ΑΠΟΨΕΙΣ

Αν έχεις τύχη διάβαινε;

Η στιγμή που απέφευγα όλο το τετραήμερο στους Δελφούς ήρθε τελικά την Κυριακή το απόγευμα, καθώς σουρούπωνε, πάνω σε έναν γερανό. Οδηγώντας προς το 12ο χιλιόμετρο της επαρχιακής οδού Αραχώβης – Λιβαδειάς, όπου με είχε αφήσει στα καλά καθούμενα το αυτοκίνητό μου, ο κύριος Λάμπρος ζήτησε τη γνώμη μου για το αν «θα φτιάξουν τα πράγματα» στην Ελλάδα. Είχε ρωτήσει ήδη και είχε μάθει ότι είμαι δημοσιογράφος με βάση την Ουάσιγκτον και ότι επέστρεφα από το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών.

Εκεί, πολλοί από τους συμμετέχοντες επιχείρησαν να δώσουν μια απάντηση, κάποιοι μάλιστα υπό τη μορφή χρησμού, εμπνεόμενοι από το περίφημο μαντείο του αρχαίου κόσμου. Ιδιαίτερα επιτυχημένος ήταν ο χρησμός του πρώην υπουργού Οικονομικών Νίκου Χριστοδουλάκη, ο οποίος, μιλώντας για τη σχέση του χρέους με την ανάπτυξη, χρησιμοποίησε ένα γνωστό λογοπαίγνιο της Πυθίας: «χρέος ου ανάπτυξη», είπε, με το χρέος δεν υπάρχει ανάπτυξη. Οπως σημείωσε όμως, αυτό αποκτά διαφορετικό νόημα αν γραφεί ως «χρέος ουν, ανάπτυξη», ότι δηλαδή ακόμη και με υψηλό χρέος μπορεί να υπάρξει ανάπτυξη, μια άποψη με την οποία συντάσσεται ο ίδιος. Οι διάσημοι για την αμφισημία τους χρησμοί του Μαντείου των Δελφών μάλλον επηρέασαν κι εμένα. «Εξαρτάται», είπα στον κ. Λάμπρο ύστερα από έναν αρχικό δισταγμό. Η απάντηση δεν τον ικανοποίησε: «Α, εξαρτάται; Κατάλαβα», είπε αποθαρρημένος. Αυτό που εννοούσα είναι ότι δεν υπάρχει εύκολη απάντηση. Εξαρτάται από τι επιλογές θα κάνουμε ως χώρα και ως κοινωνία, ποιες πολιτικές θα υιοθετήσουμε, ποιες συμπεριφορές θα επιβραβεύσουμε, κι επίσης πώς θα διαμορφωθούν οι ισορροπίες και οι επιλογές της διεθνούς κοινότητας. Στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών γίνονται εδώ και δύο χρόνια σημαντικά βήματα, καθώς σύνεδροι από την Ελλάδα και το εξωτερικό συζητούν, αναλύουν και τελικά συνεισφέρουν στη χάραξη αυτής της πορείας.

Από τις συζητήσεις στους Δελφούς προκύπτουν τρία συμπεράσματα για το πώς θα απαντηθούν κάποια από τα μεγαλύτερα ερωτήματα που απασχολούν τη χώρα: Πρώτο και αμεσότερο, αν όλες οι πλευρές κάνουν έναν μικρό συμβιβασμό, μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία και να κλείσει εγκαίρως η αξιολόγηση. Μεταξύ των θεσμών φαίνεται ότι υπάρχει πλέον η βούληση· θα επιδείξει την απαραίτητη τόλμη η ελληνική κυβέρνηση; Δεύτερον, προκειμένου να επικρατήσει στη δημόσια ζωή η αριστεία, τόσοι εκπρόσωποι της οποίας βρέθηκαν στους Δελφούς, είναι απαραίτητο να εμπνεύσουν και να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών. Τρίτον, όπως είπε ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Μαργαρίτης Σχοινάς, αν αλλάξουμε το κράτος ώστε να είναι πιο αποτελεσματικό, την κοινωνία ώστε να είναι πιο δίκαιη και την πολιτική ώστε να είναι πιο συνεργατική, τότε η Ελλάδα θα παραμείνει στην πρώτη ταχύτητα της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Οταν έμεινα από συμπλέκτη πάνω σε μια στροφή Κυριακή απόγευμα, η συνοδηγός μου αποφάνθηκε ότι ήταν «γκαντεμιά». Δεν το βλέπω καθόλου έτσι, γιατί απέφυγα ένα σίγουρο ατύχημα ανάβοντας τα αλάρμ, ενώ είχα οδική βοήθεια που ανέλαβε το κόστος της μεταφοράς του αυτοκινήτου. Αντίθετα, ήμασταν και τυχερές, καθώς μας ακολουθούσε ένας φίλος που μας μάζεψε από τον δρόμο και μας οδήγησε με το δικό του αυτοκίνητο στην Αθήνα χωρίς ταλαιπωρία – μόνο με λίγη καθυστέρηση. Η Ελλάδα χρειάζεται και τα προγράμματα στήριξης που αποτρέπουν τη χρεοκοπία, και την ασφαλιστική κάλυψη της Ευρωζώνης που περιορίζει το κόστος του χρέους, και έναν εθνικό οδικό χάρτη για την επιστροφή στην ευημερία. Λίγη τύχη σίγουρα δεν βλάπτει, αλλά πιο σημαντική είναι μια πολιτική ηγεσία που θα διαβάσει σωστά τα μηνύματα των εταίρων και τα σημάδια των καιρών, ώστε να καταλάβει πως όταν η Πυθία μιλάει για ξύλινα τείχη που θα αποκρούσουν την επίθεση των Περσών, εννοεί τη δημιουργία ενός στόλου… Και καθώς δεν μπορεί να επαφίεται μια ολόκληρη χώρα στην τύχη, ιδού ο δικός μου χρησμός των Δελφών, κύριε Λάμπρο: «Αν έχεις γνώση, διάβαινε».