ΑΠΟΨΕΙΣ

Χαιρετισμός εκ του μακρόθεν

«Το Ιντερνετ», λέει ο Βρετανός συγγραφέας Νιλ Γκέιμαν, «μπορεί να σας προσφέρει 100 χιλιάδες απαντήσεις. Ενας βιβλιοθηκάριος μπορεί να σας προσφέρει τη σωστή». Με αυτή τη φράση ξεκινούσε ο χαιρετισμός του αναπληρωτή υπουργού Πολιτισμού, Νίκου Ξυδάκη, για τη 12η Διεθνή Εκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης. Απολύτως βιβλιοφιλική φράση. Μόνο που ο υπουργός δεν την είπε από το βήμα της Διεθνούς Εκθεσης Βιβλίου στη Θεσσαλονίκη, αλλά από την Ηπειρο, όπου βρέθηκε ακριβώς τις ίδιες μέρες με την Εκθεση Βιβλίου, και όπου περιόδευσε σε μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους.

Υπήρχαν εκδότες στη 12η ΔΕΒΘ που δήλωναν έως και προσβεβλημένοι. «Είναι το πρώτο μεγάλο γεγονός που γίνεται στον χώρο του βιβλίου, θα έπρεπε να είναι παρών», έλεγαν.

Εχει σημασία η συμβολική υπουργική παρουσία; Μερικές φορές έχει, άλλες φορές δεν έχει. Εχει όμως οπωσδήποτε σημασία ο σχεδιασμός πολιτικής σε κάθε χώρο. Και ο χώρος του βιβλίου –ο πρώτος που επλήγη από την κρίση και μάλιστα με αρκετά «θύματα»– φαίνεται να βαδίζει με δυσκολίες στηριζόμενος μόνο στον πατριωτισμό των εκδοτών και των βιβλιοπωλών.

Εν τω μεταξύ, θέματα ανοιχτά υπάρχουν πολλά. Πάρα πολλά. Στον χώρο του βιβλίου, όχι του πολιτισμού εν γένει. Πρώτη πρώτη η Διεθνής Εκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης. Είναι πολλοί οι εκδότες, που με δεδομένες τις σημερινές συνθήκες στον χώρο, δεν αντέχουν οικονομικά το κόστος αυτού του τετραήμερου ταξιδιού, της διαμονής, της εστίασης και της αμοιβής ενός – δύο υπαλλήλων για το περίπτερό τους. Η συζήτηση για τη μεταφορά της ΔΕΒΘ στην Αθήνα δεν είναι η πρώτη φορά που γίνεται. Φέτος μάλλον ήταν πιο έντονη, γιατί μέχρι τώρα υπήρχε ο περιορισμός της ένταξής της στο ΕΣΠΑ και στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Φέτος, το κονδύλι για την πραγματοποίησή της έδωσε το υπουργείο. Τελευταία στιγμή, αλλά το έδωσε – Πέμπτη ξεκινούσε η έκθεση, Τρίτη εκταμιεύτηκε το ποσόν. Ολος ο χώρος του βιβλίου συμφωνεί ότι το μεγάλο καλό που έκανε αυτή η έκθεση είναι ότι απέβαλε το ύφος των υπαίθριων παζαριών από μια έκθεση βιβλίου. Οταν σχεδιάστηκε εξυπηρετούσε, βέβαια, και «ανάγκες» πολιτευτών της Βόρειας Ελλάδας, αλλά εν τω μεταξύ έχει φιλοξενήσει σπουδαίους συγγραφείς και σημαντικές εκδηλώσεις. Τώρα, που τα πράγματα είναι για όλους δύσκολα –και για τους εκδότες φυσικά– μήπως είναι καιρός να ξαναδούμε τις πραγματικές ανάγκες από την αρχή; Ποια έκθεση θέλουμε; Με τι πλαίσιο; Με τι άξονες θεματικούς; Με τι κόστος; Και, βεβαίως, θέλουμε μια τέτοια έκθεση;

Από τον νέο υπουργό Πολιτισμού, που ξέρει καλά και τον χώρο του βιβλίου και τους εκδότες και τους συγγραφείς, δεν προκύπτει κάποιος σχεδιασμός του τοπίου. Πάντως, φέτος, τα σημάδια των δύσκολων καιρών ήταν φανερά στα περίπτερα των περισσότερων εκδοτών. Από τις εποχές της ευμάρειας και των πολλών τίτλων, στην εποχή των λίγων τίτλων και των ακόμη λιγότερων αναγνωστών…