ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ

Ασφαλώς σωστό και «της Πυκνός»

Κύριε διευθυντά
Εξαιρετικά εύστοχη ήταν η επιλογή της Πνύκας για την επίσκεψη, στις 7/9/17, και ομιλία του προέδρου της Γαλλικής Δημοκρατίας, πρώτη ομιλία αρχηγού ξένου κράτους στον σημαντικό αυτό αρχαιολογικό χώρο της Αθήνας. Η Πνύκα (αρχ. Πνυξ (η) – Πυκνός), μια μικρή πετρώδης κλιτύς, ύψους 109 μ., ανάμεσα στους λόγους των Μουσών (Φιλοπάππου) και Νυμφών (Αστεροσκοπείου), απέναντι από τα Προπύλαια και τον Αρειο Πάγο, είχε νομοθετηθεί από τον Σόλωνα ως χώρος συνάθροισης της Αθηναϊκής Εκκλησίας του Δήμου ένας θεσμός που αποτελούσε το υπέρτατο και κυρίαρχο πολιτειακό όργανο της δημοκρατίας, την παντοδυναμία της οποίας επισημαίνει και ο Αριστοτέλης στην Αθηναίων Πολιτεία.

Στον χώρο αυτό, αφιερωμένο στον ύψιστο Δία, με τη μεγάλη ημικυκλική πλατεία, χωρητικότητας άνω των 10. 000 πολιτών, το βήμα λαξευμένο στο βράχο, και τον βωμό του Αγοραίου Διός, τον οποίο επεκαλούντο πριν από κάθε συνεδρίαση, πραγματοποιείτο η συνέλευση του λαού (Εκκλησία, εκκλησίαν ποιείν), μια συνεδρίαση της οποίας μας παρουσιάζει ο Αριστοφάνης στους «Αχαρνής» (425 π.Χ.). Οι συνελεύσεις, τακτικαί και σύγκλητοι (έκτακτες), διεξήγοντο σε κάθε πρυτανειακή περίοδο, και ακολουθούσε η έκδοση των αποφάσεων (ψηφισμάτων), που φυλάσσονταν στο Μητρώο ή χαράσσονταν σε στήλες.

Η μεγαλειώδης εκδήλωση της 7ης Σεπτεμβρίου στην Πνύκα, κάτω από τον αττικό ουρανό και με θέα την Ακρόπολη, σε μια περιοχή του κλεινού άστεως μοναδική για την πνευματικότητάς της, προβλήθηκε τηλεοπτικά σε όλη την υφήλιο· παράλληλα, μεταδόθηκαν οι λόγοι των δύο πολιτικών ηγετών. Στις ομιλίες τους ο πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας και ο πρωθυπουργός της Ελλάδας αναφέρθηκαν, επιγραμματικά, στην Αθήνα, κοιτίδα της δημοκρατίας, και στη λειτουργία της Εκκλησίας του Δήμου. Θα μπορούσε, όμως, να τονιστεί περισσότερο, ιδιαίτερα από ελληνικής πλευράς, η σημασία του κορυφαίου αυτού θεσμού, τον οποίο αναφέρουν όλοι οι αρχαίοι συγγραφείς· (πρβλ. στον Αριστοφάνη «Αχαρνής», 45, τη χαρακτηριστική φράση, Τις αγορεύειν βούλεται;). Ακόμη, να ακουστεί urbi et orbi, ότι, στον εμβληματικό αυτό χώρο, εκφωνήθηκαν από το βήμα οι λόγοι κορυφαίων πολιτικών και ρητόρων των 5ου και 4ου π.Χ. αιώνων Αριστείδη, Θεμιστοκλή, Περικλή, Αισχίνη κ.ά. και ότι η συνέλευση της Εκκλησίας του Δήμου στην Πνύκα ήταν πηγή όλων των εξουσιών: της νομοθετικής, της εκτελεστικής και της δικαστικής και η κατεξοχήν μορφή της δημοκρατίας στην Αθήνα, ενός πολιτεύματος όπου κυρίαρχος είναι ο λαός (Θουκ. «Περικλέους Επιτάφιος») και στο οποίο ένας Αθηναίος πολίτης μπορούσε να λάβει ενεργό μέρος.

Αναστασιος Αγγ. Στεφος, δ. φ. Σύμβουλος του Δ.Σ. της Πανελλήνιας Ενωσης Φιλολόγων