ΑΠΟΨΕΙΣ

Αυτό που κάνουμε για τους άλλους  

ayto-poy-kanoyme-gia-toys-alloys-2117010

Ο Κινέζος Αϊ Γουέι Γουέι είναι με την ευρεία έννοια καλλιτέχνης και, συγκεκριμένα, «εικαστικός», δηλαδή δεν έχει συγκεκριμένο metier, έχει όμως «ιδέες», στις οποίες κάποιοι άλλοι δίνουν τη μορφή «έργων», τα οποία κάποιοι τρίτοι θεωρούν σπουδαία και πληρώνουν ένα σκασμό λεφτά για να τα αποκτήσουν. Είναι επίσης διεθνώς γνωστός, περισσότερο ως ακτιβιστής και πολιτικά αντιφρονών παρά για την τέχνη του.

Την περασμένη εβδομάδα, ο Αϊ ακολούθησε τα βήματα της Σούζαν Σαράντον και ήλθε στη Λέσβο για να δει αυτοπροσώπως την κατάσταση με το μεταναστευτικό. Δήλωσε «συγκλονισμένος» από αυτά που είδε. Μπορεί, δεν το αποκλείω. Δεν το κατάλαβα, πάντως. Γιατί στον καταιγισμό των «σέλφις» που έδωσε στη δημοσιότητα, δείχνει απτόητος, καθώς σε όλες έχει το ίδιο μόνιμο ύφος της επαγγελματικής περσόνας του: συνοφρυωμένος και εριστικός, σαν υπερφυσικός (κινέζικος) μπεμπές που του πήραν το παιχνίδι του. Δήλωσε ακόμη ότι θα δωρίσει ένα έργο του, που θα το φτιάξει επί τούτου και θα στηθεί κάπου στη Λέσβο – δίκην μικρής, πρακτικής συμβολής του στην αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής τραγωδίας. Για την ακρίβεια, το έργο, όπως είπε, θα είναι ένα memorial, δηλαδή ένα μνημείο.
 
Παρακάμπτω το ότι η έννοια του «μνημείου» κάνει κάπως σε absurditas, λαμβανομένου υπ’ όψιν ότι το φαινόμενο εξελίσσεται και ουδείς μπορεί να προβλέψει την έκβασή του. Η έννοια του μνημείου προϋποθέτει από πλευράς του κοινού μια, στοιχειώδη έστω, συνολική εικόνα για το αντικείμενο του μνημείου. Κάνουμε μνημεία, φέρ’ ειπείν, για ιστορικές γενοκτονίες ή για τους πεσόντες σε έναν πόλεμο. Πώς νοείται μνημείο για μια κατάσταση που «τρέχει»; Αν δεν είχαμε να κάνουμε με έναν τόσο… σεμνό άνθρωπο, θα έλεγα ότι ο Αϊ φέρθηκε σαν να καπάρωσε κάτι για το μέλλον. «Το έκλεισα εγώ αυτό! Εντάξει;»
 
Εντούτοις, παραμένει μία ευγενής χειρονομία σε κάθε περίπτωση. Για να μην παρεξηγηθώ, να διευκρινίσω ότι δεν αρνούμαι τις καλές, τις άριστες προθέσεις του οιουδήποτε φιλάνθρωπου, ούτε βεβαίως και του Αϊ προσωπικώς. Δεν τις συγχέω, όμως, με τις πράξεις. Καταλαβαίνω ότι πολλοί άνθρωποι –οι περισσότεροι, όπως φαίνεται– αισθάνονται γνήσιο πόνο μπροστά σε μια ανθρωπιστική τραγωδία και θέλουν να τον απαλύνουν, έστω και με συμβολικές χειρονομίες. Τέτοια ήταν η περίπτωση της περίφημης συναυλίας για τον λιμό στην Αιθιοπία, αν δεν απατώμαι το 1984. Ολος ο πολιτισμένος κόσμος εξιλέωσε τις τύψεις του δίνοντας χρήματα για τη σίτιση των λιμοκτονούντων. Ελάχιστους απασχόλησε ότι πήγαν στον βρόντο, δηλαδή ότι τα τρόφιμα που αγοράστηκαν κατέληξαν στα χέρια της κομμουνιστικής κυβέρνησης της χώρας, η οποία είχε προκαλέσει τον λιμό.
 
Η φιλανθρωπία είναι σπουδαία κοινωνική αρετή – είναι το σημαντικότερο κληροδότημα της βικτωριανής κουλτούρας στον πολιτισμό της Δύσης. Επειδή ακριβώς τη χρειαζόμαστε τόσο πολύ, ας μην τη συγχέουμε με την αυτοπροβολή. Ας μη συγχέουμε αυτό που κάνουμε για τους άλλους με αυτό που κάνουμε για τον εαυτό μας.

Ονειρα

Θέλει μεγάλη προσπάθεια και αυτοσυγκέντρωση, αλλά τα καταφέρνω. Ξεχνώ για λίγο ότι και το Ιράν και η Σαουδική Αραβία είναι επικίνδυνα εξοπλισμένες, ξεχνώ ότι η ανάφλεξη μεταξύ του ισχυρότερου σουνιτικού και του ισχυρότερου σιιτικού κράτους στην περιοχή θα έχει επιπτώσεις απολύτως ανεπιθύμητες για εμάς και την Ευρώπη. Τα ξεχνώ όλα αυτά και βυθίζομαι στην ποδοσφαιρική απλοϊκότητα του ότι Ιρανοί και Σαούντηδες ετοιμάζονται να αρπαχτούν· και σκέπτομαι, τότε: Εμπρός, παιδιά! Αντε κι ας νικήσει ο καλύτερος!

Το πλεονέκτημα

Ο Σταύρος με τη βέσπα και το σακίδιο δεν καταδέχθηκε να δει τον υπουργό Γεώργιο Κατρούγκαλο με το ασφαλιστικό του. Δεν κρύφτηκε μάλιστα πίσω από διπλωματικά προσχήματα – και μπράβο του. Εγραψε στην προσωπική σελίδα του στο Facebook κείμενο, όπου λέει ότι δεν βλέπει γιατί να γίνουν ο ίδιος και το Ποτάμι μέρος του προγράμματος δημοσίων σχέσεων της κυβέρνησης. Το λέει εξαιρετικά και έπραξε άριστα, κατά την τιμή και την πεποίθησή του! Εστειλε όμως ως «αντ’ αυτού» τον βουλευτή-ποδηλάτη για να δεχθεί τον Κατρούγκαλο, ο δε βουλευτής-ποδηλάτης ουδεμία αντίρρηση έφερε. Ιδού, λοιπόν, το τεράστιο πλεονέκτημα των ποδηλατών στην πολιτική. Να γιατί χρειαζόμαστε πολιτικούς που θα είναι βασικά ποδηλάτες. Διότι ο ποδηλάτης μπορεί να μην καταλαβαίνει πάρα πολλά, τουλάχιστον όμως δεν ενοχλείται και δεν προσβάλλεται…

Αλά ουακμπάρ!

Υπάρχουν ορισμένα θεάματα, τα οποία μου προκαλούν ένα τέτοιο μείγμα δέους και φρίκης, ώστε να μην έχω άλλο τρόπο να το εκφράσω παρά μόνον με την τελετουργική αναφώνηση «Αϊ καράμπα!». Από χθες ξέρω ότι υπάρχει μία κατηγορία παραπάνω από το απλούν «Αϊ καράμπα». Πρόκειται για την κατηγορία «Αλά ουακμπάρ», εκ της κραυγής που αυθορμήτως εξέβαλα χθες μόλις αντίκρισα την οικογενειακή φωτογραφία από την ευχετήρια κάρτα της οικογενείας Πατούλη. Πώς μιλάς για ένα τέτοιο θέαμα; Ολες οι Μούσες να έχουν πέσει πάνω σου, η μία να οδηγεί το χέρι σου που γράφει, η άλλη να υπαγορεύει, δεν περιγράφεται αυτό – και εννοώ τον διάκοσμο, κυρίως.

Στο κέντρο της φωτογραφίας δεσπόζει η οικογένεια: μαμά, γιαγιά, υιός και μπαμπάς. Παραβλέπω τυχόν στυλιστικές ασυναρτησίες – όπως και το γεγονός ότι η κυρία Πατούλη έβαλε κιλά, διότι άλλωστε της πάνε πολύ. Δεν είναι καθόλου δύσκολο να τις παραβλέψω, διότι το φόντο υπερβαίνει το θέμα. Ολα χρυσά! Χρυσή ταπετσαρία στους τοίχους, χρυσά κηροπήγια, χρυσές κορνίζες, χρυσές ταπετσαρίες στους καναπέδες, χρυσά και περίτεχνα σκαλισμένα έπιπλα. Ολη η τέχνη των Αιγυπτίων μαστόρων, που ειδικεύθηκαν από τις αρχές του εικοστού αιώνα στις απομιμήσεις Louis Quinze, είναι εκεί. Στο σαλόνι της οικογενείας Πατούλη. Οσο για τους πίνακες, αυτοί είναι κλασικά δείγματα ενός εύπεπτου ελληνικού σουρεαλισμού, που αναπτύχθηκε ως υποκατάστατο του Νταλί για τους φτωχούς: γεωμετρικά σχήματα ανάκατα με διάφορα σύμβολα, ένα λευκό άτι σε μια γωνία και στο κέντρο μια γυναίκα ολόχρυση, της οποίας η ομοιότητα με την κυρία Πατούλη είναι εντυπωσιακή – ίσως είναι το πορτρέτο της. Δεν γίνεται! Αυτό το σπίτι πρέπει οπωσδήποτε να γίνει ντοκιμαντέρ…