ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ

Για την ενιαία τιμή βιβλίου

Κύριε διευθυντά
Μας εντυπωσιάζει αρνητικά το άρθρο του Πάσχου Μανδραβέλη στην «Καθημερινή» της 19/01/14. Συνήθως όσα γράφει τα έχει μελετήσει αρκετά πριν τα ενστερνιστεί. Ξεκινάει κατ’ αρχάς με το Διαδίκτυο και την Amazon, τα οποία θεοποιεί, ενώ ταυτόχρονα δαιμονοποιεί ως συντεχνία τους εκδότες συλλήβδην (οποίος φιλελεύθερος λαϊκισμός!).

Δεν έχει παρατηρήσει ότι στις απελευθερωμένες αγορές του πλανήτη (ΗΠΑ, Αγγλία, Καναδάς, Αυστραλία) το Amazon κατέκτησε μονοπωλιακή θέση και οσονούπω οι επιτροπές ανταγωνισμού θα δράσουν; Hδη οι εκδότες στην Αμερική συνασπίστηκαν εναντίον του, καθορίζοντας για πρώτη φορά στα χρονικά οι ίδιοι τις τιμές των ebooks τους.

Σε αντίθεση, στις οπισθοδρομικές, κατά τη γνώμη σας, χώρες, Γερμανία, Γαλλία, Ιαπωνία και Νότια Κορέα, το Amazon και επιβιώνει, αλλά και δεν καταστρέφει τον ανταγωνισμό με τις πρακτικές του. Και μπορεί το 1997, οπότε και υιοθετήθηκε ο νόμος της ενιαίας τιμής βιβλίου, να φαντάζει μακρινό για εσάς, όμως το ίδιο έτος η Αγγλία κατήργησε τον αντίστοιχο νόμο της, ενώ από το 2010 ξεκίνησαν οι διαβουλεύσεις επαναφοράς του. Από την άλλη, η Γερμανία μόλις το 2002 ψήφισε τον αντίστοιχο νόμο, γιατί οι εγχώριοι παίκτες της αγοράς της κινδύνευαν, όχι από το Διαδίκτυο, αλλά από την κακή χρήση που του κάνει η Amazon, όπου της το επιτρέπουν.

Στο άρθρο του μιλάει απαξιωτικά για τον κλάδο των εκδοτών. Σχετικά θα πρέπει να τον ενημερώσουμε για τη μεγάλη προσπάθεια που κάνουμε για την προώθηση του βιβλίου γενικότερα και τους Eλληνες συγγραφείς ειδικότερα, τις πολλές εκδηλώσεις σε βιβλιοπωλεία και άλλους χώρους, τις ενέργειες προώθησης που περιλαμβάνουν και έντονη διαφήμιση, που χρεώνεται με αγγελιόσημο υπέρ του κλάδου των δημοσιογράφων. Ακόμη πρέπει να προσθέσουμε τη στήριξη των σχολικών και άλλων βιβλιοθηκών με τις ποσότητες δωρεάν βιβλίων που αποστέλλουμε σε καθημερινή βάση, καλύπτοντας έτσι την απουσία των υπουργείων Παιδείας και Πολιτισμού. Τα οικονομικά αποτελέσματα (κλείσιμο επιχειρήσεων, αθετήσεις πληρωμών, ισολογισμοί με μεγάλες ζημίες και μεγάλα δάνεια από τις τράπεζες κ.τ.λ.) δείχνουν την κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο κλάδος εκδοτών – βιβλιοπωλών. Aρα θα περιμέναμε από τον κ. Μανδραβέλη τουλάχιστον έναν καλό λόγο για να συνεχίσουμε τη δουλειά μας αντί αυτών που εκφράζει με το άρθρο. Συμφωνούμε απολύτως πως το βασικό πρόβλημα στην Ελλάδα σήμερα είναι ότι οι πολίτες αδιαφορούν για το βιβλίο. Δυστυχώς, όμως, δεν είναι στο χέρι κανενός εκδότη να πείσει τον ενήλικα να διαβάσει. Η αγάπη για το διάβασμα και κατ’ επέκταση για το βιβλίο μεταδίδεται στο σχολείο και μάλιστα από τα προνήπια έως την Στ΄ Δημοτικού, κυρίως. Δυστυχώς αυτό έμεινε προνόμιο μόνο του κράτους, που:

1. Ποτέ δεν επένδυσε αληθινά στην παιδεία. Ασχολήθηκε μόνο με αλλαγές στον τρόπο εισόδου στα πανεπιστήμια, ως καθαρά ψηφοθηρικό μέτρο, και με το αν μπορούν να εισέρχονται με Μ.Ο. κάτω του 10 στα κατά τα άλλα λεγόμενα ανώτατα ιδρύματα.

2. Είναι η μοναδική χώρα του πολιτισμένου κόσμου που διανέμει δωρεάν ένα και μοναδικό σχολικό βιβλίο, συνήθως άθλιο σε εμφάνιση, και «παιδαγωγεί» γονείς και μαθητές στη δωρεάν παιδεία. Κατ’ επέκταση, αυτοί οι άνθρωποι «εκπαιδεύονται» να θεωρούν ότι πρέπει να έχουν το βιβλίο δωρεάν και στο τέλος να διατηρούν το δικαίωμα να το ρίχνουν στην πυρά!!!

3. Είναι η μοναδική χώρα που ουσιαστικά δεν επιτρέπει την επικοινωνία μεταξύ εκδοτών – βιβλιοπωλών και δημοσίων σχολείων.

4. Είναι η μοναδική χώρα όπου τα υπουργεία Πολιτισμού και Παιδείας, αντί να συνεργάζονται, ανταγωνίζονται μεταξύ τους, με αποτέλεσμα να αγνοεί το ένα τις δράσεις του άλλου και στο τέλος να μη γίνεται τίποτα.

Oσο για τις τιμές, ο κ. Μανδραβέλης συνεχίζει να αγνοεί τις διεθνείς μελέτες όπου αναφέρεται ότι στην ελεύθερη αγορά των ΗΠΑ από το 1995 έως το 2007 οι τιμές των βιβλίων αυξήθηκαν κατά 50%, τη στιγμή που ο δείκτης τιμών του καταναλωτή αυξήθηκε μόνο κατά 29% στο ίδιο διάστημα, ενώ στην Ελλάδα, από τότε που εφαρμόστηκε ο νόμος της ενιαίας τιμής βιβλίου, η αύξηση των τιμών των βιβλίων υπολείπεται τουλάχιστον κατά 1% ετησίως των αυξήσεων των τιμών καταναλωτή και ο ρυθμός αύξησης της μέσης λιανικής τιμής του βιβλίου από το 2001 έως το 2007, με τον νόμο της ενιαίας τιμής σε ισχύ, έφτασε το 13,87%, τη στιγμή που ο βασικός μισθός αυξήθηκε κατά 23,69%, διαφορά 9,82%. Το 2012 η διαφορά έφτασε στο 28,09%. Αν ο κ. Μανδραβέλης αληθινά θέλει να βοηθήσει τον τόπο, ας αγωνιστεί, από το μετερίζι του, για καλύτερη παιδεία, μόνο αυτό θα μας σώσει όλους.

Tο Δ.Σ. της ΕΝΕΛΒΙ
Αθανασιος Ψυχογιος, Ιωαννης Κωνστανταροπουλος, Κωνσταντινος Παπαδοπουλος, Νικος Καρατζας, Στεφανος Πατακης

Απάντηση

1. Από το 1998 που εφαρμόστηκε η ενιαία τιμή βιβλίου μέχρι το 2010 (πριν δηλαδή ενσκήψει η οικονομική κρίση) στην Ελλάδα έκλεισαν 180 μικρά βιβλιοπωλεία. Η ενιαία τιμή δεν τα έσωσε.

2. Η ενιαία τιμή δεν έσωσε τα μικρά βιβλιοπωλεία διότι είναι ενιαία μόνο στη λιανική. Στη χονδρική ισχύουν οι νόμοι της αγοράς, σαν να μην είναι το βιβλίο πολιτιστικό αγαθό· όπως τουλάχιστον διατείνονται οι εκδότες. Μεγάλες εκπτώσεις, πιστώσεις, παρακαταθήκες παίρνουν τα μεγάλα βιβλιοπωλεία και πολύ μικρότερες τα μικρά. Αν οι εκδότες ήθελαν πραγματικά να βοηθήσουν τα μικρά βιβλιοπωλεία, θα θέσπιζαν και ενιαία τιμή χονδρικής. Ή ακόμη καλύτερα: ενάντια στον νόμο της αγοράς θα είχαν μεγαλύτερες εκπτώσεις στα μικρά βιβλιοπωλεία και μικρότερες στα μεγάλα. Δεν μπορεί να είμαστε «νεοφιλελεύθεροι» για τα δικά μας και κρατικοπαρεμβατιστές στα των άλλων.

3. Το νομοθέτημα Βενιζέλου για την ενιαία τιμή δεν απαγορεύει απλώς να είναι τα βιβλία φθηνότερα από την ορισμένη τιμή. Απαγορεύει να πωλούνται και ακριβότερα. Eτσι, βιβλιοπωλεία που θα μπορούσαν να κάνουν προωθητικές ενέργειες (π.χ. δίνοντας μια αφίσα του συγγραφέα μαζί με το βιβλίο και πουλώντας 0,5 ευρώ ακριβότερα) δεν μπορούν να το κάνουν. Υπάρχουν χιλιάδες επιχειρηματικές πρακτικές που θα μπορούσαν να κάνουν και τα μικρά βιβλιοπωλεία, αλλά η κρατική παρέμβαση ουσιαστικά τις απαγορεύει.

4. Μια και μετά τόσο πολλά χρόνια όλοι οι εκδότες και όλος ο χώρος του βιβλίου μαζεύτηκαν επιτέλους σε ένα τραπέζι για να εμποδίσουν την απελευθέρωση της αγοράς, μήπως είναι ευκαιρία να ξεκινήσει και μια συζήτηση για τη διεύρυνση αυτής της αγοράς; Υπενθυμίζουμε ότι η Ελλάδα έχει μακράν τη χαμηλότερη κατά κεφαλήν δαπάνη σε βιβλία, γεγονός που τα προηγούμενα χρόνια (σε αντίθεση με την ενιαία λιανική τιμή) δεν κατόρθωσε να συσπειρώσει τον κλάδο. Διότι πέρα απ’ όσα δεν έχει κάνει το κράτος για το βιβλίο, είναι κι εκείνα που ο κλάδος –ως συλλογικότητα– δεν έπραξε. Οι μεμονωμένες και ηρωικές ενέργειες πρωτίστως των βιβλιοπωλών και δευτερευόντως κάποιων μεμονωμένων εκδοτών αποδείχθηκε ότι δεν αρκούν.

5. Oσο για τις περίτεχνες στατιστικές των τιμών που αναφέρονται στην επιστολή, πρέπει να σημειώσουμε ότι το βιβλίο των Daron Acemoglu, James Robinson «Γιατί αποτυγχάνουν τα έθνη» στις ΗΠΑ πωλείται 15,86 ευρώ (δεμένο) – 8,29 (paperback), ενώ στην Ελλάδα πωλείται αναγκαστικά 18,50 (paperback) ή 16,65 ευρώ με την έκπτωση 10%.

Πασχος Mανδραβελης

Σχετικά με τιμές φυσικού αερίου

Κύριε διευθυντά
Στο φύλλο της Πέμπτης 23ης Ιανουαρίου της έγκριτης εφημερίδας σας, δημοσιεύεται άρθρο με τον τίτλο «Η Gazprom πωλεί φθηνότερα το φυσικό αέριο στην Τουρκία». Το συγκεκριμένο  άρθρο, βασιζόμενο σε δημοσίευμα της ICIS, δεν αποδίδει την πραγματικότητα.

Στο δημοσίευμα του ICIS, το οποίο είναι η πηγή των πληροφοριών σας, αναφέρεται καθαρά ότι οι μακροχρόνιες συμβάσεις της Βοtas με την Gazprom είναι στο επίπεδο των $400-425 για το 2014, σαφώς υψηλότερες από το επίπεδο τιμών που διαπραγματεύεται η ΔΕΠΑ και όχι των $350, όπως αναφέρει το άρθρο της έγκριτης εφημερίδας σας. Επισυνάπτουμε σχετικά δημοσιεύματα του ICIS. Παρακαλώ ανατρέξτε στο πρώτο δημοσίευμα στη σελίδα 4, κάτω δεξιά, τρίτη παράγραφο πριν από το τέλος, και στο δεύτερο δημοσίευμα στη σελίδα 11, πάνω αριστερά, τρίτη και τέταρτη παράγραφο. Η χαμηλότερη τιμή, στο άρθρο του ICIS, αφορά μόνον σε ένα πολύ μικρό ποσοστό των συνολικών αγορών της Botas και αναφέρεται σε μία αποσπασματική αγορά αερίου, πολύ μικρής ποσότητας. Αντίστοιχες αγορές μικρών ποσοτήτων είχε κάνει και η ΔΕΠΑ σε χαμηλές τιμές. Η διαπραγμάτευση που βρίσκεται σε εξέλιξη με τη ρωσική πλευρά αφορά το σύνολο των ποσοτήτων που θα διατίθενται από μακροχρόνια σύμβαση και –όπως έχει τονιστεί δημόσια κατ’ επανάληψη– αποσκοπεί σε τιμή σε ευρωπαϊκά επίπεδα για ολόκληρη  την ποσότητα του φυσικού αερίου που προμηθεύεται η Ελλάδα από την Gazprom, ενώ παράλληλα θα περιέχει και πρόσθετα πολύ σημαντικά ανταλλάγματα για τη ΔΕΠΑ και τους πελάτες της.

Υπενθυμίζουμε ότι και από άλλα δημοσιευμένα στοιχεία της ίδιας πηγής (ICIS-TURKEY GAS MARKET PAPER, Απρίλιος 2013) προκύπτει ότι η τιμή στην οποία προμηθεύεται η Τουρκία φυσικό αέριο από την Gazprom μέσω μακροχρόνιων συμβάσεων είναι σαφώς υψηλότερη από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο, συνεπώς ο τίτλος του άρθρου «Η Gazprom πωλεί φθηνότερα το φυσικό αέριο στην Τουρκία» της έγκριτης εφημερίδας σας δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

Oπως γνωρίζετε, η διαπραγμάτευση Ελλάδος – Ρωσίας για την τιμή του φυσικού αερίου βρίσκεται σε τελικό κρίσιμο στάδιο. Εκτιμάμε ότι κατά τη διάρκεια μιας σημαντικής διαπραγμάτευσης εθνικού χαρακτήρα για την επίτευξη χαμηλότερης τιμής φυσικού αερίου το οποίο προμηθεύεται η Ελλάδα, η σφαιρική ενημέρωση των αναγνωστών της έγκριτης εφημερίδας σας είναι απαραίτητη προς αποφυγήν λανθασμένων εντυπώσεων.

Χαρης Σαχινης – Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος