ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Χανς Χ. Κοτς: «Η τραπεζική ένωση είναι απαραίτητο στοιχείο για την εύρυθμη λειτουργία της Ευρωζώνης»

chans-ch-kots-i-trapeziki-enosi-einai-aparaitito-stoicheio-gia-tin-eyrythmi-leitoyrgia-tis-eyrozonis-2030105

Η τραπεζική ένωση είναι ένα σημαντικό βήμα, αφού η Ευρώπη βρίσκεται πλέον πολύ πιο μπροστά σε σχέση με το 2009, χωρίς να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ατελή στοιχεία στην εκδοχή που συμφωνήθηκε τελικά. Αυτό λέει ο Γερμανός οικονομολόγος Χανς Χέλμουτ Κοτς, επισκέπτης καθηγητής στο Χάρβαρντ, ανώτατος σύμβουλος της McKinsey, ο οποίος έχει διατελέσει μέλος του Δ.Σ. της Μπούντεσμπανκ, αλλά και στέλεχος της ΕΚΤ. Σήμερα θα βρίσκεται στην Αθήνα για να συμμετάσχει σε ημερίδα με θέμα «Τραπεζική ένωση, νομισματική πολιτική και οικονομική ανάπτυξη» που πραγματοποιείται στο Μέγαρο Μουσικής και την οποία διοργανώνει ο πρώην πρωθυπουργός Λουκάς Παπαδήμος. Λίγο πριν φτάσει στη χώρα μας, ο κ. Κοτς απάντησε σε ερωτήσεις της «Κ»:

– Είναι η τραπεζική ένωση μία επανάσταση ή υπάρχουν λόγοι να είμαστε επιφυλακτικοί; Μήπως άργησε; Θα μπορούσε να αποφευχθεί η κρίση στην Ευρωζώνη αν είχε θεσπιστεί νωρίτερα;

– Η τραπεζική ένωση είναι ένα απαραίτητο συστατικό στοιχείο μιας νομισματικής ένωσης που λειτουργεί εύρυθμα. Πρόκειται για το τρίπτυχο «επίβλεψη, εκκαθάριση και εγγύηση καταθέσεων». Στην Ευρωζώνη ενοποιούμε μόνο τα δύο πρώτα στοιχεία. Παρ’ όλα αυτά, τόσο η ενιαία επίβλεψη όσο και η κοινή εκκαθάριση αποτελούν θεμελιώδεις καινοτομίες. Ασφαλώς θα ήταν καλύτερο αν είχαμε θεσπίσει την ομοσπονδιοποίηση της τραπεζικής πολιτικής (και όχι μόνο της νομισματικής) νωρίτερα. Ωστόσο οι κρίσεις είναι αναπόφευκτες. Το μόνο που θα μπορούσε να είχε πετύχει η έγκαιρη τραπεζική ένωση θα ήταν να καταστήσει ηπιότερες τις περιφερειακά αποκλίνουσες συνέπειες της κρίσης.

– Πιστεύετε ότι τα 55 δισ. ευρώ του ταμείου εκκαθάρισης επαρκούν; Θυμάμαι ότι μόνο η Hyporealestate χρειάστηκε το 2008 τα διπλάσια.

– Τα ποσά που χρειάστηκαν για την αναχαίτιση της κρίσης ήταν πολλαπλάσια. Το οικονομικό κόστος πολύ μεγαλύτερο. Συνεπώς είναι λογικό να υπάρχει προβληματισμός. Κι εγώ το ίδιο αισθάνομαι, ειδικά στην περίπτωση που προκύψει κάποια συστημική κρίση, δηλαδή ένα πρόβλημα, το οποίο θα πλήξει ταυτόχρονα πολλά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Η διαχείριση μιας συστημικής κρίσης είναι σε τελική ανάλυση δημόσιο «αγαθό», αφορά τους πάντες και ουδείς αποκλείεται. Πρέπει, όμως, να λαμβάνουμε υπόψη μας ότι εγκαθιδρύεται πλέον μία νέα φιλοσοφία για τη διαχείριση της κρίσης.

– Είμαστε πλέον σίγουροι ότι στο πλαίσιο της τραπεζικής ένωσης δεν θα είναι οι εθνικές κυβερνήσεις εκείνες που αποφασίζουν αν μία τράπεζα θα διασωθεί, θα εκκαθαριστεί ή θα κλείσει;

– Επί της αρχής οι αποφάσεις αυτές θα λαμβάνονται μόνο κατά περίπτωση, ανεξάρτητα πού βρίσκεται η έδρα μιας τράπεζας. Οι νέες ρυθμίσεις όντως διασφαλίζουν ότι αυτό θα γίνεται με μεγαλύτερη συχνότητα. Δεν πρέπει όμως να υπάρξει πλήρης αποδέσμευση. Οι επενδυτές και οι οίκοι αξιολόγησης θα διαφοροποιούν τις εκτιμήσεις τους ανάλογα με τη χώρα. Αυτό έχει σημασία όσο δεν ολοκληρώνεται η τραπεζική ένωση. Δηλαδή αρκετό καιρό ακόμη.

– Γιατί έχει σημασία η τραπεζική ένωση για τη Νότια Ευρώπη; Δεν θα ήταν καλύτερο για μικρότερες χώρες όπως η Ελλάδα να διατηρήσει η εθνική κυβέρνηση την επίβλεψη των δικών της τραπεζών;

– Ο κοινός μηχανισμός επίβλεψης καλείται να εξασφαλίσει μία βελτιωμένη, συνεπέστερη επιτήρηση και άρα ένα υγιέστερο τραπεζικό σύστημα. Η κοινή διαδικασία αναδιάρθρωσης και εκκαθάρισης έχει στόχο να υποχρεώνει τις τράπεζες εκ των προτέρων να αποτιμούν το ρίσκο της συμπεριφοράς τους και να πράττουν αναλόγως. Αυτό θα έπρεπε θεωρητικά να είναι θετικό για όλες τις χώρες-μέλη της Ευρωζώνης. Κυρίως όμως για τράπεζες σε χώρες, οι οποίες είναι εκτεθειμένες στο κόστος ανακεφαλαιοποίησης λόγω του κατακερματισμού της αγοράς. Αυτό ισχύει κυρίως για μικρότερες χώρες, με ρηχές αγορές, με λιγότερη ρευστότητα. Αποκεντρωμένη ή εθνική επίβλεψη σε μία ενοποιημένη αγορά αγαθών και χρηματοπιστωτικών συναλλαγών προϋποθέτει μια αποτελεσματική διασυνοριακή διαδικασία λήψης αποφάσεων. Αυτό επιχειρήθηκε στην Ευρωζώνη και δεν δούλεψε στη διάρκεια της κρίσης.

– Στην ευρωπαϊκή γραμμή περί εκκαθάρισης υπάρχει κρυμμένη μία διάταξη που επιτρέπει σε ορισμένες περιπτώσεις μία προληπτική ανακεφαλαιοποίηση. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν ακόμη να διασώζονται τράπεζες με τα λεφτά των φορολογουμένων;

– Ναι, αυτό ισχύει. Δεν υπάρχει κάποιος σκληρός αυτοματισμός ούτε για την αναδιάρθρωση ούτε για την εκκαθάριση. Κάποιες από τις χώρες-μέλη της Ευρωζώνης έδωσαν μάχη για να συμβεί αυτό. Γι’ αυτό υπάρχουν περιθώρια για κατά περίπτωση εξέταση. Υπάρχει ένας δεσμευτικός μηχανισμός λήψης αποφάσεων σε πολλά επίπεδα. Ομως η πλήρης αποδέσμευση τραπεζών και εθνικών κρατών δεν πρόκειται σε καμία περίπτωση να ολοκληρωθεί. Η τραπεζική πολιτική είναι κι αυτή πολιτική. Και υπάρχουν διαφορετικές εκτιμήσεις. Το ερώτημα είναι ποια είναι η καλύτερη εναλλακτική.