ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Η ακυβερνησία, απειλή για τα εθνικά θέματα

Η σκιά της ακυβερνησίας πλανάται απειλητικά πάνω από την ελληνική εξωτερική πολιτική σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία στο Αιγαίο επικρατεί ένταση, στο Κυπριακό οι συνομιλίες Χριστόφια – Ταλάτ εισέρχονται στην πλέον κρίσιμη καμπή, και η Ε.Ε. ετοιμάζεται να αξιολογήσει την ενταξιακή προοπτική της Τουρκίας.

Εάν δεν προκύψει κυβέρνηση στις 4 Οκτωβρίου, η Ελλάδα θα είναι απούσα κατά το δίμηνο Οκτωβρίου – Νοεμβρίου, τη στιγμή που η Ε.Ε. θα αποφασίζει για το εάν η Αγκυρα έχει συμμορφωθεί με τις δεσμεύσεις που ανέλαβε στο πλαίσιο της Τελωνειακής Ενωσης, κάτι που δεν έχει πράξει αφού τα αεροδρόμια και τα λιμάνια της παραμένουν κλειστά για τα κυπριακά αεροπλάνα και πλοία. Οποια κυβέρνηση προκύψει, είτε με οριακή αυτοδυναμία στις 4 Οκτωβρίου είτε έπειτα από επαναληπτικές εκλογές στα τέλη Νοεμβρίου, θα κληθεί να διαχειρισθεί έτοιμες λύσεις και φόρμουλες που θα αφορούν το Κυπριακό και τη σχέση Ε.Ε. – Τουρκίας. Το ασφυκτικό χρονοδιάγραμμα θυμίζει τις πιέσεις για την αποδοχή του Σχεδίου Ανάν το 2004 και τελικά την επίρριψη ευθυνών στην ελληνική πλευρά.

Ο γ.γ. του ΟΗΕ στην Κύπρο

Τον Οκτώβριο σχεδιάζει να πραγματοποιήσει την πρώτη του επίσκεψη στην Κύπρο και ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ. Τα Ην. Εθνη συνδέουν την επίσκεψη με την είσοδο των διαπραγματεύσεων Χριστόφια – Ταλάτ στην τελική φάση του «πάρε – δώσε», ενώ παράλληλα η Ευρ. Επιτροπή θα ετοιμάζεται να καταθέσει την έκθεση προόδου για την Τουρκία. Αυτό σημαίνει ότι τη στιγμή που η Λευκωσία θα χρειάζεται την ενεργό στήριξη της Αθήνας ενδεχομένως να μην την έχει λόγω ακυβερνησίας.

Οι πρόωρες εκλογές αναπόφευκτα πλήττουν και την αποτελεσματικότητα της ελληνικής προεδρίας του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη, καθώς μάλιστα η Ελλάδα σχεδίαζε να φιλοξενήσει σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών του ΟΑΣΕ τον Δεκέμβριο στην Αθήνα.

Το άλλο μείζον εθνικό θέμα, το Σκοπιανό, παραμένει μεν ανοικτό, αλλά δεν «πιέζει» χρονικά. Πάντως, η απόφαση Καραμανλή να προκηρύξει εκλογές, δύο μόλις χρόνια μετά την τελευταία προσφυγή στις κάλπες, θα προβληθεί από τον Νίκολα Γκρούεφσκι ως επιβεβαίωση της θέσης του ότι η μη επίτευξη συμφωνίας ήταν απόρροια της πολιτικής αδυναμίας του Ελληνα πρωθυπουργού.

Το «μέτωπο» του Αιγαίου

Στο κύριο «μέτωπο», αυτό του Αιγαίου, η κατάσταση παραμένει τεταμένη. Την περασμένη Δευτέρα τουρκικά μαχητικά παρενόχλησαν αεροσκάφος της Ολυμπιακής, ενώ την Τετάρτη ελληνικό ελικόπτερο Σινούκ που μετέφερε στρατιώτες από την Κω στο Φαρμακονήσι ειδοποιήθηκε ότι «παραβιάζει» τον τουρκικό εναέριο χώρο. Τα περιστατικά αυτά εθίγησαν κατά τις συναντήσεις που είχε την Τετάρτη η νέα βοηθός υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, αρμόδια για την Ευρώπη, Τίνα Καϊντανάου, με την Ντόρα Μπακογιάννη και τους υφυπουργούς Εξωτερικών και Εθνικής Αμυνας. Εν αναμονή εκλογών και ενδεχομένως αλλαγής πολιτικού σκηνικού, αυξημένη σημασία απέκτησε και η συνάντηση της Αμερικανίδας αξιωματούχου με τον Γιώργο Παπανδρέου.

Οι ΗΠΑ έχουν επανειλημμένα εκφράσει ανησυχία για την ένταση στο Αιγαίο και έχουν παροτρύνει τις δυο πλευρές να κάνουν βήματα με στόχο την ομαλοποίηση των σχέσεών τους, ενώ έχουν δηλώσει δημόσια ότι «οι υπερπτήσεις πάνω από κατοικημένα νησιά είναι κάτι που δεν χρειαζόμαστε». Ομως, η τουρκική στάση δεν είναι ενθαρρυντική και σε συνδυασμό με το ενδεχόμενο να μην υπάρχει ουσιαστικά κυβέρνηση στην Αθήνα τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο, η ανησυχία γίνεται πιο έντονη. Είναι γνωστό ότι περίοδοι πολιτικής ρευστότητας στο εσωτερικό προσφέρονται για τη δημιουργία επικίνδυνων καταστάσεων, όπως συνέβη με την κρίση των Ιμίων που εκδηλώθηκε σε μια φάση κατά την οποία ο Ανδρέας Παπανδρέου ασθενούσε, βρισκόταν σε εξέλιξη μια εσωκομματική σύγκρουση και δεν είχε προλάβει να ορκισθεί η νέα κυβέρνηση.

Αναμονή από τις ΗΠΑ

Οι ΗΠΑ θέλουν επίσης να λυθεί το Κυπριακό, να προχωρήσει απρόσκοπτα η διαδικασία ένταξης της Τουρκίας στην Ε.Ε., να επιτευχθεί συμφωνία σε μια σύνθετη ονομασία για την ΠΓΔΜ και να λειτουργήσει αποτελεσματικά ο κρατικός μηχανισμός στο μέτωπο της εσωτερικής τρομοκρατίας που κάνει ανησυχητικά και πάλι την εμφάνισή του. Είναι σαφές ότι απαιτείται ισχυρή κυβέρνηση ικανή να διαπραγματευθεί αποτελεσματικά και να λάβει δύσκολες αποφάσεις.

Οι ΗΠΑ δεν αναμένεται να προβούν σε ουσιαστικές κινήσεις στις διμερείς σχέσεις πριν από την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας, τον Μάρτιο, όταν θα έχουν να συνδιαλλαγούν πλέον με μια κυβέρνηση μακράς πνοής που θα έχει μπροστά της ολόκληρη τετραετία χωρίς την παρεμβολή ευρωεκλογών ή προεδρικών εκλογών. Θα «παγώσει» επίσης η διαδικασία άρσης της θεώρησης διαβατηρίων για τους Ελληνες πολίτες που αναμενόταν να ολοκληρωθεί το φθινόπωρο, ιδιαίτερα μετά την ιδιότυπη «προειδοποίηση» του ΠΑΣΟΚ ότι υπερψηφίζει μεν τα πρωτόκολλα συνεργασίας με τις ΗΠΑ, αλλά διατηρεί το δικαίωμα ως κυβέρνηση να επαναδιαπραγματευθεί τη συμφωνία.

Ταυτόχρονα, η πολιτική ρευστότητα που επιβάλλει την παρουσία του Κάρολου Παπούλια στην Αθήνα τους επόμενους μήνες δεν επιτρέπει την υλοποίηση της επιθυμίας του Προέδρου της Δημοκρατίας να επισκεφθεί την Ουάσιγκτον τον Νοέμβριο.