ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Η Novartis, το Lucentis και τα συνέδρια

09s6novartiss10

H κατάληξη της διερεύνησης των αμερικανικών αρχών, αφενός με την αναστολή της ποινικής δίωξης και τη δέσμευση της Novartis Hellas ότι θα δημιουργήσει μηχανισμούς που δεν θα επιτρέπουν την επανάληψη παράνομων πρακτικών στο μέλλον και αφετέρου με την καταβολή 233.925.000 δολαρίων στο υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, ολοκληρώνει την πρώτη τέτοια έρευνα σε αμιγώς ελληνική εταιρεία. Και η κατάληξή της δεν έχει καμία αναφορά σε πολιτικά πρόσωπα, καθώς δεν προέκυψαν στοιχεία εμπλοκής τους. Ο όρος «κρατικοί αξιωματούχοι», που χρησιμοποιείται στο κείμενο, αφορά γιατρούς δημόσιων νοσοκομείων.

Οι έρευνες που είχαν γίνει στη Siemens και στην Johnson & Johnson αφορούσαν ευρύτερες έρευνες των αμερικανικών αρχών, στις οποίες συμπεριλαμβάνονταν και τα ελληνικά τμήματα των πολυεθνικών αυτών εταιρειών. Σε αντίθεση με την υπόθεση Siemens, η αμερικανική εισαγγελία δεν προχώρησε στην άσκηση ποινικής δίωξης κατά της Novartis και αναζήτησε ένα συμβιβασμό. Από την πλευρά τους, οι μεγάλες εταιρείες επιδιώκουν να μην πληρώσουν το πρόστιμο μετά την άσκηση δίωξης, και όσες το επιτυγχάνουν γνωρίζουν στη συνέχεια μια αύξηση της τιμής της μετοχής τους, όπως συνέβη και με τη μετοχή της Novartis μετά τον εξωδικαστικό συμβιβασμό (DPA).

Η Novartis πρέπει τώρα την επόμενη τριετία να εφαρμόσει ένα πρόγραμμα εταιρικής συμμόρφωσης με διαδικασίες που αφορούν «δώρα, φιλοξενία, ψυχαγωγία και δαπάνες, ταξίδια πελατών, πολιτικές συνεισφορές, φιλανθρωπικές δωρεές και χορηγίες». Αν παραβιάσει τη συμφωνία, θα της ασκηθεί ποινική δίωξη. H Shannon Thyme Klinger, general counsel της Novartis, δήλωσε: «Η συμφωνία αποτελεί ορόσημο στη δέσμευσή μας να επιλύσουμε παρελθοντικά ζητήματα συμμόρφωσης και να παραμείνουμε συνεπείς στις αξίες μας. Eχουμε εφαρμόσει και συνεχίζουμε να εφαρμόζουμε πρωτοβουλίες για να διασφαλίσουμε ότι λειτουργούμε με υψηλές ηθικές αξίες παγκοσμίως και παραμένουμε επικεντρωμένοι στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης με την κοινωνία».

Τα πραγματικά περιστατικά για τα οποία εμφάνισε στοιχεία το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ αφορούν τη συνταγογράφηση του Lucentis, φαρμάκου για την καταπολέμηση του εκφυλισμού της ωχράς κηλίδας, από το 2012 έως το 2015, με τη χρηματοδότηση οφθαλμιάτρων. Οι εργαζόμενοι στην εταιρεία είχαν περιγράψει με μπασκετικούς όρους την άρνηση κάποιων γιατρών κρατικών νοσοκομείων να το συνταγογραφούν (ήταν ακριβότερο από ανταγωνιστικά φάρμακα), με αποτέλεσμα να πρέπει να «σπάσει» η άμυνά τους. Επειδή ανταγωνίστρια εταιρεία έστελνε γιατρούς σε συνέδρια στις ΗΠΑ, η Novartis αποφάσισε να πράξει το ίδιο. Ετσι, έστειλε γιατρούς σε ένα συνέδριο στη Νέα Ορλεάνη το 2013 με στόχο να αλλάξουν συμπεριφορά στη συνταγογράφηση (συνολικό κόστος 89.000 δολάρια).

Οι αμερικανικές αρχές θεωρούν επίσης ότι η κλινική μελέτη της φάσης IV (μετά την έγκριση του φαρμάκου) χρησιμοποιείτο προσχηματικά για να ενισχυθεί η συνταγογράφηση συγκεκριμένων σκευασμάτων. Η εταιρεία θεωρεί ότι οι δαπάνες που συνδέονται με αυτή τη μελέτη του 2008-2009, και αμφισβητήθηκαν από το υπουργείο

Δικαιοσύνης όσον αφορά τη σκοπιμότητά τους, είναι πραγματικές και έγιναν με διαφάνεια. Στη μελέτη ενεπλάκησαν 2.200 γιατροί και 44.000 ασθενείς.

Σε μια συνάντηση τον Απρίλιο του 2010, ένας μάνατζερ της εταιρείας φέρεται πως είπε: «…Η εντύπωση του ιατρού ήταν ότι συμμετέχει ακριβώς για να πληρώνεται για ό,τι συνταγογραφεί». Ενας συνάδελφός του δήλωσε ότι «οι γιατροί θεωρούν πως η μελέτη διενεργήθηκε προκειμένου να πληρωθούν γι’ αυτά που γράφουν, σωστά;» 

Ο εξωδικαστικός συμβιβασμός, πάντως, δεν προκαταλαμβάνει ποινικές διαδικασίες στη χώρα μας, ούτε και αποτελεί ομολογία της εταιρείας, αν και η ίδια δεν αμφισβητεί τα συμπεράσματα των αμερικανικών αρχών. Το δικηγορικό γραφείο Σαράκη, που εκπροσωπεί τους δύο προστατευόμενους μάρτυρες, σε δήλωσή του αναφέρει: «Είναι μια μεγάλη νίκη υπέρ της διαφάνειας και κατά της διαφθοράς. Την αφιερώνουμε σε όλους τους Ελληνες πολίτες που πλήρωσαν ακριβά τη διαφθορά στον χώρο της Υγείας στην πατρίδα μας και βλέπουν τους ενόχους να κυκλοφορούν ακόμη ελεύθεροι και να προκαλούν τη λογική και τη Δικαιοσύνη».