ΑΠΟΨΕΙΣ

Η λύση του ελληνικού «γόρδιου δεσμού»

Ηλπιζαν ότι θα το αποφύγουν, αλλά ο φόβος ανθρώπων που συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις με τους θεσμούς επιβεβαιώνεται: το ζήτημα του ασφαλιστικού και η αναλογιστική του μελέτη θα συνδεθούν με το τριετές δημοσιονομικό πρόγραμμα της κυβέρνησης. Κάτι λογικό, καθώς αν τα ασφαλιστικά ταμεία παράγουν ελλείμματα, αυτό υπονομεύει τους στόχους για το πλεόνασμα. Δυσκολεύει όμως την κυβέρνηση, η οποία καλείται να λάβει ριζικά μέτρα για τη μεταρρύθμισή του.

Και αυτό διότι, σύμφωνα με την ανάλυση του ΔΝΤ, τα νούμερα δεν βγαίνουν. Οπως αποκάλυψε η «Κ» την Κυριακή, στη συνάντησή της με τον πρωθυπουργό στο Νταβός, η Κριστίν Λαγκάρντ συνέδεσε το ασφαλιστικό με την αναδιάρθρωση του χρέους, δείχνοντας προς μείωση των συντάξεων. Και η κυβέρνηση έχει αποδεχθεί τη σύνδεση, μάλιστα η εκπρόσωπός της Ολγα Γεροβασίλη υποστήριξε ότι τη συζήτηση για το δημοσιονομικό πρόγραμμα την προέταξε και τη συνέδεσε με το ασφαλιστικό η ίδια η κυβέρνηση, για να υπολογίσει «συνολικά τι θα βγει τελικά από την τσέπη του καθενός».

Από την πλευρά του Ταμείου, όμως, η σύνδεση των δύο έχει νόημα για έναν άλλο λόγο: Το ασφαλιστικό επηρεάζει τη βιωσιμότητα του χρέους – άρα και την αναδιάρθρωσή του, στο ύψος της οποίας ΔΝΤ και Ευρωπαίοι διαφωνούν. Διότι, όσο πιο βαθιές είναι οι τομές στο ασφαλιστικό, τόσο βελτιώνονται οι προβλέψεις για το χρέος. Είναι ένας τρόπος για το ΔΝΤ να λύσει τον ελληνικό «γόρδιο δεσμό», καθώς μία γενναία μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού διασφαλίζει ότι δεν θα παράγει νέα ελλείμματα. Θα οδηγήσει έτσι σε έναν «μεγάλο συμβιβασμό» με τους Ευρωπαίους, ο οποίος θα προβλέπει μεταρρυθμίσεις που διασφαλίζουν τη συνεισφορά του ασφαλιστικού συστήματος στη βιωσιμότητα του χρέους, σε αντάλλαγμα για την ελάφρυνσή του από τους Ευρωπαίους.

Ετσι, το κόστος της αναδιάρθρωσης θα μοιρασθεί μεταξύ Ελλάδας και Ευρωπαίων, και το Συμβούλιο του ΔΝΤ θα εγκρίνει τη συμμετοχή του στο ελληνικό πρόγραμμα. Διότι, βέβαια, το ΔΝΤ έχει καταστήσει σαφές ότι μόνον εφόσον το χρέος είναι βιώσιμο θα μπορεί να συμμετέχει σε αυτό. Μάλιστα, η πρόσφατη αλλαγή των κανόνων του μάλλον ενισχύει θεσμικά αυτήν τη θέση, καθώς για το Ταμείο το χρέος της Ελλάδας είναι ξεκάθαρα μη βιώσιμο.

Ωστόσο, η σύνδεση του ασφαλιστικού με το χρέος δυσκολεύει και καθυστερεί τη διαπραγμάτευση. Στη συνάντησή τους στο Νταβός, ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας ζήτησε από την κυρία Λαγκάρντ να μην καθυστερήσει η αξιολόγηση, ώστε να ανοίξει το συντομότερο η συζήτηση για την αναδιάρθρωση. Ο Απρίλιος είναι ο μήνας-κλειδί. Οπως όλα δείχνουν, η Κριστίν Λαγκάρντ θα έχει επανεκλεγεί στο τιμόνι του ΔΝΤ και θα είναι έτοιμη να συζητήσει τη συμμετοχή του Ταμείου στο ελληνικό πρόγραμμα.

Με δεδομένες τις δύσκολες αποφάσεις που μένει να ληφθούν, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο το ζήτημα της Ελλάδος θα επανέλθει στο προσκήνιο στην εαρινή σύνοδο του ΔΝΤ. Το ερώτημα είναι εάν η Ελλάδα θα παρουσιασθεί και πάλι ως μια ειδική περίπτωση ή ως ένα ζήτημα που χρήζει διεθνούς βοήθειας. Είναι χαρακτηριστική η πρόσφατη δήλωση της επικεφαλής της αποστολής του ΔΝΤ στην Κύπρο, η οποία τόνισε ότι το μήνυμα της αναμενόμενης εξόδου της χώρας από το δικό της μνημόνιο είναι ότι η πολιτική δέσμευση στις μεταρρυθμίσεις επιβραβεύεται.

Η Ελλάδα πρέπει να δείξει ότι έχει την πολιτική δέσμευση να κάνει ριζικές μεταρρυθμίσεις. Εφόσον τις κάνει και ολοκληρωθεί η αξιολόγηση, η πίεση από το ΔΝΤ προς τους Ευρωπαίους θα είναι μεγάλη προκειμένου να ανοίξει, επιτέλους, η συζήτηση για το χρέος. Σε αυτό θα έχει σύμμαχο τις ΗΠΑ. Η εαρινή σύνοδος είναι μία πρώτης τάξεως ευκαιρία για lobbying προς αυτή την κατεύθυνση. Αν όμως η αξιολόγηση είναι ακόμη ανοιχτή, η Ελλάδα θα βρίσκεται στη γωνία ως… ανίατη περίπτωση. Με τις ΗΠΑ σε προεκλογικό έτος και με νέα κρίσιμα ζητήματα να έχουν ανοίξει στην Ευρώπη, οι πιθανότητες ατυχήματος θα έχουν αυξηθεί.