ΑΠΟΨΕΙΣ

Και ο Κοσμος

Η Κυριακή 29 Μαΐου 2006 ήταν πράγματι αποφράς ημέρα για τη Γαλλία, αλλά κυρίως για τους αρχιτέκτονες και οπαδούς της νέας Ευρωπαϊκής Συνταγματικής Συνθήκης. Αυτή απερρίφθη από το 54,67% των Γάλλων στο μοιραίο εκείνο δημοψήφισμα. Μοιραίο «όχι» μόνο για το Ευρωσύνταγμα, περί της ουσίας του οποίου ποταμοί μελάνης είχαν ρεύσει την περασμένη διετία, αλλά και για την κεντροδεξιά κυβέρνηση της Γαλλίας, που τόσα είχε επενδύσει στην έγκριση του κειμένου της Συνθήκης, και έκτοτε προσκρούει σε αλλεπάλληλες κρίσεις. Εκτοτε, παρήλθε ένας χρόνος, «έτος περισυλλογής» λένε κάποιοι καλοπροαίρετοι αναλυτές στην Ευρώπη, που ελπίζουν και πιστεύουν ότι η ιδέα του Συντάγματος πρέπει να αναγεννηθεί. Το ίδιο πιστεύουν η καγκελάριος Μέρκελ, οι πρωθυπουργοί της Ιταλίας και της Ισπανίας κ. Πρόντι και Θαπατέρο, φυσικά ο πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου Ζαν Κλοντ Γιουνκέρ, και αρκετοί άλλοι. Δεν το πιστεύουν στη Βρετανία, όπου την αμφίσημη ευρωφιλία του Τόνι Μπλερ θα διαδεχτεί -σύμφωνα με τις ενδείξεις- η εξίσου αμφίσημη ευρωφοβία του συντηρητικού Ντέιβιντ Κάμερον.

Οι Βρετανοί συχνά δημιουργούν την εντύπωση, προκειμένου για την Ευρώπη, ότι θέλουν και την πίτα ολάκερη και τον σκύλο χορτάτο. Θέλουν και την υψηλή απομόνωση στα νησιά τους και την ειδική τους σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την ουρά τους να σαλεύει σε κάθε άκρη της Ευρώπης. Παρά ταύτα, ορισμένες «αντικειμενικές» επισημάνσεις σε άρθρο του τελευταίου «Εκόνομιστ», επαρκώς πικρόχολου επ’ ευκαιρία της αποφράδος συνταγματικής επετείου, τελικώς πείθουν περί του αντιθέτου του προσδοκωμένου.

Η ιδέα του Συντάγματος δεν είναι ακριβώς νεκρή, χρειάζεται ωστόσο αναγέννηση, όπως και τα ευρωπαϊκά πνεύματα, που πρέπει πια να ξεφύγουν από την καθαρώς τεχνοκρατική θεώρηση της παρελθούσας εικοσαετίας. Η Ευρώπη είναι υπαρκτή οντότητα, όπως και το νόμισμά της, το ευρώ, αν κρίνει κανείς από τη στροφή της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας, η οποία, ενώ η ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ενωσης και ο πρόεδρος Πούτιν συζητούσαν το ενεργειακό στο Σότσι της Κριμαίας, ανακοίνωσε την αύξηση της αναλογίας των συναλλαγματικών διαθεσίμων σε ευρώ, που τώρα θα είναι 50-50 σε σχέση με το δολάριο. Αρα, έστω και αν η 29η Μαΐου 2006 υπήρξε ημέρα αποφράς για το Ευρωσύνταγμα, η Ευρώπη έχει προχωρήσει σε ένα κόσμο εξαιρετικά ρευστό και επικίνδυνο, σφραγισμένο από την απαξίωση θεσμών, πολιτικών και οικονομικών – όπως αποδεικνύουν ο πόλεμος στο Ιράκ ή η περίπτωση της Εnron.

Ισως τώρα να πρέπει να κάνει άλλη μια μεγάλη υπέρβαση, και από την ξύλινη γλώσσα της γραφειοκρατίας, ακατανόητη στον μέσο πολίτη, να θεσπίσει το μελλοντικό θεσμικό της πλαίσιο με τρόπο που να διασφαλίζει τη σταθερότητα των «25», αλλά και τον σεβασμό προς το αυτονόητο εν όψει των μελλοντικών εντάξεων. Διότι κάποιοι συνεχίζουν και σήμερα να διερωτώνται εάν η απόρριψη του Ευρωσυντάγματος, άρα η αναβολή της καθιέρωσης της ειδικής πλειοψηφίας -βάσει της οποίας η συμμετοχή στη λήψη των αποφάσεων στο Συμβούλιο καθορίζεται από τον πληθυσμό- ήταν όντως καλή εξέλιξη. Η σκέψη και μόνο ότι η Τουρκία λόγω του πληθυσμού της θα έχει κάποτε, αν όχι τον πρώτο, βαρύνοντα λόγο στις αποφάσεις, αποθάρρυνε πολλούς στη Γαλλία και μετά στην Ολλανδία, και ψήφισαν «όχι» για να φρενάρουν την Τουρκία, λένε οι ειδήμονες.

Ενδιαμέσως, η Τουρκία, καθόλου στενοχωρημένη για την απώλεια, προσωρινή ή μόνιμη, της ειδικής πλειοψηφίας, επέδειξε μεγάλη ενεργητικότητα συνάπτοντας συμφωνίες ενεργειακού ενδιαφέροντος, εξαπολύοντας διπλωματικές επιθέσεις προς όλες τις κατευθύνσεις, και γεννώντας την υποψία ότι ο καβγάς στρατηγών και Ταγίπ Ερντογάν ίσως να είναι για το πάπλωμα, με την έννοια ότι κεμαλιστές και ισλαμιστές ίσως συγκρουστούν, αλλά η καθεστηκυία τάξις θα διατηρηθεί, αποκομίζοντας και κάποια οφέλη. Κυρίως, η Τουρκία έδειξε ότι αδιαφορεί πάντα για τα αυτονόητα. Την τήρηση και τον σεβασμό τους θα έπρεπε να λάβουν υπόψη όσοι οραματίζονται την «αναγέννηση» της Ευρωπαϊκής Συνθήκης. Διότι, εάν πριν ακόμη θεσπιστεί ένα Σύνταγμα δεν τηρούνται τα αυτονόητα, είναι πολύ πιθανόν να υπάρξει και άλλη αποφράς ημέρα, εκτός της 29ης Μαΐου του 1453 και του 2006.