ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Μητσοτάκης – Ερντογάν: Οι άκαρπες συναντήσεις και το δύσκολο 2020

mitsotakis-amp-8211-erntogan-oi-akarpes-synantiseis-kai-to-dyskolo-2020-561399478

Ηταν Σεπτέμβριος του 2019, στη Νέα Υόρκη, όταν Κυριάκος Μητσοτάκης και Ταγίπ Ερντογάν συναντήθηκαν για πρώτη φορά, μόλις λίγους μήνες μετά τη νίκη της Ν.Δ. στις εθνικές εκλογές. Το κλίμα μεταξύ των δύο χωρών δεν ήταν καλό, αλλά σε καμία περίπτωση δεν είχε φτάσει στο «κόκκινο», όπως θα συνέβαινε το καλοκαίρι του 2020. Στο πλαίσιο αυτό, η συνάντηση των δύο πλευρών έγινε με τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Ταγίπ Ερντογάν να θέτουν επί τάπητος για πρώτη φορά τις πάγιες θέσεις τους, που αποτελούν και τις πάγιες διαφορές των δύο χωρών.

Στην ατζέντα τότε είχε βρεθεί ψηλά και το Κυπριακό, με την ελληνική πλευρά να στηρίζει την πρόταση του προέδρου Νίκου Αναστασιάδη, με απώτερο στόχο την εξασφάλιση «δίκαιων μεριδίων» και για τις δύο κοινότητες από την εκμετάλλευση του φυσικού πλούτου της Κύπρου. Από την πλευρά του ο Τούρκος πρόεδρος επανέλαβε τις γνωστές θέσεις της Αγκυρας, με κυρίαρχo τον ισχυρισμό του περί τουρκικής μειονότητας στη Δυτική Θράκη. Η συνάντηση κράτησε τότε περίπου μία ώρα και στα θετικά ήταν πως υπήρξε συμφωνία για συνεργασία των δύο κυβερνήσεων με στόχο την οικοδόμηση της σταθερότητας στην περιοχή.

Διαβάστε επίσης: Μητσοτάκης – Ερντογάν: Προσωπική σχέση και επόμενα βήματα

Αν στην πρώτη συνάντηση το κλίμα χαρακτηρίστηκε «μέτριο», στο δεύτερο τετ α τετ ήταν σίγουρα παγωμένο, κάτι στο οποίο συνέβαλε και η αιφνιδιαστική συμφωνία μεταξύ Τρίπολης και Αγκυρας στα τέλη Νοεμβρίου, με το λεγόμενο τουρκολιβυκό σύμφωνο, το οποίο επιδείνωσε ραγδαία τις σχέσεις των δύο πλευρών. Ετσι στο Λονδίνο, τον Δεκέμβριο του 2019, οι δύο πλευρές συζήτησαν ανοιχτά τις διαφορές τους, με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη να δηλώνει πως «τα καλά λόγια και οι προθέσεις δεν αρκούν, αλλά απαιτούνται πράξεις». Αυτές οι πράξεις ωστόσο δεν ήρθαν ποτέ. 

Οι διαδοχικές συναντήσεις σε διάστημα τριών μηνών και η ελπίδα πως θα υπάρξουν κάποια μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, στην πράξη δεν επιβεβαιώθηκαν ποτέ. Στα τέλη Φεβρουαρίου, η Ελλάδα δέχεται από την Τουρκία ουσιαστικά έναν μη κηρυγμένο πόλεμο στα χερσαία σύνορά της, όπου χιλιάδες μετανάστες μεταφέρθηκαν από την ενδοχώρα της Τουρκίας στα σύνορα στον Εβρο με στόχο να περάσουν στην Ελλάδα. Η απάντηση της Αθήνας ήταν άμεση, καθώς Ενοπλες Δυνάμεις και Αστυνομία «έκλεισαν» τις διόδους και δεν επέτρεψαν την άτακτη εισβολή. Η ελληνοτουρκική κρίση όμως δεν θα τελείωνε με τον Εβρο, αλλά μόλις θα άρχιζε. Από τον Ιούλιο θα ξεκινήσει μια παρατεταμένη κρίση μεταξύ των δύο χωρών στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Αιγαίο, με την «έξοδο» του ερευνητικού «Ορούτς Ρέις», που θα κορυφωθεί τον Αύγουστο με την επακούμβηση του ελληνικού πλοίου «Λήμνος» και του τουρκικού «Κεμάλ Ρέις». Το «Ορούτς Ρέις» πάντως όχι μόνο δεν αποσύρθηκε, αλλά συνέχισε να κινείται εντός ελληνικών χωρικών υδάτων, ενώ προς τα τέλη Αυγούστου η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου «μύριζε μπαρούτι».

Διαβάστε επίσης: Το τετ α τετ φέρνει ήρεμο καλοκαίρι

Η δύσκολη σχέση ωστόσο με τη γείτονα δεν σταμάτησε στις προκλήσεις στη θάλασσα. Μια σειρά κινήσεων της Αγκυρας οδηγούσαν διαρκώς τις σχέσεις των δύο χωρών στην κόψη του ξυραφιού. Η δεύτερη «εισβολή» στα Βαρώσια τον Οκτώβριο του 2020 προκάλεσε την έντονη αντίδραση της διεθνούς κοινότητας, ενώ οι προκλήσεις συνεχίστηκαν και στον αέρα. Μία εβδομάδα μετά τα γεγονότα στην Κύπρο, οι Τούρκοι ανάγκασαν το αεροσκάφος του Ελληνα ΥΠΕΞ Νίκου Δένδια να κάνει επί 20 λεπτά κύκλους στον αέρα, απαγορεύοντας την είσοδό του στον τουρκικό εναέριο χώρο.Επόμενος σταθμός στις ελληνοτουρκικές σχέσεις ήταν το ναυάγιο των συζητήσεων για το Κυπριακό τον Απρίλιο του 2021.

Η χθεσινή, τρίτη, συνάντηση των δύο πλευρών ήρθε σε ένα χρονικό σημείο που έχει βασικό στόχο όχι να λυθούν οι διαφορές, αλλά τουλάχιστον να αποκατασταθεί ένας σταθερός δίαυλος επικοινωνίας και να μην έχουμε επανάληψη του περσινού καλοκαιριού, σε ένα χρονικό σημείο που η χώρα επιχειρεί μετά την πανδημία να ανακάμψει τουριστικά και οικονομικά.