ΑΠΟΨΕΙΣ

Αναλυση: Οι ρυθμίσεις δανείων

Οι λεπτομέρειες της νομοθετικής ρύθμισης που προτείνει το ΠΑΣΟΚ για την προστασία των ιδιωτών που πνίγονται στον φαύλο κύκλο της υπερχρέωσης, θα γίνουν προφανώς αντικείμενο εξονυχιστικής συζήτησης.

Κατά τη γνώμη μου, υπάρχει ένας κίνδυνος, που πρέπει να αποφευχθεί. Ο κίνδυνος είναι να σταλεί στην ελληνική κοινωνία λάθος μήνυμα, ότι δηλαδή όποιος φουκαράς αγωνίζεται να τα φέρει βόλτα ώστε να πληρώνει τα δάνειά του είναι αφελής, ενώ όποιος αποφεύγει να τα πληρώσει είναι ξύπνιος.

Ο κίνδυνος δεν είναι αμελητέος. Θυμίζω ότι στη 10ετία του 1980 είχε δημιουργηθεί σωματείο δανειοληπτών του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας (ΟΕΚ), οι οποίοι διεκδικούσαν το «δικαίωμα» να μην πληρώσουν το στεγαστικό δάνειο που είχαν πάρει (ενίοτε ρουσφετολογικά…) από τον Οργανισμό – και έβρισκαν πολλά «προοδευτικά» ευήκοα ώτα. Και σε όλους είναι γνωστή η παραδοσιακή πρακτική των «ρυθμίσεων» (φούντωσε τα τελευταία χρόνια…) οι οποίες επιβραβεύουν όποιον δεν πληρώνει την εφορία ή καταχράται τις εισφορές στο ΙΚΑ ενώ τιμωρούν (ως αφελή…) όποιον φάνηκε συνεπής και ανταποκρίθηκε στις υποχρεώσεις του.

Λοιπόν, το έδαφος προσφέρεται για ένα λάθος μήνυμα – πολλώ μάλλον, αν βοηθήσει ένας (μυωπικός) προεκλογικός, επικοινωνιακός χειρισμός του θέματος…

Τούτων λεχθέντων, πέραν του κινδύνου, υπάρχει και το πρόβλημα.

Το ελληνικό κράτος είναι ένα από τα ελάχιστα στον κόσμο όπου δεν υπάρχει οποιαδήποτε νομοθετική πρόβλεψη για την οικονομική αφερεγγυότητα καταναλωτών. Αν αίφνης κάποιος χάσει τη δουλειά του και δεν μπορεί να συνεχίσει να αποπληρώνει κανονικά τα δάνεια που κανονικά εξυπηρετούσε μέχρι εκείνην τη στιγμή, κινδυνεύει να καταστρέψει τη ζωή του και να σύρει την οικογένειά του σε ένα τούνελ τρόμου και απόγνωσης, με τόκους πάνω στους τόκους να σωρεύονται και πιστωτές να τον κυνηγούν και -οι πιο αδίστακτοι- να αρπάζουν ό, τι βρίσκουν. Οπως μας εξηγούν νομικοί, δεν υπάρχει ένα θεσμικό πλαίσιο διαπραγμάτευσης του υπερχρεωμένου με το σύνολο των πιστωτών του και ρύθμισης των οφειλών του – όπως υπάρχει στα άλλα κράτη της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής.

Αυτό το κενό, σήμερα, συναντιέται με το μείζον κοινωνικό πρόβλημα που ονομάζεται υπερχρεωμένα νοικοκυριά.

Πόσα είναι; Σύμφωνα με τα στοιχεία των τραπεζών, σήμερα είναι σε καθυστέρηση στεγαστικά δάνεια συνολικού ύψους 5 δισ. ευρώ και καταναλωτικά δάνεια ύψους 3,6 δισ. ευρώ. Οι τράπεζες εκτιμούν πως το μέσο στεγαστικό δάνειο είναι 80.000 ευρώ και το μέσο καταναλωτικό δάνειο περί τις 15.000 ευρώ. Ετσι, υπολογίζουν ότι περίπου 65.000 οικογένειες αδυνατούν να αποπληρώσουν το στεγαστικό δάνειό τους και 240.000 αδυνατούν να πληρώσουν το καταναλωτικό δάνειό τους. Επειδή πολλά νοικοκυριά που έχουν πάρει στεγαστικό έχουν πάρει και καταναλωτικό δάνειο (άρα υπάρχει σχετική επικάλυψη), οι τράπεζες υπολογίζουν ότι, συνολικά, 250.000 νοικοκυριά αδυνατούν να πληρώσουν τα δάνειά τους.

Αυτό είναι το πρόβλημα. Και αύριο, το 2010, το πρόβλημα θα είναι μεγαλύτερο.

Ασφαλώς, συχνά οι τράπεζες προτείνουν οι ίδιες ρυθμίσεις σε υπερχρεωμένους πελάτες τους -ώστε να εισπράξουν όσα μπορέσουν, όταν μπορέσουν. Αυτή η πρακτική ακολουθείται διεθνώς. Αλλά μόνον στην Ελλάδα, μέχρι σήμερα, η αντιμετώπιση αυτού του κοινωνικού (και οικονομικού) προβλήματος έχει αφεθεί στη διακριτική ευχέρεια των τραπεζών. Κι αυτό, μάλλον, δεν είναι συνετό…