ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ

Οι Συντηρητικοί και το Στέμμα

Κύριε διευθυντά
Ο ακαταπόνητος «Φιλίστωρ» –που επιλέγει και σχολιάζει κρίσιμα γεγονότα του παρελθόντος–, ανατρέχοντας στην ανάδειξη του Νέβιλ Τσάμπερλαιν στην πρωθυπουργία της Μεγάλης Βρετανίας (28-05-1937), αντιγράφει από το αντίστοιχο φύλλο της «Κ» τον τρόπο που ο τελευταίος έγινε πρωθυπουργός και στη συνέχεια αρχηγός των Τόρις («Κ» 30-05-2017, σελ. 2).

Από το δημοσίευμα προκύπτει ότι το Στέμμα, με τον ορισμό πρωθυπουργού, όταν αυτός προήρχετο από τις τάξεις του Συντηρητικού Κόμματος, επέβαλλε, ουσιαστικά, τον εκλεκτό του και ως αρχηγό του, αφού το κόμμα επικύρωνε πάντα τη βασιλική επιλογή. Aυτό συνεχίστηκε και επί των ημερών της βασιλίσσης Ελισάβετ. Ετσι αναδείχθηκε, τον Ιανουάριο του 1957, στην πρωθυπουργία, ως διάδοχος του σερ Αντονυ Ηντεν, ο Χάρολντ ΜακΜίλαν, ο οποίος, αργότερα, εξελέγη αρχηγός των Τόρις (Tories).

Η τελευταία εφαρμογή της αρχής αυτής στη συνταγματική ιστορία της Μεγάλης Βρετανίας επισυνέβη τον Οκτώβριο του 1963, όταν η βασίλισσα, μετά την παραίτηση ΜακΜίλαν, ονόμασε πρωθυπουργό τον 14ο κόμη του Χιουμ, μέχρι τότε υπουργό Εξωτερικών. Ο τελευταίος, κάνοντας χρήση της πράξεως «Περί Ομοτίμων (Peerage Act)», που μόλις είχε τεθεί σε ισχύ (Ιούλιος 1963), παραιτήθηκε από τον τίτλο του ομοτίμου και, υιοθετώντας το όνομα σερ Αλεκ Ντάγκλας-Χιουμ, κέρδισε μία κενή έδρα σε αναπληρωματικές εκλογές στη Σκωτία, καθιστάμενος έτσι μέλος της Βουλής των Κοινοτήτων και στη συνέχεια αρχηγός του κόμματος.
Οταν τον Ιούλιο του 1965 παραιτήθηκε της ηγεσίας των Τόρις, ο διάδοχός του, Εντουαρντ Χιθ, υπήρξε ο πρώτος αρχηγός που επελέγη από το κόμμα. Τούτο συνιστά βαθιά αλλά και ουσιαστική μεταβολή στα συνταγματικά θέσμια του Ηνωμένου Βασιλείου, αφού, έκτοτε, οι Συντηρητικοί εναρμονίστηκαν με την ουσιώδη αρχή της αυτονομίας των πολιτικών κομμάτων και ο αρχηγός τους επιλέγεται ανεξάρτητα από τις όποιες επιθυμίες και επιλογές του Στέμματος.

Ιωαννης Κ. Θεοδωροπουλος, Δικηγόρος