ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Αλέξης Παπαθανάσης: «Η καινοτομία τρέφεται από όνειρα, περιέργεια και θάρρος για το καινούργιο»

papathanasis

Πότε νιώσατε τελευταία φορά υπερήφανος ως Ελληνας;

Πάντοτε νιώθω ευγνώμων για την ελληνικότητά μου και την κουλτούρα που τόσα ανεκτίμητα μου έχει προσφέρει. Για το έργο των προγόνων μας πρέπει να αισθανόμαστε ηθική υποχρέωση και όχι εγωιστική υπερηφάνεια. Σήμερα, όμως, δυσκολεύομαι να είμαι υπερήφανος όταν σκέφτομαι το κύμα ρατσισμού και φασισμού που αναπτύσσεται στη χώρα μας – γεγονός ανεπίτρεπτο και ανθελληνικό.

Σε τι σας έκανε καλύτερο η διεθνής εμπειρία σας;

Μακριά από την πατρίδα εμπέδωσα το γεγονός ότι οι άνθρωποι του πλανήτη έχουν περισσότερες ομοιότητες παρά διαφορές. Αυτό μου επέτρεψε να κάνω φιλίες και να χαρώ εμπειρίες, δείχνοντας κατανόηση προτού ασκήσω όποια κριτική στις πεποιθήσεις άλλων λαών και τρόπων ζωής – εν ολίγοις, βελτιώθηκα ως άνθρωπος.

Τι πιο πολύτιμο σας έδωσε η ελληνική παιδεία;

Τα πιο πολύτιμα αγαθά για έναν νέο άνθρωπο: γνώση, περιέργεια – πείνα για μάθηση και πρόοδο, φιλοδοξία, ανθρωπιστικές βάσεις δράσης. Οταν μιλάμε βέβαια για παιδεία, δεν εννοούμε και την οικογενειακή και κοινωνική παιδεία που προσφέρει το μοναδικό αυτό κύτταρο της ελληνικής κοινωνίας: ο ήρωας Ελληνας γονιός που αγωνίζεται και θυσιάζεται κυριολεκτικά για τα παιδιά του.

Πού υπερέχουμε και σε τι υστερούμε ως Ελληνες;

Δεν μου αρέσει να γενικεύω στο θέμα της εθνικότητας. Ανεξαρτήτως του πού έχουμε γεννηθεί και μεγαλώσει, οι άνθρωποι διαθέτουμε κοινά χαρακτηριστικά, αλλά και ο καθένας είναι μοναδικός. Η κουλτούρα μας φέρει το βάρος των επιτυχιών και τις αμαρτίες της ιστορίας μας – της οποίας κάποτε νιώθω ότι είμαστε δέσμιοι, εμποδίζοντας τους εαυτούς μας να εστιάσουν στο μέλλον. Αντί επανάπαυσης και υπεροψίας για το παρελθόν μας, θα επιθυμούσα εγρήγορση, ταπεινότητα και φιλοδοξία για το μέλλον δίχως δράμα και μισαλλοδοξία.

Πώς θα γίνει πιο ανταγωνιστικό το ελληνικό πανεπιστήμιο;

Ειδίκευση και διαφοροποίηση πτυχιακών προγραμμάτων σε εργασιακούς τομείς που έχουν προοπτική και σημασία για την ανάπτυξη της χώρας μας. Διεθνοποίηση σπουδών και πτυχίων. Διά βίου μάθηση.

Τι θα κάνατε για να δώσετε ώθηση στην ελληνική καινοτομία;

Η καινοτομία δεν είναι μόνο θέμα χρηματοδότησης και υποδομής. Tρέφεται από όνειρα, περιέργεια και θάρρος για το καινούργιο – κι αυτά υπάρχουν στη νεολαία μας από τη φύση της. Θα ήταν ίσως μια καλή αρχή να δημιουργούσαμε ένα πιο ευέλικτο, πολύπλευρο εκπαιδευτικό σύστημα, συνδυαζόμενο με πρόσθετες πιθανότητες μετασχολικής εξέλιξης.

Η έννοια της αριστείας πού εκφράζεται στην Ελλάδα; 

Σε διάφορους τομείς, αλλά και μεμονωμένα. Δεν μας λείπουν οι ικανότητες, ούτε η γνώση ή τα κίνητρα ούτε η ανταγωνιστικότητα. Αυτό που πρέπει να αναπτύξουμε είναι τη συνέχεια και τη συλλογικότητα. Η αριστεία είναι μαραθώνια σκυταλοδρομία.

Τι ουσιαστικό μπορεί να δώσουν στη χώρα οι διακεκριμένοι του εξωτερικού;

Οι ουσιαστικές αλλαγές και εξελίξεις μπορεί να έρθουν μόνο εκ των έσω. Η Διασπορά μπορεί να προσφέρει υποστήριξη στη διαμόρφωση της διεθνούς κοινής και πολιτικής γνώμης προς όφελος της χώρας μας και των ανθρώπων της.

Τι θα συμβουλεύατε έναν συνάδελφό σας που παραμένει και βιώνει την ελληνική πραγματικότητα;

Θα ήταν αλαζονικό να συμβουλεύσω έναν συνάδελφό μου για τη δική του πραγματικότητα που την ξέρει και τη βιώνει. Θα προσπαθούσα να τον ενθαρρύνω και να τον υποστηρίξω δίνοντάς του επιλογές, ιδέες για συνέργειες και πιθανότητες συνεργασίας – κάτι που ίσως θα έπρεπε να κάνουν οι Ευρωπαίοι εταίροι μας προτού ξεκινήσουν με κριτική και συμβουλές.

Βγήκε κάτι θετικό από την κρίση – και ποιο είναι;

Η κρίση είναι ακόμη σε εξέλιξη και για πολλούς συνανθρώπους μας τίθεται πλέον καθαρά θέμα επιβίωσης – τα μελλοντικά θετικά φαίνονται μόνο στους εκτός του χορού. Μπορώ να διακρίνω κάποια στοιχεία, όπως την έντονη επιστροφή σε παραδοσιακές αξίες -κοινωνική και οικογενειακή αλληλεγγύη-, την ατομική ευθύνη και την ανθρωπιά.

Με ποια προϋπόθεση θα γυρίζατε στην πατρίδα;

Το κλειδί για την απάντηση: άφησα την Ελλάδα, την οικογένεια και τους φίλους μου, το αγαπημένο μου νησί, τη Ρόδο, διότι επικράτησε ο φόβος για τους περιορισμούς στην εξέλιξη της καριέρας μου και για την έλλειψη αξιοκρατίας. Τελικά, η ουσία είναι οι κατάλληλες προϋποθέσεις ώστε να μένουν οι νέοι και όχι να επιστρέφουν οι παλιοί.

Ποια ελληνική συνήθειά σας κρατήσατε;

Εκτός από την ελληνική κουζίνα και τη φιλοξενία, κατάφερα να κρατήσω την ελληνική αυθεντικότητα, την «ανεπισημότητα» και την ανθρωπιά σε όλες τις σχέσεις με τους εδώ συνανθρώπους μου.

Ο Ελληνας ήρωάς σας. 

Ο Οδυσσέας. Από τους ήρωες της Ιλιάδας και της Οδύσσειας ήταν ο πιο ρεαλιστής, υπομονετικός, διορατικός και εποικοδομητικός. Πάντοτε διατεθειμένος να κάνει συμβιβασμούς για το κοινό καλό, δίχως να παραιτείται από τους προσωπικούς στόχους του.

Σταθμοί στη ζωή του

1992
Σπουδές στη διοίκηση επιχειρήσεων στο Bath University και μεταπτυχιακά στην πληροφορική στο London School of Economics.  

1999
Ξεκινάει την καριέρα του στον όμιλο TUI στη Γερμανία.

2004
Διδακτορικό από το πανεπιστήμιο του Ανόβερου.

2005
Διορίζεται καθηγητής στο πανεπιστήμιο του Bremerhaven.

Παιχνίδι με τις λέξεις

Τι πιο μικρό ελληνικό αγάπησα.
Το θόρυβο που κάνουν τα τζιτζίκια το καλοκαίρι – δεν τον έχω ακούσει πουθενά αλλού.

Το πρόσωπο που νοσταλγώ.
Δεν νοσταλγώ πρόσωπα, νοσταλγώ χαμόγελα!

Η γεύση που συχνά ανακαλώ.
Καρπούζι με φέτα το καλοκαίρι σε μια ταβέρνα.

Η πιο ελληνική μου λέξη.
Πάθος.

Τι παίρνω μαζί μου φεύγοντας από την Ελλάδα.
Τη ζεστασιά και τις όμορφες στιγμές με την οικογένειά μου και τους παιδικούς φίλους μου.