ΑΠΟΨΕΙΣ

Κόκκοι αστρικού μέλλοντος

Τόσο μακριά και τόσο κοντά, με τους βραχώδεις λόφους, τα ρήγματα, τις αμμουδερές επιφάνειες ακριβέστατα αποτυπωμένες. Οι εικόνες του κομήτη 67Ρ, που κατέγραψε η Ροζέτα 511 εκατομμύρια χιλιόμετρα μακριά από τη Γη, διακτίνισαν για άλλη μια φορά τον ανθρώπινο νου στο αστρικό του μέλλον, στον πλανήτη που θα εποικίσουμε κάποτε. Πίσω από τα πειράματα στον 67Ρ για την επαλήθευση της θεωρίας ότι οι κομήτες έφεραν στη Γη το νερό της και τα βασικά συστατικά της ζωής κρύβεται -το είπαν και οι επιστημονικοί υπεύθυνοι της αποστολής- η επόμενη φάση της εξερεύνησης του Αρη, του πλανήτη-συμβόλου της επέκτασης του ζωτικού χώρου της ανθρωπότητας. Το ρομπότ Philae ήταν ένα ακόμη «χέρι» που μας έσυρε έξω από τις συντεταγμένες της καθημερινότητας, μακριά από τα σημερινά «τιποτένια» προβλήματα σ’ ένα απείρως συναρπαστικό απώτερο αύριο.

Ολη η ανθρώπινη επινοητικότητα, που έκανε δυνατή την έξοδό μας από τη γήινη ατμόσφαιρα, στηρίζεται εκεί, στο όνειρο της μεταπήδησης κάπου αλλού στο Σύμπαν. Από τον σοβιετικό Σπούτνικ 1, το πρώτο ανθρώπινο κατασκεύασμα που μπήκε σε τροχιά (1957) έως τις νέες διαστημικές κάψουλες, η πρόθεση παραμένει η ίδια: η κατάκτηση της υπερ-φύσης στα βάθη του ουρανού. Εκεί εδράζονται όλα: ο πρώτος άνθρωπος στο Διάστημα (Γιούρι Γκαγκάριν το 1961), οι πρώτοι Γήινοι στο φεγγάρι (Αρμστρονγκ, Ολντριν, Κόλινς το 1969), το πρώτο σοβιετικό διαστημικό όχημα στην Αφροδίτη το 1970, ο πρώτος σοβιετικός διαστημικός σταθμός το 1971, τα δύο αμερικανικά διαστημικά οχήματα στον Αρη, το αμερικανικό διαστημικό λεωφορείο, ο διεθνής διαστημικός σταθμός, οι επανδρωμένες, οι ρομποτικές αποστολές, οι 40.000 δορυφόροι, τα συστήματα εξολόθρευσης δορυφόρων…

Ομως. Κατά την υπερπροσπάθεια συνταρακτικής ψηλάφησης μερικών κόκκων από την απεραντοσύνη του Σύμπαντος με τους εκατό και πλέον δισεκατομμύρια γαλαξίες (μόνο ο δικός μας μετρά διακόσια δισεκατομμύρια αστέρια), ο άνθρωπος κινδυνεύει από ένα: όχι από τις αποτυχίες του (οι απώλειες είναι εκείνες που μας καθιστούν γνώστες του εαυτού μας), αλλά από την ψύχωση του ταυτόσημου, από την προβολή πάνω στο νέο, του δικού μας εαυτού, από τον πεζό ανθρωπομορφισμό.

Επιπλέον. Λέγεται συχνά ότι η αλλαγή της επιστημονικής αντίληψης για το τι είναι μάζα, ύλη, χώρος, χρόνος θα οδηγήσει στην αναθεώρηση των φιλοσοφικών συστημάτων που επηρέασαν τη δυτική σκέψη. Πολύ πιθανόν. Ωστόσο είναι μάλλον απίθανο να κατασιγάσουν την τρέλα της επικυριαρχίας και της κτήσης -είναι βαθιά ριζωμένη μέσα μας, αναδύεται από βάθη άγνωστα ακόμη και στο ένστικτο της αυτοσυντήρησης. Και πάλι οι πολιτισμοί θα γεννήσουν αξίες και θα τις καταστρέψουν. Μέσα σε διαφορετικές συντεταγμένες, αλλιώτικα περιβάλλοντα αλλά με κυρίαρχα τα ίδια ανθρώπινα πάθη. Από την εποχή του Αδάμ όλη η προσπάθεια των ανθρώπων αποσκοπεί στη μεταβολή του ανθρώπου. Ομως αυτός επιβιώνει αναλλοίωτος, παρά τις ευγενείς ενασχολήσεις ή τα διδάγματα του αίματος, της οδύνης, της θέρμης και της πλάνης του.

Εξυψωτικό βάλσαμο η λαχτάρα της ανακάλυψης, οι εξάρσεις μιας ακόμη επιστημονικής κατάκτησης, όπως η προσεδάφιση του Philae στον 67Ρ, το απόλυτο της επιθυμίας, που σηκώνουν τον άνθρωπο πάνω από την τρέχουσα ζωή, έξω από τη σκιά των βασανιστικών αμφιβολιών, στο φως των διαδοχικών θαυμάτων.