό θέμα, για τη συμπλήρωση και ευρεία εφαρμογή των ευεργετικών μέτρων υπέρ των κρατουμένων θα αναφερθούμε στο σχετικό κεφάλαιο του Προγράμματος για τη Μεταρρύθμιση στη Δικαιοσύνη, που είχε την καλοσύνη να μας στείλει ο υπουργός κ. Αναστάσης Παπαληγούρας.

Το πρόγραμμα προβλέπει την αποσυμφόρηση των φυλακών και υποθέτω τον διαχωρισμό των κρατουμένων ανάλογα με το αδίκημα, με την ανέγερση και λειτουργία ώς τις αρχές του 2007, έξι νέων φυλακών, δυναμικότητας 400 κρατουμένων της κάθε μίας. Το Πρόγραμμα αναφέρεται σε «νέο τύπο φυλακών», αλλά εκτός από τη δυναμικότητα σε κρατουμένους δεν μας παρέχει άλλα στοιχεία και πληροφορίες για να αντιληφθούμε τη διαφοροποίηση του «νέου τύπου» από τον παλαιό και τόσο γνωστό.

Στα πεπραγμένα του υπουργείου Δικαιοσύνης συγκαταλέγεται και η επιτάχυνση εφαρμογής ευεργετικών μέτρων υπέρ των καταδικασθέντων για πλημμελήματα, οι οποίοι έχουν εκτίσει εν μέρει την ποινή τους. H επιτάχυνση της εφαρμογής επέτρεψε την αποφυλάκιση 400 κρατουμένων. Δεν είναι και τόσο κατανοητό γιατί η «επιτάχυνση της εφαρμογής» περιορίζεται στους καταδικασθέντες για πλημμελήματα και όχι για όλους τους κρατουμένους, με ελάχιστες ίσως εξαιρέσεις περιπτώσεων που θα μπορούσαν να αποτελέσουν κοινωνική πρόκληση και πάντοτε κατά την κρίση των δικαστηρίων.

Εκείνο που φαίνεται ότι διατηρεί τον βαρυποινίτη σε υποφερτή σωφρονιστική κατάσταση είναι η ανάγκη να οργανώσει τη ζωή του μέσα στη φυλακή για μεγάλο χρονικό διάστημα και η ελπίδα ότι, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, θα ανακτήσει την ελευθερία του με ανανεωμένες δυνάμεις επανένταξης στην κοινωνία.

Για την οργάνωση της ζωής του μέσα στη φυλακή υπάρχουν ήδη ορισμένες εργασίες «αμειβόμενες» με ώρες που συμπληρώνουν την έκτιση της ποινής. Για τον ισοβίτη οι ώρες αυτές προσμετρώνται όταν η ποινή του μειωθεί με χάρη ή με άλλη διαδικασία. Το μέτρο της αμειβόμενης με ώρες κράτησης εργασίας ισχύει και είναι πιο αποδοτικό στις αγροτικές φυλακές.

Δύο προτάσεις θα έπρεπε ίσως να απασχολήσουν το υπουργείο Δικαιοσύνης: να αυξηθεί η «αμοιβή» σε μία μέρα προσμετρώμενης κράτησης, δηλαδή μία μέρα πραγματικής κράτησης να υπολογίζεται για δύο και να προσμετριέται στην έκτιση της ποινής. Και δεύτερο να πολλαπλασιασθούν οι αμειβόμενες όχι μόνο με ώρες κράτησης, αλλά και με χρήμα εργασίες. Εδώ οι δυνατότητες είναι πολλές, χρειάζεται μόνο οργάνωση, κέφι και φαντασία. Θα μπορούσε ακόμη να εξετασθεί και η περίπτωση, για ορισμένη κατηγορία κρατουμένων, της εξωτερικής αμειβόμενης εργασίας. Για την κοινωνία της φυλακής, όπως και για την υπόλοιπη, το επάγγελμα και η αμειβόμενη εργασία αποτελεί τον κεντρικό άξονα οργάνωσης της ζωής. O κενός χρόνος είναι αβάσταχτο μαρτύριο και βασική αιτία πολλών στρεβλώσεων του χαρακτήρα και της συμπεριφοράς πολλών κρατουμένων.

Τα τελευταία χρόνια εφαρμόσθηκε το μέτρο της «άδειας». H χορήγηση «άδειας» στον κρατούμενο, πολλές φορές, γίνεται αντικείμενο εύνοιας και εμπορίου ή μέσο χαφιεδισμού. Παρ’ όλα αυτά είχε ευεργετικά αποτελέσματα και το ποσοστό των παραβιάσεων βρίσκεται κάτω από τον διεθνή μέσο όρο.

Το Πρόγραμμα Μεταρρύθμισης του υπουργείου Δικαιοσύνης αναφέρεται και σε άλλα ευεργετικά μέτρα και θα χρειασθεί να ασχοληθούμε και στο αυριανό σημείωμα.