ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ

Απλά μαθήματα περί μέλλοντος

08grammata--11

Κύριε διευθυντά
Τα παραδείγματα από τη μετάφραση των Εβδομήκοντα (ανάξω, εισάξω, εξάξεις) που παραθέτει ο επιστολογράφος σας κ. Α. Στέφος (13/5/2020) δεν πρέπει να ξενίζουν καθόλου, αφού αποτελούν τον ορθό τύπο του μέλλοντος των αντιστοίχων ρημάτων σε όλες τις περιόδους της Αρχαιοελληνικής.

Αντιθέτως, η Κοινή Νεοελληνική εκφράζει τον μέλλοντα χρόνο περιφραστικά, με το μελλοντικό θα (< θενα < θέλω να < θέλω ίνα) και την υποτακτική (ενεστώτος, αορίστου, ή παρακειμένου). Η αρχή του φαινομένου εντοπίζεται στη σύνταξη του εθέλω με ίνα και δευτερεύουσα πρόταση, αντί του απαρεμφάτου. Αυτή η σύνταξη πρωτοεμφανίζεται στην Κοινή Ελληνική των Ευαγγελίων, αλλά η διαχρονική της εξέλιξη έως σήμερα δεν μπορεί να περιγραφεί σε μια σύντομη επιστολή. Πρέπει ωστόσο να ξεκαθαρίσουμε τα εξής για τον μέλλοντα στην καθομιλουμένη: Οταν η μελλοντική πράξη θεωρείται επαναλαμβανόμενη, εξακολουθητική, ή διαρκής, απαιτείται η υποτακτική του ενεστώτος: θα παράγω, θα παρέχω, θα υπερβαίνω, θα παραβάλλω (με δύο λάμβδα) κ.λπ.

Οταν αντιθέτως η μελλοντική πράξη θεωρείται στιγμιαία, συνεπτυγμένη, ή συνοπτική, απαιτείται η υποτακτική του αορίστου: θα παραγάγω, θα παράσχω, θα υπερβώ, θα παραβάλω (με ένα λάμβδα) κ.λπ.  Σε κάθε περίπτωση πάντως, με τη χρήση του μελλοντικού θα (και βεβαίως του να που εμπεριέχεται στο θα) καθίσταται υποχρεωτική η υποτακτική και αποκλείεται οποιοσδήποτε τύπος που προέρχεται από τον απλό μέλλοντα της Αρχαιοελληνικής, συμπεριλαμβανομένης της Ελληνιστικής Κοινής – στα ανωτέρω παραδείγματα: άξω, έξω/ σχήσω, βήσομαι, βαλώ.

Παυλος Β. Σφυροερας, Δ.Φ., Καθηγητής, Κλασικής Φιλολογίας