ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Δωρεάν παράταση στην Τουρκία

Το γεγονός ότι και η βρετανική και η κυπριακή κυβέρνηση εμφανίζονται ικανοποιημένες από την προχθεσινή απόφαση των «25» θα μπορούσε να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι οι διαπραγματεύσεις στο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων κατέληξαν σε ισορροπημένο συμβιβασμό. Δυστυχώς, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Η κύρωση που επεβλήθη στην Τουρκία είναι απολύτως προσχηματική. Η Αγκυρα παραπονιέται, γιατί, όπως πάντα, απαιτεί τα πάντα. Από την πλευρά της, η Λευκωσία εμφανίζεται ικανοποιημένη από την απόφαση, επειδή την συνυπέγραψε. Και την συνυπέγραψε, επειδή έκρινε ότι -από πολιτικής απόψεως- δεν είχε περιθώρια να αποσπάσει περισσότερα ή να προκαλέσει αδιέξοδο.

Το πάγωμα των οκτώ κεφαλαίων, πάντως, δεν συνιστά ούτε επιβράδυνση της ενταξιακής της πορείας, όπως ανακριβώς ισχυρίζονται κοινοτικοί αξιωματούχοι και ευρωπαϊκά ΜΜΕ. Κι αυτό, επειδή τα εν λόγω κεφάλαια θα μείνουν για το τέλος των ενταξιακών της διαπραγματεύσεων, που αναμένεται να διαρκέσουν 10 έως 15 χρόνια. Με άλλα λόγια, η Αγκυρα θα μπορεί πρακτικά να συνεχίζει την πορεία της για τουλάχιστον μία οκταετία. Επειδή, όμως, προβλέπεται ετήσια επανεξέταση από την Κομισιόν για τα επόμενα τρία χρόνια, μπορούμε να πούμε ότι οι Ευρωπαίοι δίνουν στην Αγκυρα μία νέα δωρεάν παράταση (2 – 3 ετών) για να εφαρμόσει το πρωτόκολλο τελωνειακής ένωσης. Η εν λόγω παράταση θα είχε νόημα εάν η απόφαση προέβλεπε σαφώς ότι μετά την άκαρπη παρέλευσή της θα επιβάλλονταν στην Τουρκία ουσιαστικές κυρώσεις. Δυστυχώς, αυτό που προβλέπεται είναι ότι κάθε χρόνο οι «25» απλώς θα συζητούν εάν πρέπει ή όχι να επιβάλλουν κυρώσεις. Προφανώς, λόγω της θέσης του Λονδίνου και των αμερικανικών πιέσεων, δεν πρόκειται ποτέ να προκύψει ομοφωνία για την επιβολή κυρώσεων. Είναι πολύ σημαντικό, όμως, ότι η Λευκωσία διατηρεί το δικαίωμα να εμποδίσει το άνοιγμα κεφαλαίων. Είναι προφανές ότι από πολιτικής απόψεως δεν έχει τη δυνατότητα να το πράξει τον επόμενο Δεκέμβριο. Θα την έχει, όμως, στο τέλος της διετίας και πολύ περισσότερο στο τέλος της τριετίας.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι το πρόβλημα πήρε διετή ή το πολύ τριετή αναβολή. Μία αναβολή, η οποία θα χρησιμοποιηθεί για τη δρομολόγηση λύσης του Κυπριακού. Η Λευκωσία επέτυχε να απαλειφθεί από την απόφαση των «25» το σημείο που εμμέσως πλην σαφώς διασυνέδεε τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις της Τουρκίας με τη λύση του Κυπριακού.

Οπως φάνηκε από την εισήγηση της Κομισιόν, από τη μονομερή δήλωση της φινλανδικής προεδρίας και από τα όσα σχετικά είπε η Αγκελα Μέρκελ, η εν λόγω διασύνδεση πολιτικά υφίσταται. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η διαδικασία επίλυσης του Κυπριακού θα δρομολογηθεί άμεσα και θα είναι πιεστική. Ηταν εξαρχής, άλλωστε, σαφές ότι η ένταξη της Κύπρου ενίσχυσε τη διαπραγματευτική θέση των Ελληνοκυπρίων, αλλά ταυτοχρόνως κατέβασε το Κυπριακό από το ράφι. Το ναυάγιο του Σχεδίου Ανάν δεν σημαίνει καθόλου ότι η προσπάθεια εγκατελείφθη. Ούτε καν ότι η επικείμενη διαδικασία θα προσαρμοσθεί στις προδιαγραφές της Λευκωσίας. Για να προσανατολισθεί η διαπραγματευτική διαδικασία προς μία ευρωπαϊκών προδιαγραφών λύση, που να ανταποκρίνεται με ρεαλισμό στις υφιστάμενες συνθήκες, πρέπει να υπάρξει εκ μέρους της Λευκωσίας μια στρατηγική αναθεώρηση. Εάν δεν υπάρξει, στο τραπέζι θα έλθει μία παραλλαγή του Σχεδίου Ανάν. Κι αυτό, επειδή έχει παγιωθεί ένα «διαπραγματευτικό κεκτημένο» που οδηγεί στην ίδια μεταποικιακών προδιαγραφών λύση.