ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ

Απορίες και όχι μόνο από βιβλίο της Α΄ Γυμνασίου

Κύριε διευθυντά
Πρώτη επαφή με το διδακτικό βιβλίο Α΄ Γυμνασίου «Νεοελληνική Γλώσσα». Οι συγγραφείς στον πρόλογό τους καλωσορίζουν τους μαθητές στο καινούργιο τους περιβάλλον και εξηγούν τον τρόπο με τον οποίον θα ξεναγηθούν στον μαγευτικό κόσμο της Νεοελληνικής Γλώσσας. Ακολουθεί η 1η ενότητα και  η επιλογή του πρώτου κειμένου [Πρώτη μέρα στο Γυμνάσιο, αστερίσκος παραπομπή: Βούλα Μάστορη. Στο Γυμνάσιο, εκδ. Πατάκη, 1998].  Περιγράφεται εκφραστικά η ψυχολογική κατάσταση νέου γυμνασιοκόριτσου που «παίρνει βαθιά ανάσα» και μπαίνει στον αυλόγυρο του Γυμνασίου. «Αμέσως όμως ένιωσε να βουλιάζει. Θεέ, πόσο τεράστιοι ήταν όλοι τους! Κι αυτή σαν νάνος! Ολόκληροι άντρες και γυναίκες! Πέρασε διστακτικά από δίπλα τους κι εκείνοι χαμήλωσαν το βλέμμα τους κατά τη μεριά της χαμογελώντας. “[…] Και δεν ξέρω κανέναν εδώ. Και δες τι αέρα που έχουν όλες αυτές οι κυράτσες. Εγώ είμαι σαν βλαχαντερό!” σκέφτηκε αναψοκοκκινισμένη και ζάρωσε σε μια άκρη».

Είναι προφανής και ευεξήγητη η επιδίωξη της συγγραφέως να αποδώσει παραστατικά και εν συνεχεία να αποτινάξει δημιουργικά για τα παιδιά τα αισθήματα δυσκολίας και κάποιας μειονεξίας, καθώς από τα «υποδεέστερα» ανεβαίνουν στα «υπέρτερα», όπως αυτά φαντάζουν στην παιδική ψυχοσύνθεση. Ως εκ τούτου, διατηρεί και το δικαίωμα να χρησιμοποιεί εκφράσεις που ενδέχεται να είναι ανάρμοστες στα χείλη 12χρονων κοριτσιών και ευάρμοστες στα χείλη των «κυράτσων». Ουδείς ψόγος! Εκείνο όμως που παραμένει ανεξήγητο είναι η επιλογή της πρώτης γεύσης για το «πρωτάκι» του Γυμνασίου – πρώτης γεύσης μιας βάναυσα ρατσιστικής έκφρασης των κατά την ιδίαν γνώμη τους «υπεράνω», της έκφρασης «βλαχαδερό», την οποία η συγγραφέας έτρεψε σε «βλαχαντερό». Οπως είναι δε γνωστό, η έκφραση αυτή δεν έχει μόνο την «πολιτισμική» σημασία διάκρισης των ευ ηγμένων της πεπολιτισμένης βιοτής από τους αγροίκους αποχειροβίωτους και τους «ορεινούς» των κατσάβραχων και τους κολίγους των καμποχωρίων, αλλά και σημασία ιδιαζόντως και επιμόνως προσβλητική για τους βλαχοφωνήσαντες Ελληνες, που «εξαγόρασαν» την αρχαία λατινοφωνία τους με θυσίες πατριωτικού ελληνικού ζήλου και έργα ευποιίας ανά τους αιώνες και μάλιστα τους τρεις τελευταίους της σκλαβιάς και της απελευθέρωσης.

Ισως τα προβλήματα λειτουργίας των σχολείων λόγω της πανδημίας να αφαιρούν βάρος από τα ζητήματα που θέτει αυτό το γράμμα στην «Κ». Η πανδημία όμως θα περάσει και, όλοι ελπίζουμε, θα περάσει γρήγορα. Ο φόβος είναι το να παραμένουν έξεις και ασυνειδητοποίητες αποδοχές του αναφερθέντος είδους,  που δεν απέτρεψαν την επιλογή για διδακτικούς σκοπούς κειμένου με τέτοιες εκφράσεις.