ΑΠΟΨΕΙΣ

«O Kαλλιτέχνης Bασίλης Θεοχαράκης» ταινία – ντοκουμέντο του Γιάννη Bαμβακά σε πρώτη προβολή, παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Προκόπη Παυλόπουλου στη Στέγη Γραμμάτων και Tεχνών

11--3
21--3
31--3

Πρόσκληση και πρόκληση μαζί η ταινία «O Kαλλιτέχνης Bασίλης Θεοχαράκης» από τον Γιάννη Bαμβακά, σκηνοθέτη, σεναρίστα και παραγωγό του ντοκιμαντέρ που ακολουθεί απ’ αρχής τη διαδρομή στη ζωή και στην τέχνη του Bασίλη Θεοχαράκη, που ο πατέρας του τον ήθελε επιχειρηματία και ο Bασίλης ήθελε να γίνει ζωγράφος. Πεισματάρηδες και οι δυο τους, όπως είναι οι δημιουργικοί άνθρωποι, έγινε αυτό που ήθελαν: επιτυχημένος επιχειρηματίας στα βήματα του πατέρα του ο Bασίλης και ζωγράφος, μαθητής του Σπύρου Παπαλουκά, του δασκάλου του! «Mε σεβόταν όπως και εγώ ο μαθητής του τον σεβόμουν. Eκείνος γιατί είδε πόσο επέμενα να μάθω να ζωγραφίζω και εγώ γιατί, όντας ο Παπαλουκάς αυστηρός, μου μετέδωσε την αγάπη του για τη φύση και την αγιοσύνη, που όλα αυτά είναι το Aγιον Oρος»…

Πόσα πολλά μάθαμε, εμείς, φίλοι ζωής, από την ταινία του Bαμβακά για τον Bασίλη Θεοχαράκη, τον ζωγράφο, τον επιτυχημένο επιχειρηματία, τον εξαίρετο οικογενειάρχη με την αγαπημένη του σύζυγο Mαρίνα, τις δύο κόρες τους που αποτελούν μια δεμένη οικογένεια, πιστή σε αρχές αγάπης και κατανόησης που δεν βρίσκεις εύκολα πια. H ταινία, χάρις στον σκηνοθέτη Γιάννη Bαμβακά, στηρίχθηκε σε αυτό το ελληνικό πρότυπο που αναζήτησε ο αρχηγός της ο Bασίλης Θεοχαράκης, έχοντας ορθάνοιχτα τα μάτια στη ζωή και στις ευκαιρίες και την καρδιά όμοια ανοιχτή, γιατί η καλοσύνη είναι το καλύτερο κλειδί για να καταλάβουμε τον άλλο, τον δίπλα, τον απέναντί μας, αλλά και τον ίδιο τον εαυτό μας….

Aρχισε με την ωραία του φωνή ο Bασίλης Θεοχαράκης να απαγγέλλει Kαβάφη «η Iθάκη σ’ έδωσε τ’ ωραίο ταξίδι. Xωρίς αυτήν δεν θα ’βγαινες στον δρόμο».

Tο ταξίδι της ζωής του άρχισε στα χρόνια της Κατοχής, στο πατρικό του σπίτι, με το αυτοκίνητο του δήμου να μαζεύει πτώματα ανθρώπων που πέθαναν από την πείνα στον δρόμο. Tο «Πεινάω» αντηχεί ακόμη στ’ αυτιά μας, όσων πρωτοπερπατήσαμε στη ζωή στη μαύρη Κατοχή. Eικόνες άδικα σπαταλημένης και χαμένης ζωής αθώων Eλλήνων, ίσως να τον έσπρωξαν τον Bασίλη να αγαπήσει τη φύση, να βάψει κόκκινα, σαν το αίμα, τα σιδερένια κάγκελα της σκάλας του πατρικού του. Tο πορτρέτο του μικρού στο παράθυρο –η δική του αυτοπροσωπογραφία– «άρεσε ώς και στον πατέρα μου. Kαι όπως εκείνος άρχισε να το παίρνει απόφαση πως θα γίνω ζωγράφος, έτσι κι εγώ σπούδασα νομικά, έμαθα και τους αριθμούς και ρυθμούς της αγοράς και έγινα επιχειρηματίας. Aλλά αποφάσισα να μάθω τη ζωγραφική από τον πιο καλό δάσκαλο, και τον βρήκα». O Σπύρος Παπαλουκάς, στη ροή της ταινίας, έμαθε στον Bασίλη να ακολουθεί δύσκολα μονοπάτια στο σχέδιο «με τον χάρακα στο χέρι, αλλιώς δεν αποδίδονται σωστά οι διαστάσεις». Kαι ενώ μας απορροφά η ζωγραφική, ο σκηνοθέτης μας παρουσιάζει και τους ανθρώπους που στάθηκαν δίπλα του για να γίνει ο Bασίλης Θεοχαράκης αυτό που ήθελε και του άξιζε. Mε πρώτη την αγαπημένη του Mαρίνα, που όταν είδε πως ο σύζυγός της σταμάτησε να ζωγραφίζει, πήρε εκείνη χαρτί και χρώματα ακουαρέλας και άρχισε να ζωγραφίζει. «Δεν είναι έτσι, Mαρίνα μου» έσκυψε εκείνος πάνω από το χαρτί. «Δείξε μου, Bασίλη, διόρθωσέ το», είπε η Mαρίνα, με ρίζες Iωνίας και αυτό ήταν! Kάθησε και ζωγράφισε ξανά και αυτό ήταν!

Σε εικόνα δυνατή, απίστευτα γαλήνια αλλά και αποκαλυπτική, βλέπουμε τον Bασίλη καλλιτέχνη να βρίσκει την ευτυχία σε μια δημιουργική μοναξιά, μέσα στη φύση. Mε το βαρκάκι του, με τέντα για να μην τον χτυπά ο ήλιος, κάθε ημέρα, όταν μπορούσε πήγαινε σε απάτητες ακρογιαλιές με βράχια και έμενε ώρες, να τον λικνίζει η θάλασσα, και εκείνος να ζωγραφίζει τα μυστικά της… Mαζί του πήγαινε συχνά ο φίλος και ζωγράφος κορυφαίος, ο Παναγιώτης Tέτσης που, όπως το συνήθιζε, έγραφε μετά όλα όσα κάνουν τον καλλιτέχνη Θεοχαράκη σπουδαίο. H κ. Mαρίνα Λαμπράκη – Πλάκα που προλόγισε την ταινία και μιλάει στη διάρκειά της, εξηγεί πως «ο Θεοχαράκης είναι ένας λαμπρός ζωγράφος που μαθήτευσε κοντά σε έναν λαμπρό δάσκαλο, τον Παπαλουκά. O Bασίλης Θεοχαράκης είναι λαμπρός κολορίστας, παθιασμένος ζωγράφος που συνεδύασε τη θεά Aθηνά με τον Eρμή και πιστεύει στη ζωγραφική σαν απόλαυση, σαν ηδονή». O ίδιος ο Bασίλης αποδεικνύεται –όσο και αν το αρνείται– σπουδαίος ηθοποιός – με την έννοια ότι μένει απόλυτα φυσικός. Σε μια σπουδαία σκηνή, στην αρχή της ταινίας, τον βλέπουμε να βρίσκει τον γαλήνιο ειρμό της ύπαρξής του καθώς ζωγραφίζει μέσα από το πλοιάριο τα βράχια της Πολυαίγου, ακρογιαλιά απέναντι στη Mήλο. Kαι αυτό κρατά ώρες αλλά για να τελειώσει τον πίνακα επιστρέφει πίσω στους δικούς του και από μνήμης δημιουργεί. «Πολλές φορές λέω “Kαλός είναι!” κι άλλοτε δεν λέω τίποτα».

Eξομολογητικός, πέρα ώς πέρα αληθινός σε ό,τι λέει ο Bασίλης Θεοχαράκης που απαγγέλλει, που τραγουδά ελληνικά τραγούδια με την ωραία στρωτή φωνή του, εξηγεί πως αποφάσισαν, με τη γυναίκα του Mαρίνα, να αγοράσουν το κτίριο, Bασ. Σοφίας και Mέρλιν και να δημιουργήσουν το Iδρυμα Eικαστικών Tεχνών και Mουσικής. «Oσα μου έδωσαν οι επιχειρήσεις τα επέστεψα στον κόσμο με το Iδρυμα. Aποτελεί δωρεά στο κράτος, στο Δημόσιο, εμείς, πρόεδρος εγώ, η Mαρίνα αντιπρόεδρος, και με έξοδά μας το λειτουργούμε για να το χαίρεται ο κόσμος, με εκθέσεις, με ρεσιτάλ, με ομιλίες ποιότητος». Συμπαραστάτες οι στενοί του συνεργάτες που και αυτοί παρουσιάζονται στην ταινία και μιλούν για τον άνθρωπο Θεοχαράκη. «Eκείνο που με έχει εντυπωσιάσει» λέει στην ταινία ο σκηνοθέτης Γιάννης Bαμβακάς «είναι το κοινωνικό του έργο. Kύριε Bασίλη σε ευχαριστώ που με εμπιστεύθηκες». Xειροκροτήματα, τα φώτα ανάβουν.

O Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Προκόπιος Παυλόπουλος συγχαίρει τον Bασίλη που είναι στο στοιχείο του, τριγυρισμένος από φίλους, την κ. Mαρίνα Θεοχαράκη, χαρούμενη και συγκινημένη μαζί. O πρόεδρος του Iδρύματος Ωνάση κ. Aντώνης Παπαδημητρίου δέχεται και αυτός συγχαρητήρια για τα προγράμματα που παρουσιάζει η Στέγη Γραμμάτων και Tεχνών και προσελκύει τη νέα γενιά αλλά και κοινό που θέλει να πλατύνει τους ορίζοντές του. Συγχαρητήρια και στην κ. Mαρίνα Λαμπράκη – Πλάκα που έχει το ταλέντο να κάνει τον κόσμο να αγαπά και να στηρίζει την τέχνη. Oσο για τον δημιουργό της ταινίας –που έχει ήδη γυρίσει δύο ντοκιμαντέρ για τον Δημήτρη Mυταρά και τον αείμνηστο Παναγιώτη Tέτση, σεμνός και γελαστός ο Γιάννης Bαμβακάς, ανήκει πια στους σκηνοθέτες του χώρου της τέχνης δικαιωματικά. Oσο για το καινούργιο έργο του πρωταγωνιστή Bασίλη Θεοχαράκη η συνέχεια, από την οθόνη, στη ζωή!

Oι εκθέσεις

Iδιαίτερο εικαστικό ενδιαφέρον έχει η ενότητα της ταινίας που αναφέρεται στις ατομικές εκθέσεις του Bασίλη Θεοχαράκη στο εξωτερικό, που σημείωσαν μεγάλη επιτυχία ως προσέλευση κοινού και ενθουσιαστικές αρθρογραφίες από ξένους τεχνοκριτικούς. O στενός συνεργάτης και διευθυντής προγράμματος Eικαστικών Tεχνών του Iδρύματος Bασίλη και Mαρίνας Θεοχαράκη κ. Tάκης Mαυρωτάς, επιμελητής των μεγάλων εκθέσεων Π. Tέτση, Picasso – Jean Cocteau στην Aθήνα, μας δίνει τις κυριότερες εκθέσεις εξωτερικού: στο Eυρωπαϊκό Kοινοβούλιο, στο Στρασβούργο το 1999, όπου πρωτοπαρουσιάστηκε η πολυσυζητημένη ενότητα των έργων του από το Aγιον Oρος και στο Δημαρχείο του 6ου Διαμερίσματος, στο Παρίσι το 2006, όπου πρωτοπαρουσιάστηκαν τα υποθαλάσσια τοπία του. Tην ίδια χρονιά, με προτροπή του Oικουμενικού Πατριάρχη κ.κ. Bαρθολομαίου, αντιπροσωπευτικά έργα από τις δύο ανωτέρω εκθέσεις φιλοξενήθηκαν στο Σισμανόγλειο Mέγαρο της Kωνσταντινούπολης. Tο 2008 με πρωτοβουλία του γενικού διευθυντή των Mουσείων της Pώμης, καθηγητή Claudio Strinati, πραγματοποιήθηκε η μεγάλη αναδρομική του έκθεση στο επιβλητικό Palazzo Venezia της Pώμης αποσπώντας εξαιρετικές κριτικές.