ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ

Οι απόπλοι και οι απόπλοες

oi-apoploi-amp-nbsp-kai-oi-apoploes-2255847

Κύριε διευθυντά
Ο κ. Γιανναράς στον επίλογο της επιφυλλίδας, που δημοσιεύτηκε στην «Κ» (3 Ιουνίου) «ζητά» την αποστράτευση ανωτάτου στελέχους του Λιμενικού, επειδή είπε: «Απόψε θα φτάσουμε τους εικοσιοχτώ απόπλους».

Στην αρχαία ελληνική, σύμφωνα με τη γραμματική του Αχιλλέα Τζαρτζάνου, ο απόπλους είναι ουσιαστικό, δευτερόκλιτο, συνηρημένο και κλίνεται ακολουθώντας το «ο έκπλους» και, έτσι, στον πληθυντικό είναι «οι απόπλοι» με αιτιατική, τους απόπλους. Στην καθαρεύουσα συνεχίζει να κλίνεται ως συνηρημένο και με αυτόν τον τρόπο φθάνει ως τη δημοτική, όπως διαβάζουμε στο Λεξικό του Δημ. Γεωργακά, που ξεκίνησε για ελληνο-αγγλικό και τελικά καταλήγει να είναι το Εθνικό λεξικό της Νέας Ελληνικής, λόγω της τεράστιας αποδελτίωσης: «ο απόπλους, πληθ. οι απόπλοι / έπνεαν σφοδροί άνεμοι εντάσεως 7-8 μποφόρ με αποτέλεσμα να απαγορευτούν οι απόπλοι μικρών σκαφών». Βέβαια συναντάται και ο ασυναίρετος τύπος, οι απόπλοες, που κατά τη Νεοελληνική Γραμματική του Μ. Τριανταφυλλίδη μάλλον θα πρέπει να ακολουθεί την πρώτη κλίση, τα αρσενικά σε -ους (ο παππούς, οι παππούδες) χωρίς όμως να καταγράφεται (σελ. 235. έκδ. ΟΕΔΒ 1941).
Ελπίζω, πως η επιστολή μου θα προλάβει την όποια δυσάρεστη εξέλιξη στη θητεία του εγγραμμάτου αξιωματικού.

Επαμεινωνδας Ηλιοπουλος, Φαρμακοποιός