ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ

Οι Φιλικοί, το Μόσκοβο και το Ναυαρίνο

Κύριε διευθυντά
Στα όσα αναφέρει ο επιστολογράφος της «Καθημερινής» Ιωάννης Αθ. Μακρής στην επιστολή του με τίτλο «Φιλέλληνες, 1821 και περί ξανθού γένους», που δημοσιεύτηκε την 16-1-21 θα ήθελα, για λόγους ιστορικούς, να προσθέσω και τα ακόλουθα:

1. Οταν στις αρχές του 1820 ο Φιλικός Εμμανουήλ Ξάνθος είχε μεταβεί στην Αγία Πετρούπολη προκειμένου να προτείνει στον Ιωάννη Καποδίστρια, υπ. Εξωτερικών της Ρωσίας, να τεθεί επικεφαλής της Φιλικής Εταιρείας, πρόταση που αυτός απέρριψε, ο τσάρος Αλέξανδρος Α΄ γνώριζε την ίδρυση και τον σκοπό της Φ.Ε., αλλά απέφυγε να πάρει θέση. 

2. Ο τσάρος, μόλις πληροφορήθηκε ότι ο πρίγκιπας Αλέξανδρος Υψηλάντης, ως επικεφαλής της Φ.Ε., κήρυξε την έναρξη της επανάστασης το 1821 στις παραδουνάβιες χώρες (ηγεμονίες), που ήταν υπό τον έλεγχο του τσάρου και ζήτησε τη βοήθειά του, αμέσως: α) Υποβίβασε τον Υψηλάντη από τον βαθμό του στρατηγού του ρωσικού στρατού στον βαθμό του στρατιώτη. β) Με επιστολή του, που απηύθυνε στην Πύλη, αποκήρυξε την επανάσταση στις ηγεμονίες. γ) Εκανε δεκτό αίτημα της Πύλης, κατά παράβαση της μεταξύ Ρωσίας και Τουρκίας συναφθείσας το 1812 συνθήκης του Βουκουρεστίου, να επιτραπεί σε τουρκικό στρατό η είσοδος για να καταπνίξει την επανάσταση. Ο τουρκικός στρατός συγκρούστηκε και εξόντωσε στη μάχη του Δραγατσανίου, τον Ιούνιο του 1821, τον Ιερό Λόχο που είχε συγκροτήσει ο Α. Υψηλάντης, ο οποίος σώθηκε γιατί κατόρθωσε να περάσει τα αυστριακά σύνορα, αλλά εκεί συνελήφθη και φυλακίστηκε και πέθανε μέσα σε ένα χρόνο, μόλις αποφυλακίστηκε, γιατί η υγεία του είχε κλονισθεί.

3. Σχετικά με τη ναυμαχία του Ναυαρίνου, που άνοιξε τον δρόμο για την ίδρυση του ελληνικού κράτους, επισημαίνεται ότι το μυστικό άρθρο της συνθήκης του Λονδίνου 1827, η οποία, παρά τη φιλοτουρκική πολιτική της Ρωσίας και της Αυστρίας, ήταν έμπνευση και έργο του μεγάλου φιλέλληνα Γεωργίου Κάνινγκ, υπουργού Εξωτερικών της Αγγλίας και μετέπειτα πρωθυπουργού της, έπαιξε κρίσιμο ρόλο για την κήρυξη της υπόψη ναυμαχίας. Ερμηνεύοντας αυτό (το άρθρο), ο Κάνινγκ είχε ειπεί στον Κόδριγκτον, αντιναύαρχο και αρχηγό του συμμαχικού στόλου που είχε πλεύσει στο Ιόνιο, να πείσει τον Ιμπραήμ, ο οποίος λεηλατούσε την Πελοπόννησο, να δεχθεί ανακωχή. «Αν δεν εισακουσθεί ο λόγος σας μεταχειρισθείτε τα πυροβόλα». Και πράγματι ο Κόδριγκτον, έχοντας υπόψη του τα λόγια αυτά του Κάνινγκ, πρώτος κήρυξε την ως άνω ναυμαχία και ακολούθησαν οι δύο συμμαχικοί στόλοι, με τρίτο τον ρωσικό.