ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ

Οι υπηρετούντες τους θεσμούς

grammata-anagnwstwn--5

Κύριε διευθυντά
Η ανάδειξη προσώπων σε κορυφαία πολιτειακά αξιώματα συχνά οδηγεί στην προβολή –σε υπερθετικό βαθμό– του προσώπου τόσο έναντι του θεσμού που υπηρετεί όσο και των δημόσιων πολιτικών που πρόκειται να υλοποιήσει. Οπως υποστηρίζεται, οι τυπικοί θεσμοί: α) παρέχουν ευκαιρίες στα πρόσωπα που τους υπηρετούν, τα οποία –ενίοτε– «χρησιμοποιούν» τον θεσμό για ιδιοτελείς λόγους, β) «υποδεικνύουν» αποδεκτές νόρμες, αξίες και λογικές «καταλληλότητας» αναφορικά με την αναμενόμενη δημόσια συμπεριφορά των επικεφαλής τους και, γ) άλλοτε υπερισχύουν των προσώπων καθώς η μεταβολή ενός παγιωμένου θεσμού αποδεικνύεται δύσκολη υπόθεση. Ουσιαστικά, οι θεσμοί δημιουργούν τους «κανόνες του παιχνιδιού» στην πολιτική αρένα. Τι γίνεται όμως όταν ένα πρόσωπο που υπερβαίνει καθιερωμένα στερεότυπα (π.χ. κομματικά ανένταχτο) αναλάβει την ηγεσία ενός θεσμού και τι συνεπάγεται αυτό για τους πολίτες; Πρόσφατα, μέρος του δημόσιου διαλόγου συνδέθηκε με τους λόγους ανάδειξης νέων προσώπων σε κορυφαία πολιτειακά αξιώματα (π.χ. Γαλλία, ΗΠΑ). Η συζήτηση εστίασε στις ικανότητες των προσώπων καθώς δεν αποτελούσαν «επαγγελματίες» πολιτικής, ενώ τονίστηκε και η αποτυχία των πολιτικών ελίτ να επιλύσουν δημόσια προβλήματα (π.χ. μετανάστευση, απασχόληση). Παράλληλα, αναδείχθηκε μάλλον περισσότερο η εικόνα των νέων προσώπων αντί το περιεχόμενο των δημόσιων πολιτικών που αυτά επρόκειτο να προωθήσουν.  Συνηθέστερα, πρόσωπα και θεσμοί αλληλοεπηρεάζονται. Ως πολίτες, είναι ωφέλιμο να αξιολογούμε την ουσία των δημόσιων πολιτικών που εξαγγέλλονται και, κυρίως, εφαρμόζονται. Αναμφισβήτητα, τα πρόσωπα ως επικεφαλής θεσμών (και πολιτικών σχηματισμών) απορροφούν σημαντικό μερίδιο προβολής, είναι όμως οι προωθούμενες δημόσιες πολιτικές αυτές που προσδιορίζουν τους όρους της κοινωνικής ευημερίας.

Γιωργος Οικονομου, Διδάκτωρ ΕΚΠΑ