ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ

Ο «συνταγματισμός» του Συντάγματος

Κύριε διευθυντά
Εντυπωσιακός ο τίτλος «Συνταγματισμός ανοικτός στον κόσμο» του άρθρου του κ. Απόστολου Βλαχογιάννη στην εφημερίδα της 30ής/3/2021 (Βιβλίο – Ιδέες), το οποίο αναφέρεται στην παρουσίαση του βιβλίου του καθηγητή συνταγματικού δικαίου του ΑΠΘ Αντώνη Μανιτάκη με τον τίτλο «Ο ελληνικός συνταγματισμός 200 χρόνια μετά – δημοκρατικός, νεωτερικός, ακμαίος».

Ο αρθρογράφος μάς ενημερώνει ότι το βιβλίο αυτό αναφέρεται στη μελέτη του φαινομένου του «συνταγματισμού», ήτοι στην ιστορία-λειτουργία-προοπτική του συνταγματικού φαινομένου στη χώρα μας…

Ο όρος αυτός, «συνταγματισμός», τον οποίο πρόσφατα άκουσα να αναφέρεται και από τα χείλη της Προέδρου της Δημοκρατίας, δεν θυμάμαι να είχε ποτέ αναφερθεί κατά τη διάρκεια των νομικών μου σπουδών, στη Νομική Σχολή ΕΚΠΑ αφενός, και στο Τμήμα Δημοσίου Δικαίου και Πολιτικών Επιστημών ΕΚΠΑ αφετέρου, από τους διαπρεπείς και αλησμόνητους σε εμένα καθηγητές μου του συνταγματικού δικαίου κ.κ. Γεωργόπουλο και Κασιμάτη αντίστοιχα. Αυτό με οδήγησε στον προβληματισμό, εάν πράγματι υπάρχει στην ελληνική γλώσσα ο όρος «συνταγματισμός», και εφόσον υπάρχει, τι ακριβώς σημαίνει. 

Ο αρθρογράφος, βέβαια, ορίζει τον συνταγματισμό ως «φαινόμενο, ασφαλώς κατ’ εσφαλμένη εννοιολογική ερμηνεία του όρου, δεδομένου ότι «φαινόμενο» (λεξικό του κ. Μπαμπινιώτη) είναι «οτιδήποτε συλλαμβάνει η συνείδηση του ανθρώπου και γίνεται αντιληπτό μέσω των αισθήσεων, της παρατήρησης ή εμπειρίας, π.χ. φυσικά φαινόμενα, μετεωρολογικά φαινόμενα κ.ο.κ. Ανέτρεξα, λοιπόν, στα λεξικά της βιβλιοθήκης μου (κ. Μπαμπινιώτη, Λεξικό Ηλίου, Λαρούς) και διαπίστωσα ότι σε κανένα από αυτά δεν αναφέρεται η λέξη «συνταγματισμός».

Αναρωτιέμαι έτσι, εάν η άκρατη και ανεξέλεγκτη «γλωσσοπλαστία» είναι επιτρεπτή, ακόμη και ποιητική ή συγγραφική αδεία, και τι ακριβώς εξυπηρετεί, ακόμη και εάν θεωρηθεί ότι αυτή υπάγεται τεχνηέντως στη γραμματική κατηγοριοποίηση «πρωτοτύπων-παραγώγων» ουσιαστικών.

Ισως ο αγαπητός κ. Μπαμπινιώτης θα μπορούσε να τεκμηριώσει την αξία και τη σημασία του ορθού λόγου, γραπτού και προφορικού, και ακόμη να με/μας πληροφορήσει, εάν ο «συνταγματισμός» είναι τελικά φυσικό ή άλλου είδους «φαινόμενο» – υπό την προϋπόθεση, βεβαίως, ότι θα έβρισκε λίγο χρόνο για να ασχοληθεί και με τους δικούς μου γλωσσικούς προβληματισμούς.