ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Τσαρλς Ρις: «Ανησυχούμε για τη σταθερότητα της Ε.Ε.»

tsarls-ris-anisychoyme-gia-ti-statherotita-tis-e-e-2125169

Ο Τσαρλς Ρις, πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Αθήνα και αντιπρόεδρος του Rand Corporation, μίλησε στην «Κ» για τις διατλαντικές σχέσεις και την ανησυχία του για την πορεία της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ειδικά για το προσφυγικό, εκτίμησε ότι οι ΗΠΑ μπορούν να κάνουν περισσότερα, ωστόσο τόνισε την ανάγκη και οι ελληνικές αρχές να βελτιώσουν τις διαδικασίες υποδοχής και ελέγχου.

Στην παρέμβασή του στο Delphi Economic Forum, ο κ. Ρις σημείωσε ότι η Ευρώπη δοκιμάζεται από πέντε κρίσεις ― της Ευρωζώνης, τη μεταναστευτική, τον εξτρεμισμό, το Brexit και την Ουκρανία. Ερωτώμενος από την «Κ» πώς επηρεάζουν τις διατλαντικές σχέσεις, ήταν ξεκάθαρος: «Δεν έχουμε άλλον εταίρο τόσο καλό όσο η Ευρώπη… Ως συνολική οντότητα η Ευρωπαϊκή Ενωση είναι αναντικατάστατη για μας. Γι’ αυτό και ανησυχούμε για τη σταθερότητα της Ε.Ε. υπό αυτές τις απειλές». Υπάρχει λοιπόν επιστροφή του ενδιαφέροντος των ΗΠΑ για την Ευρώπη; «Ναι, το έχουμε ήδη σημειώσει, βλέπετε τον Αμερικανό αντιπρόεδρο, τον υπουργό Εξωτερικών που είναι περισσότερο στην Ευρώπη τους τελευταίους μήνες από όσο στην Ουάσιγκτον… Ολες οι συναντήσεις για τη Συρία, για παράδειγμα, έχουν γίνει στην Ευρώπη. Η Ρωσία είναι το μεγάλο ζήτημα στην εξωτερική μας πολιτική και η κριτική προς την κυβέρνηση Ομπάμα από τους Ρεπουμπλικανούς είναι για τη στάση απέναντί της. Αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη είναι για ακόμη μία φορά κεντρικό ζήτημα για την αμερικανική εξωτερική πολιτική».

– Βλέπετε τον κίνδυνο η προσφυγική κρίση να δημιουργήσει μια αντίστοιχη πρόκληση με την κρίση της Ευρωζώνης για την ακεραιότητα της Ε.Ε.;

– Το σκεπτόμουν αυτό, και σίγουρα η προσφυγική κρίση είναι άσχημη, έχει υπάρξει πολύ λίγη αλληλεγγύη και υπερβολικός εγωισμός. Νομίζω ότι απειλεί τη Συνθήκη Σένγκεν, αν και η τελευταία ήταν πάντα ανολοκλήρωτη. Η Βρετανία για παράδειγμα δεν ανήκει στη Σένγκεν αλλά είναι μέλος της Ε.Ε. και της κοινής αγοράς, ενώ υπάρχουν και χώρες μέλη της Σένγκεν που δεν είναι καν μέλη της Ε.Ε. Γενικά λοιπόν η επιβίωση της Σένγκεν δεν είναι κρίσιμη για την Ε.Ε.: θα μπορούσαμε να φανταστούμε μια Ε.Ε. χωρίς αυτή, δεν θα σήμαινε το τέλος της κοινής αγροτικής πολιτικής ή της τραπεζικής πολιτικής. Δεν είναι το τέλος της Ε.Ε. αλλά θα ήταν ένα σύμβολο ότι οι κοινές πολιτικές υποχωρούν μπροστά στον διακυβερνητισμό.
Αμυνα και ΝΑΤΟ

– Θεωρείτε ότι έχουν γίνει αρκετά σε αμυντικό επίπεδο για να αντιμετωπισθούν οι νέες προκλήσεις;

– Θα υπάρξει μια νέα σύνοδος του ΝΑΤΟ το καλοκαίρι, η οποία θα αναθεωρήσει την ετοιμότητα της Συμμαχίας. Στο Rand κάναμε μια μελέτη όπου παρουσιάζουμε κάποια ανησυχητικά πολεμικά σενάρια για τις χώρες της Βαλτικής. Το ΝΑΤΟ έχει συμφωνήσει για την αποφασιστική αύξηση των δαπανών για την άμυνα και υπάρχει βούληση για ανάπτυξη σοβαρών δυνάμεων στην Πολωνία, στις χώρες της Βαλτικής, στη Ρουμανία και τη Βουλγαρία. Δεν θέλουμε να είμαστε περιττά προκλητικοί. Υπάρχει μια αίσθηση μεταξύ όλων των μελών του ΝΑΤΟ ότι θέλεις να είσαι αποφασιστικός και να δείξεις ότι δεν είναι αποδεκτή η αλλαγή των συνόρων στην Ευρώπη με τη χρήση βίας, όπως έγινε στην Κριμαία, και θέλεις να διαβεβαιώσεις τους συμμάχους ότι το ΝΑΤΟ στέκεται πίσω τους. Θα μπορούσαν να γίνουν περισσότερα; Ναι, πάντα μπορούν να γίνουν περισσότερα. Το ΝΑΤΟ περνάει μια περίοδο μετάλλαξης, τα τελευταία δέκα χρόνια εστίασε στο Αφγανιστάν, και θα πρέπει να εξετάσει τις διαδικασίες και τη στρατηγική του ενόψει μιας διαφορετικής αποστολής: την προστασία των μελών του έναντι εξωτερικών απειλών.

– Τι περιθώρια υπάρχουν να κάνουν οι ΗΠΑ περισσότερα στο προσφυγικό; Συμφωνείτε ότι δεν είναι μόνο ευρωπαϊκό θέμα;

– Σωστά, ο πρόεδρος Ομπάμα έχει προτείνει ένα όριο 10.000 προσφύγων και το Κογκρέσο στην υπάρχουσα ξενοφοβική του διάθεση δεν έχει ανταποκριθεί ιδιαίτερα. Θεωρώ ότι μάλλον θα πρέπει να γίνουν οι εκλογές πρώτα. Θα ήταν χρήσιμο να θυμίσουμε ότι οι ΗΠΑ απορρόφησαν περίπου ένα εκατομμύριο Βιετναμέζους. Μπορούμε στις ΗΠΑ να κάνουμε περισσότερα και για τους πρόσφυγες από τη Συρία, το Ιράκ και το Αφγανιστάν, αν διαμορφώσουμε μια διαδικασία με σωστή αξιολόγηση, αν έχουμε τη δυνατότητα να ελέγξουμε το ιστορικό τους, να δώσουμε προτεραιότητα στις οικογένειες κ.ο.κ.

– Πώς βλέπετε τη συμμετοχή του ΝΑΤΟ στο Αιγαίο; Αντιλαμβάνομαι ότι οι ΗΠΑ ήταν υπέρ…

– Φυσικά, ναι, το υποστηρίξαμε. Δεν πιστεύω ότι θα λύσει τα πάντα, αλλά είναι ένα από τα μέτρα που χρειαζόταν να ληφθούν. Θα είναι υποβοηθητικό για τις ελληνικές αρχές, αλλά και οι ελληνικές αρχές πρέπει να αλλάξουν τον τρόπο που διαχειρίζονται τις ροές, όχι απλώς να προωθούν (τους αιτούντες), αλλά να λειτουργήσουν τα hotspots, να ξεκινήσουν την έκδοση εγγράφων και να καταλάβουν ότι χρειάζεται χρόνος: πρέπει να διαβεβαιώσουν τους εταίρους τους ότι δεν θα τους δώσουν απλώς ένα εισιτήριο για τη Βιέννη. Κι επίσης χρειάζεται να συνεργασθούμε με τους Τούρκους για να τους παράσχουμε καλύτερες εγκαταστάσεις. Ξέρετε, ο λόγος που οι άνθρωποι φεύγουν από την Τουρκία είναι διότι έχουν την αίσθηση ότι οι ευρωπαϊκές θύρες κλείνουν και θέλουν να προλάβουν να εισέλθουν. Αυτή η εντύπωση πρέπει να αλλάξει.