ΑΠΟΨΕΙΣ

Φαρισαϊσμού το ανάγνωσμα

Κρεμασμένος στο ψιλικατζίδικο της γειτονιάς και στο διαδικτυακό περίπτερο, ο πρωτοσέλιδος γιγαντότιλος είναι κατασκευασμένος με τα ξύλινα γράμματα που παράγει το ακοίμητο ξυλουργείο ηθικού πανικού και εθνικής φρικίασης: «Μίσος για “των Ελλήνων τα ιερά”». Σε εισαγωγικά «των Ελλήνων των ιερά», όχι για να σχετικοποιηθεί ειρωνικά η αξία τους αλλά για το ακριβώς αντίθετο: για να γίνει αμέσως η σύνδεση με τον εθνικό ύμνο, από τον οποίο και αποσπώνται και να εκλυθεί ακόμα περισσότερη πατριωτική αδρεναλίνη. Ποια τα απειλούμενα ιερά: οι μαθητικές παρελάσεις, ο υποχρεωτικός εκκλησιασμός και η υποχρεωτική προσευχή, την κατάργηση των οποίων προτείνει η Επιτροπή Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία. Αν αυτά είναι τα ιερά μας, ή, έστω, αν συγκαταλέγονται και αυτά στα ιερά μας, αν αυτά ή άλλα παραπλήσια εννοούσε ο Σολωμός όταν μιλούσε για τα «κόκαλα των Ελλήνων τα ιερά», καιρός να ξαναζυγίσουμε τις λέξεις και τα αισθήματά μας. Να δούμε πρώτα πρώτα σε ποιες εντολές υπακούει ο ορθόδοξος χριστιανισμός μας (ιδίως όσων τον υψώνουν σαν λάβαρό τους) ή πόσο άψυχα ρουτινιάρικος και τυπολατρικός κατάντησε· για το θεαθήναι.

Στα ευαγγέλια δεν θα βρούμε βέβαια τίποτε για τις μαθητικές παρελάσεις. θα βρούμε όμως, στον Ματθαίο, τη σαφή εντολή κατά της υποκριτικής προσευχής, μία εκδοχή της οποίας είναι η υποχρεωτική προσευχή, η σκηνοθετημένη. Από την Επί του Ορους ομιλία, με την οποία κωδικοποιήθηκε η νέα θρησκεία: «Και όταν προσεύχη, ουκ έση ώσπερ οι υποκριταί, ότι φιλούσιν εν ταις συναγωγαίς και εν ταις γωνίαις των πλατειών εστώτες προσεύχεσθε, όπως αν φανώσι τοις ανθρώποις». Να μην προσεύχεστε σαν τους υποκριτές, «που τους αρέσει να στέκονται και να προσεύχονται στις συναγωγές και στα σταυροδρόμια, για να κάνουν καλή εντύπωση στους ανθρώπους». Αλλά πώς; «Οταν προσεύχεσαι, πήγαινε στο πιο απόμερο δωμάτιο του σπιτιού σου, κλείσε την πόρτα σου και προσευχήσου εκεί κρυφά».

Δεν αλληγορεί εδώ ο Ιησούς. Κυριολεκτεί. Εχει καμία σχέση με τον λόγο του ο υποχρεωτικός εκκλησιασμός (υπό την απειλή της απουσίας) και η υποχρεωτική προσευχή, που εξοικειώνει τα παιδιά με τους μακριούς σταυρούς, προς  εντυπωσιασμό  των  επιτηρούντων;  Τι σόι  ιερό είναι ο θεσμοθετημένος φαρισαϊσμός;