ΑΠΟΨΕΙΣ

Η βλαπτική βιομηχανία παραγωγής του ωραίου

Το 1/3 της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων, λένε οι έρευνες, πετιέται λόγω… εμφάνισης. Τα άσχημα φρούτα και λαχανικά, τα στραβά καρότα, οι διπλωμένες μελιτζάνες, τα κακοσχηματισμένα κολοκυθάκια ή μήλα εγκαταλείπονται στους αγρούς ή πετιούνται στα σκουπίδια κατά τη διαλογή, την εμπορία ή την κατανάλωση – στα νοικοκυριά ή τα εστιατόρια. Σύμφωνα με έρευνα βρετανικού ινστιτούτου, το 30% των λαχανικών στη Μ. Βρετανία δεν συλλέγεται καν, διότι δεν ανταποκρίνεται στα «πρότυπα ομορφιάς» που θέτουν οι αλυσίδες τροφίμων. Επιπλέον, σύμφωνα με τα αρχεία της FAO, το 30% – 50% των τροφίμων που έχουν πουληθεί απορρίπτεται από τους καταναλωτές άθικτο. Παγκοσμίως, 2,3 δισ. τόνοι τροφίμων καταλήγουν στα σκουπίδια είτε επειδή δεν πληρούν τα αισθητικά κριτήρια της αγοράς είτε επειδή περισσεύουν. Η ποσότητα αυτή θα μπορούσε να γεμίσει 40 εκατομμύρια τριαξονικές νταλίκες και να ταΐσει τρεις φορές τους πεινασμένους της Γης.

Ετσι, η διεθνής οργάνωση Feedback κατά της σπατάλης τροφίμων, σε συνεργασία με περιβαλλοντικές οργανώσεις και φορείς της Θεσσαλονίκης θα προσφέρουν τη μεθεπόμενη Κυριακή στον Λευκό Πύργο δωρεάν γεύμα σε 5.000 πολίτες, που θα έχουν προετοιμάσει, με έναν τόνο «άσχημων» ζαρζαβατικών οι Θεσσαλονικείς αρχιμάγειρες.

Μια αξιοσημείωτη προσπάθεια να σπάσει ένα ταμπού: ότι υγιές είναι μόνο το όμορφο, αποκλειστικά εκείνο με το τέλειο σχήμα και χρώμα.

Σίγουρα οι κρίσεις για το τι είναι ωραίο διαφέρουν ριζικά όχι μόνο από εποχή σε εποχή, από κοινωνία σε κοινωνία, αλλά και από άνθρωπο σε άνθρωπο. Είναι βέβαιο ότι η αισθητική εμπειρία δεν είναι μονοδιάστατη, έχει να κάνει με το ελεύθερο παιχνίδι του νου, της αίσθησης, της κρίσης, της φαντασίας, ανεξάρτητα από οποιονδήποτε πρακτικό σκοπό. Και ότι ο άνθρωπος δεν είναι παθητικός δέκτης εικόνων, αλλά επεξεργάζεται ό,τι προσλαμβάνει. Αλλωστε η ομορφιά δεν είναι τόσο μια ιδιότητα του θεωρούμενου αντικειμένου, όσο μια εντύπωση σε αυτόν που το θεωρεί, όπως έλεγαν και οι αρχαίοι ημών πρόγονοι. Το ωραίο βρίσκεται στα μάτια αυτού που το κοιτάζει. Από την άλλη, ωστόσο, η αντίληψη της άρρηκτης σύνδεσης του ωραίου με το υψηλό, της ομορφιάς με το νόημα της ζωής και την ευτυχία είναι τόσο βαθιά ριζωμένη και τόσο σιδηροπαγή τα αισθητικά πρότυπα του αψεγάδιαστου, που συχνά είναι αδύνατον να πείσεις κάποιον ότι η έλλειψη αρμονίας δεν συνεπάγεται και έλλειψη ουσίας. Ειδικά όσον αφορά τα εδώδιμα προϊόντα της γης, η αισθητική παίζει καθοριστικό ρόλο, και λόγω της πανάρχαιης γνώσης ότι το ωραίο είναι μια ιδιότητα της φύσης, ότι εκεί κατ’ αρχήν μπορεί να βρεθεί. Ετσι, δύσκολα αποδεικνύεις ότι το όμορφο, αυτό που προκαλεί αισθητική απόλαυση, δεν είναι και ποιοτικό. Εν προκειμένω, θα λέγαμε ότι μπορεί να ισχύει και το αντίστροφο, αφού το πιθανότερο είναι τα φρούτα και τα λαχανικά να έχουν ποικιλοτρόπως επιβαρυνθεί, για να δείχνουν τέλεια.
Αυτή ακριβώς η έμφαση στην επιφανειακή εικόνα των πραγμάτων έχει στήσει μια ιδιαζόντως βλαπτική βιομηχανία παραγωγής του ωραίου. Που νικάει κατά κράτος τον κοινό νου.