ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ

Αλλο η καμήλα και άλλο η κάμιλος

allo-i-kamila-amp-nbsp-kai-allo-i-kamilos-2274155

Κύριε διευθυντά
Η ευαγγελική περικοπή (Ματθ. ιθ΄ 16-26, το εμπόδιο του πλούτου) αναφέρεται στη φιλοκτημοσύνη ενός νεανίσκου, ο οποίος, ακούσας τον Ιησού να του συστήνει, για να εισέλθει στη βασιλεία των ουρανών, να πωλήσει τα υπάρχοντά του και να τα δώσει στους φτωχούς, έφυγε λυπημένος, διότι είχε πολλά κτήματα.

Ο Ιησούς συνεχίζοντας τον λόγο στους μαθητές του ανέφερε τη γνωστή φράση: «Πάλιν δε λέγω υμίν, ευκοπώτερόν εστι κάμηλον δια τρυμαλιάς (=τρυπήματος) ραφίδος (=βελόνας) διελθείν, ή πλούσιον εις την βασιλείαν του θεού εισελθείν».

Η ρήση αυτή περιέργως, στα σχολικά εγχειρίδια των Θρησκευτικών, στα κηρύγματα των Εκκλησιών, αλλά και στην επίσημη μετάφραση της Καινής Διαθήκης των Β. Βέλλα, Αρχιμ. Ευ. Αντωνιάδου, Αμ. Αλιβιζάτου, Γερ. Κονιδάρη (Εκδοση της Αποστολικής Διακονίας) αποδίδεται ως εξής: «Πάλιν σας λέγω, ότι είναι ευκολώτερον να περάση μια καμήλα(!) από την τρύπα μιας βελόνας παρά πλούσιος να μπη εις την βασιλείαν του Θεού», προφανώς λόγω συσχετίσεως με την αντίστοιχη παροιμιώδη φράση: Κ.Δ. κ. Ματθ. 23, 34, οι διυλίζοντες τον κώνωπα την δε κάμηλον καταπίνοντες = για αυτούς που επικρίνουν τα ελαφρά παραπτώματα των άλλων, παραβλέποντας τα δικά τους μεγάλα αμαρτήματα.

Οπως, όμως, έχει επισημάνει η κορυφαία βυζαντινολόγος Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, η λέξη κάμη (ι) λος, ο, η δεν σημαίνει, στο συγκεκριμένο παράθεμα, το μεγαλόσωμο μηρυκαστικό θηλαστικό της ερήμου καμήλα, γκαμήλα με τους δύο ύβους, λέξη σημιτικής προέλευσης, πρβλ. εβρ. gamal, αραβ. gaml, Γαυγάμηλα = καμήλων οίκος, (Ι. Σταματάκου, Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας). Η αρχαία κάμηλος αναφέρεται από τον Ηρόδοτο (ΙΙΙ, 105), τον Αισχύλο (Ικέτιδες, 285), τον Αριστοφάνη (Ορνιθες, 1559), τον Αριστοτέλη κ.ά., και μεταφέρθηκε και σε ξένες γλώσσες: αγγλ. camel, γαλ. chameau, γερμ. kamel.

Από εννοιολογικής πλευράς, η λέξη στην ανωτέρω ευαγγελική περικοπή σχετίζεται αναντίρρητα με τη σημασία της λέξης κάμιλος = κάλως, χονδρό σχοινί, παλαμάρι, που ασφαλώς δεν θα μπορούσε να περάσει από τη βελόνα του ραψίματος (ραφίς < ράπτω) και, σε καμιά περίπτωση, δεν μπορεί να αποδοθεί με το ζώο καμήλα. (Βλ. Σχόλια στον Αριστοφ. Σφήκες, 1030) και Liddel – Scott, Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής Γλώσσας.

Αναστασιος Αγγ. Στεφος, δ. φ. Επίτιμος Σχολικός Σύμβουλος, Ειδικός Γραμματέας ΠΕΦ